Khi cô Amanda Gläser-Bligh xách thùng nước ra tưới cho “Linda” – cây bồ đề (linden) 8 năm tuổi ở phía trước cửa nhà cô ở Charlottenburg (Berlin, Đức), cô thường nhận được ánh nhìn ngạc nhiên của người đi đường. Tuy nhiên, hầu hết mọi người đều phản ứng tích cực khi cô giải thích việc làm của mình.

Những tháng Hè vừa qua, khi những đợt nắng nóng gay gắt phủ khắp thành phố, mỗi tuần cô Amanda Gläser-Bligh tưới khoảng 20 lít nước cho cây Linda. Dù vất vả khi xách bình nước đi lên đi xuống cầu thang, nhưng cây Linda không bị héo úa dưới nắng nóng.

Cô Gläser-Bligh đã nhận nuôi cây “Linda” thông qua dự án Gieß den Kiez của CityLAB Berlin - có nghĩa là “tưới nước cho khu phố của bạn”. Dự án này cung cấp một bản đồ tương tác theo dõi hơn 900.000 cây xanh trên khắp Berlin và tính toán nhu cầu nước của từng cây dựa trên tuổi, loài và lượng mưa địa phương. Dữ liệu tưới nước theo thời gian thực này là điểm khác biệt của dự án Gieß den Kiez so với các bản đồ cây xanh khác trên thế giới và cho phép các tình nguyện viên phối hợp trên phạm vi toàn thành phố.

Bạn có thể xem trên bản đồ lần cuối cùng cây được tưới nước là khi nào, ghi lại lịch tưới nước và mã màu cho biết những cây đang cần được chăm sóc đặc biệt. Ví dụ, cây non có hệ thống rễ chưa phát triển như cây trưởng thành thì cần được tưới nước thường xuyên. Gieß den Kiez cũng cung cấp lời khuyên về kỹ thuật tưới nước đúng cách, thu gom nước mưa và vị trí các máy nước của Berlin.

“Cảm giác rất thú vị. Tôi nghĩ nhiều người có thể muốn tưới cây, nhưng họ có thể cảm thấy ngại ngùng hoặc không chắc đó có phải là trách nhiệm của mình hay không. Nhưng nếu có ứng dụng này khuyến khích bạn, bạn sẽ biết đó là việc đúng đắn cần làm.” – cô Gläser-Bligh chia sẻ.

Dự án Gieß den Kiez đã được triển khai từ năm 2020 và hiện có 12.000 tình nguyện viên đăng ký sử dụng nền tảng này. Những nỗ lực của họ giúp cho công tác bảo vệ cảnh quan môi trường và không gian xanh của chính quyền thành phố Berlin - vốn đã tưới hàng nghìn cây xanh nhưng không phải lúc nào cũng đáp ứng đủ nhu cầu trong những mùa hè ngày càng nóng bức ở Berlin.

“Biến đổi khí hậu đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta. Nhưng tưới cây là một hành động nhỏ giúp khu phố của bạn đối phó với những mùa hè ngày càng nóng bức. Nó cũng tạo nên sự gắn kết cộng đồng trong thời điểm mọi người ngày càng làm việc tại nhà và dành cả ngày cho điện thoại.” - cô Anna Mehrländer, đại diện dự án Gieß den Kiez, cho biết.

Sự quan tâm này được thể hiện ở số lượng nước được tưới cho cây cối trong mùa Hè năm nay, cao hơn nhiều từ lúc nền tảng này được ra mắt vào năm 2020 và ngay trong mùa đại dịch. Ví dụ, vào ngày 27 tháng 6, khi Berlin trải qua mức nhiệt độ cao kỷ lục 39,9°C (103,8°F) , người dân đã đổ 8.000 lít nước lên cây cối khắp thành phố. Cô Anna Mehrländer tin rằng, việc tưới cây đã tạo cho mọi người lý do để ra ngoài và kết nối lại với mọi người và thiên nhiên.

Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy vô số lợi ích của cây xanh đường phố trong việc chống lại tác động của khủng hoảng khí hậu. Các nghiên cứu chỉ ra rằng cây xanh làm mát không khí và phá vỡ các đảo nhiệt đô thị trong những đợt nắng nóng, đồng thời giảm nguy cơ ngập lụt trong những trận mưa lớn. Chúng cũng làm tăng đa dạng sinh học, giảm ô nhiễm không khí và có thể cải thiện sức khỏe tinh thần.

Tiến sĩ Cecil Konijnendijk - chuyên gia về lâm nghiệp đô thị, đã đề xuất quy tắc 3:30:300 cho việc phủ xanh đô thị: mỗi công dân nên có thể nhìn thấy ít nhất ba cây xanh từ nhà của họ, khu phố của họ có độ che phủ tán cây ít nhất 30%, và họ không sống cách công viên hoặc không gian xanh nào quá 300 mét.

“Trước đây, cây xanh được xem như một yếu tố thẩm mỹ đẹp mắt trong các thành phố. Nhưng giờ đây chúng ta bắt đầu coi chúng như một phần cơ sở hạ tầng thiết yếu.” - Tiến sĩ Cecil Konijnendijk cho biết. Ông cũng ủng hộ các sáng kiến của người dân như Gieß den Kiez, những sáng kiến bổ sung cho nỗ lực chăm sóc cây xanh của thành phố. Bên cạnh việc tưới nước, TS. Konijnendijk cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thể tích đất và không gian ngầm để đảm bảo cây có thể phát triển hệ rễ khỏe mạnh. TS. Cecil Konijnendijk cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới có thể giúp các đô thị giám sát và duy trì sức khỏe của cây xanh tốt hơn bao giờ hết. Ông chỉ ra rằng, việc sử dụng ngày càng nhiều cảm biến đất và quét tán cây trên toàn thành phố rất tiện lợi. Và Singapore là quốc gia đi đầu trong lĩnh vực lâm nghiệp đô thị tiên tiến này.

Theo đánh giá, với tính chất mã nguồn mở của Gieß den Kiez - có nghĩa là bản đồ cây xanh, có thể được áp dụng ở bất kỳ thành phố nào trên thế giới. Hiện tại, các thành phố như Potsdam, Leipzig, Magdeburg và quận 17 của Paris đã cho ra mắt các phiên bản riêng của nền tảng này để phối hợp tưới cây.

2 năm sau khi ứng dụng Gieß den Kiez ra mắt cộng đồng, một nghiên cứu được thực hiện ở Châu Âu cho thấy, việc tăng diện tích cây xanh đô thị lên 30% có thể làm giảm nhiệt độ xuống 0,4°C. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc tăng độ che phủ của cây xanh từ mức trung bình của châu Âu là 14,9% lên 30% có thể làm giảm nhiệt độ ở các thành phố xuống 0,4 độ C, điều này có thể làm giảm số ca tử vong liên quan đến nắng nóng xuống 39,5%. Nghiên cứu này được thực hiện tại 93 thành phố châu Âu bởi một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế.

Nhóm nghiên cứu muốn tác động đến các nhà hoạch định chính sách để biến các thành phố trở nên xanh hơn, “bền vững hơn, kiên cường hơn và lành mạnh hơn”, cũng như giảm thiểu sự biến đổi khí hậu, vì bệnh tật và tử vong liên quan đến nhiệt độ cao dự kiến sẽ làm tăng gánh nặng cho các dịch vụ y tế trong thập kỷ tới.

Để có kết quả này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu về tỷ lệ tử vong để ước tính mức giảm tiềm năng về số ca tử vong do nhiệt độ thấp hơn nhờ việc tăng diện tích cây xanh. Sử dụng dữ liệu từ năm 2015, họ ước tính rằng trