Crete - hòn đảo lớn nhất và đông dân nhất của Hy Lạp, là một hình ảnh thu nhỏ của chính đất nước này với những dãy núi hùng vĩ, những bãi biển lộng gió, những thành phố nhộn nhịp và những ngôi làng gắn bó mật thiết. Tuy nhiên, hòn đảo này vẫn có phong tục, âm nhạc và ẩm thực riêng, chịu ảnh hưởng bởi cảnh quan đa dạng và nền nông nghiệp trù phú, cũng như lịch sử bị chiếm đóng. Nền văn hóa Minoan cổ đại của hòn đảo có thể là nền văn minh lâu đời nhất ở châu Âu. Sau đó, khu vực này trở thành một tập hợp các thành bang Hy Lạp cổ đại, rồi bị sáp nhập vào Đế chế La Mã sau cuộc chinh phục năm 67 trước Công nguyên và hợp nhất với một phần của Libya ngày nay thành một tỉnh gọi là Crete và Cyrenaica. Sau sự suy tàn của La Mã là hàng thế kỷ bị chiếm đóng, bao gồm cả sự cai trị của Venice (1211-1669) và cuộc chinh phục của Ottoman, kéo dài đến năm 1898. Crete chính thức trở thành một phần của quốc gia Hy Lạp vào năm 1913. Trải qua tất cả, người dân Crete vẫn duy trì phương ngữ và phong tục địa phương – những điều đã tạo nên nét đặc trưng riêng, chân thực và sâu sắc, cho hòn đảo.

Crete trở thành một điểm đến du lịch nổi tiếng của Hy Lạp là vào những năm 1960, sau khi hãng hàng không Olympic Airways bắt đầu khai thác các chuyến bay đến đây vào năm 1957. Các lựa chọn dành cho du khách tiếp tục mở rộng khi các nghệ sĩ quốc tế thành lập xưởng vẽ trên đảo. Nhưng những bãi biển hẻo lánh ở bờ biển phía nam vẫn hoang sơ và không đông đúc, ngay cả vào mùa hè, và các ngôi làng vẫn giữ nhịp sống thường nhật, với người dân địa phương gặp gỡ nhau trong các quán cà phê (kafeneia) và tham gia các lễ hội panegyria - những lễ hội âm nhạc, khiêu vũ và ẩm thực tôn vinh vị thánh bảo hộ của vùng diễn ra quanh năm nhưng đạt đỉnh điểm vào mùa hè. Những kho báu của Crete tồn tại một phần vì chúng khó tiếp cận - nằm dưới đáy các hẻm núi hoặc cuối những con đường núi quanh co. Nhưng theo các du khách, phong cảnh nơi đây xứng đáng với công sức bỏ ra. Và lời khuyên của họ là: để tận hưởng chuyến đi một cách trọn vẹn nhất, hãy chọn mùa thấp điểm (tháng 4 và tháng 5 hoặc tháng 9 đến tháng 10) để có thời tiết tốt hơn và ít khách du lịch hơn.

“Khu nghỉ dưỡng Milia Mountain Retreat giống như một bảo tàng sống động, gợi nhớ về kiến trúc và vẻ đẹp của những ngôi làng nhỏ ở Crete. Nơi đây có khu vườn riêng, vì vậy nhà hàng sử dụng nguyên liệu tươi ngon để chế biến các món ăn truyền thống, như bánh pita – bánh nướng nhân thịt, phô mai hoặc rau củ – và ốc sên, theo phong cách hiện đại hơn.”

Giá từ khoảng 135USD/đêm. - Manolis Papoutsakis

“Khách sạn nghệ thuật Minos Beach ở Agios Nikolaos gồm những ngôi nhà nhỏ được xây dựng xung quanh bãi biển. Khu phức hợp khách sạn có một khu vườn điêu khắc nổi bật với các tác phẩm của các nghệ sĩ Hy Lạp và quốc tế nổi tiếng.”

Giá từ khoảng 350USD/đêm. - Manolis Papoutsakis

“Có một trang trại kiểu Venice cổ tên là Metohi Kindelis cách Chania khoảng 10 phút. Hiện nay nó là một trang trại trồng trái cây, sản xuất sáu loại bơ khác nhau, cùng với một vườn bách thảo và ba biệt thự. Đó là nơi tôi tổ chức bữa tối trước lễ cưới của mình.”

Giá từ khoảng 445USD/đêm. - Alexandra Manousakis

“Mỗi năm tôi đến khách sạn Ammos ở bãi biển Agioi Apostoloi một hoặc hai lần để hoàn toàn thư giãn và bơi lội. Khách sạn nằm ngay trên bãi biển và có đồ ăn tuyệt vời - họ có một người chuyên đi đến các chợ nông sản mỗi ngày để tìm những quả cà chua ngon nhất cho món salad.”

Giá khoảng 200USD/đêm.- Michael Anastassiades

“Tôi thường giới thiệu khách sạn Ammos hoặc Casa Delfino - cả hai đều sở hữu vẻ đẹp thanh lịch vượt thời gian và vị trí tuyệt đẹp ngay trung tâm khu phố cổ lịch sử của Chania, cho tất cả mọi người”.

Giá từ khoảng 210USD/đêm. - Ileana Makri

“Sita nằm trong một con hẻm nhỏ ở bến cảng cũ của Chania. Món ăn ở đây hoàn hảo với ẩm thực truyền thống, được nâng tầm một chút. Chủ quán kiêm đầu bếp Albert Hazma tự trồng rau xanh nên họ có món salad rất ngon. Và họ làm món horta (rau xanh) với nước sốt cà chua. Ông ấy còn cho thêm ngô vào, điều mà tôi chưa từng thấy trước đây.”

- Alexandra Manousakis

“Quán ăn Taverna Dialeskari - nằm trên bãi biển Marmara hẻo lánh ở bờ biển phía nam, luôn đáng để bạn đến. Cho dù bạn đến bằng thuyền từ Hora Sfakia qua Loutro hay đi bộ qua hẻm núi Aradena - một chuyến đi bộ dài khoảng 6,5km, thì khung cảnh đều khó quên. Các món ăn được chế biến với dầu olive hảo hạng, rau tươi, thảo mộc tự nhiên, hải sản và chesse được sản xuất tại địa phương. Quá trình chế biến rất đơn giản, có sự tôn trọng sâu sắc đối với các nguyên liệu. Và nếu bạn đặt được phòng kịp thời, họ có ba phòng đơn giản cho thuê, và về cơ bản bạn là người duy nhất ở đó cùng với nhân viên của quán vào ban đêm.”

Giá từ khoảng 80USD/đêm. - Alexandra Manousakis

“Một khám phá gần đây của tôi là tiệm bánh Red Jane ở Chania, nằm trong một tòa nhà thời kỳ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới được tân trang lại rất đẹp. Tôi luôn mua bánh mì sourdough ở đó. Tôi cũng rất thích bánh koulouri truyền thống của Hy Lạp - một loại bánh mì hình vòng phủ hạt mè, và bánh mì brioche kẹp phô mai dê của họ.”

- Ileana Makri

“Một trong những quán ăn yêu thích của tôi là Evgonia. Đó là một quán ăn địa phương, nằm trong khu dân cư của Chania. Họ có món salad ngon nhất, với lựu, cà chua và bơ. Họ cũng phục vụ món sườn cừu ngon tuyệt và cá tuyệt vời, nhưng tốt nhất là nên đặt trước món cá để được giữ chỗ, đặc biệt nếu bạn đi theo nhóm đông người. Cá lớn thường hết trước.”

- Michael Anastassiades

“Nhà hàng Kouzina EPE nằm trên một quảng trường xinh đẹp dưới bóng cây bồ đề. Họ có các món ăn trong ngày, tất cả đều được trưng bày sau lớp kính trên quầy. Món thịt cừu hầm rất ngon, món đậu lăng cũng vậy. Trong thực đơn món nướng, có sẵn hàng ngày, tôi thích món bifteki (chả bò) và horta. Tất cả đều có giá cả phải chăng, điều này khá hiếm hoi trong thời buổi hiện nay.”

- Michael Anastassiades

“Almyriki ở vịnh Stavros nổi tiếng vì họ đã quay một cảnh phim cho “Zorba the Greek” (1964) ở đó. Tôi luôn nhớ cảm giác lái xe lên đó ngay trước lúc hoàng hôn, và bạn sẽ thấy ngọn núi rực rỡ sắc đỏ. Ở đó phục vụ các món cá tuyệt vời và các món ăn truyền thống Hy Lạp.”

- Michael Anastassiades

“Ẩm thực Crete là trái tim của nền văn hóa, và cách gần nhất để bạn có thể thưởng thức một bữa ăn nhà làm tại nhà của người dân địa phương là dùng bữa tại một quán cà phê (kafeneio) ở làng quê. Mihalis Hasikos - chủ nhà hàng Hasika ở Rethymno mà tôi rất yêu thích, vừa mới mở một quán cà phê tên là Ta Tartala - hợp tác với nhà sản xuất rượu vang Iliana Malihin, vì vậy bạn có thể thưởng thức một chai rượu vang ngon, chứ không chỉ có rượu raki - loại rượu tự nấu của địa phương.”

- Manolis Papoutsakis

“Tại nhà hàng Dounias ở Keramia, trên núi, đầu bếp Stelios Trilyrakis nấu ăn mà không dùng điện, chỉ dùng củi và lửa. Tôi luôn gọi món ốc và khoai tây chiên tuyệt ngon với dầu olive nguyên chất.”

- Manolis Papoutsakis

“Agrotiko Diskopoleio ở Rethymno là một trong những quán ăn độc đáo nhất Hy Lạp vì nó kết hợp âm nhạc và ẩm thực Crete. Đó là một quán cà phê truyền thống kiêm cửa hàng bán đĩa nhạc. Họ có những món ăn như xinohondros hay cháo làm từ lúa mì vỡ và sữa dê, và pho mát anthotyro tươi.”

- Manolis Papoutsakis

“Tại xưởng của mình ở Paidochori, nghệ sĩ gốm sứ Manousos Chalkiadakis tạo ra những tác phẩm điêu khắc tuyệt đẹp - từ những chiếc bình và thuyền thanh lịch đến những con quay và bóng bay vui nhộn, vừa mang tính hiện đại vừa đậm dấu ấn nghề thủ công Crete.”

- Ileana Makri

“Top Hanas là một cửa hàng thảm ở Chania chủ yếu bán các loại vải dệt từ Crete, rất nhiều trong số đó là đồ cổ. Chủ cửa hàng - Kostas Liapakis, là một người đặc biệt, đã đi khắp thế giới. Gần đây, tôi mới quay lại đó và ước gì mình có thể mua hết mọi thứ.”

- Michael Anastassiades

“Ở Chania, tôi thích quán rượu Lighthouse of Mr. Vertigo - nơi cung cấp một trong những bộ sưu tập rượu vang Crete hảo hạng nhất, bao gồm cả những loại được làm từ các giống nho bản địa của Crete. Cũng đáng để ghé thăm một số nhà máy rượu vang, như Nhà máy rượu vang Dourakis ở Apokoronas, Nhà máy rượu vang Manousakis ở Vatolakkos và Nhà máy rượu vang Lyrarakis ở Alagni.”

- Manolis Papoutsakis

“Về quần áo, có một cửa hàng tên là Parthenis. Đó là một thương hiệu Hy Lạp, và tôi đặc biệt thích những chiếc váy và áo dài của họ. Chất liệu họ sử dụng là vải lanh và cotton, rất nhẹ và mềm mại, rất phù hợp cho mùa hè ở Crete.”

- Alexandra Manousakis

“Tôi rất thích đến hiệu sách Mikro Karavi hay còn gọi là Con Tàu Nhỏ. Ở đó có nhiều đầu sách hay cả của Hy Lạp và quốc tế, cùng rất nhiều sách nghệ thuật đẹp.”

- Alexandra Manousakis

“Tôi không bao giờ bỏ lỡ Eleutherna cổ đại. Nơi đây mang lại cảm giác bảo tồn đáng kinh ngạc và kể lại câu chuyện về một thành phố sống động kéo dài 1.700 năm, từ khi thành bang Hy Lạp ra đời đến thời kỳ Byzantine. Khi đi bộ qua những tàn tích của nhà cửa, cầu cống, nhà tắm và nghĩa trang Orthi Petra - với những ngôi mộ có niên đại từ thời Homer, bạn có thể cảm nhận được những tầng lịch sử của Crete. Bảo tàng cũng ấn tượng không kém, và bộ sưu tập đồ trang sức, đồ gốm và đồ vật trang trí của nó luôn là nguồn cảm hứng bất tận đối với tôi.”

- Ileana Makri

“Để tìm đến thiên nhiên, tôi luôn quay lại bãi biển Glyka Nera (Nước ngọt), nơi chỉ có thể đến bằng thuyền hoặc đi bộ. Bãi biển có tên như vậy vì nước từ trên núi đổ xuống biển, nên nước ngọt hòa lẫn với nước mặn. Tôi thích ngồi ở quán ăn bình dị nằm trên vách đá nhìn ra biển để thưởng thức bữa trưa, hoặc nhâm nhi rượu raki ở đó trước khi nhảy xuống biển. Nơi đây lưu giữ vẻ đẹp tĩnh lặng và tinh thần giản dị làm nên sự đặc biệt của Crete.”

- Ileana Makri

“Xưởng dệt Anogeia vừa khai trương tại Anogeia, trên ngọn núi Psiloritis hùng vĩ của hòn đảo. Ngôi làng nổi tiếng với nghề dệt, và người dân nơi đây đã cứu vớt được những sản phẩm dệt của mình trong Thế chiến thứ hai bằng cách gói chúng lại và ném xuống giếng. Khi các gia đình trở về làng sau khi bị quân Đức phá hủy để trả thù cho các hoạt động kháng chiến, họ đã có thể vớt được chúng. Kiến trúc sư kiêm chủ khách sạn người Crete - Costanza Sbokou-Constantakopoulou, đã khởi xướng sáng kiến này để trưng bày, nhân rộng và khuyến khích nghề dệt. Họ cũng dự định mở một cửa hàng trong vài tháng tới.”

- Michael Anastassiades

“Hãy đến Bảo tàng Khảo cổ học Heraklion - nơi lưu giữ một bộ sưu tập hiện vật cổ đại đáng kinh ngạc, và Cung điện Knossos - nơi xuất xứ của nhiều hiện vật, từ tranh tường đến tượng nhỏ Minoan. Đây là một khu di tích rộng lớn (khoảng 75ha cho toàn bộ khu định cư và 140.000 feet vuông cho khu phức hợp cung điện) và rất được du khách yêu thích vì khu định cư này là một trong những thành phố cổ nhất ở châu Âu. Tôi nghĩ đó là những điều bạn không thể bỏ lỡ từ góc độ văn hóa.”

- Alexandra Manousakis

“Các tu viện ở Crete rất hấp dẫn vì chúng nằm ở những địa điểm mà bạn không ngờ tới, và mỗi tu viện đều có một lịch sử phức tạp và đầy cảm xúc lẫn lộn trong bối cảnh của hòn đảo. Tu viện Arkadi vừa gây xúc động sâu sắc vừa khiến người ta bất an. Đây là nơi khoảng 850 người Crete đã tự tử để tránh bị quân Ottoman bắt giữ. Sự tương phản giữa vẻ đẹp tự nhiên và kiến trúc phi thường với nỗi mất mát sâu sắc như vậy là điều vẫn còn đọng lại trong tôi.”

- Alexandra Manousakis

“Hãy thuê một chiếc xe và lái xe lên vùng núi - trái tim và linh hồn thực sự của Crete nằm ở vùng nội địa, nơi các ngôi làng lưu giữ những truyền thống, âm nhạc và ẩm thực mạnh mẽ nhất của hòn đảo. Ví dụ, cao nguyên Lasithi - nằm ở độ cao khoảng 2.700 feet so với mực nước biển, được bao quanh bởi những ngọn núi và khoảng 18 ngôi làng truyền thống.”

- Manolis Papoutsakis

“Hẻm núi Samaria là hẻm núi dài nhất châu Âu có thể đi bộ, và bạn có thể đi bộ đường dài khoảng 12km xuyên qua đó. Tôi đã đi bốn lần, và mỗi lần đều là một trải nghiệm mới.”

- Manolis Papoutsakis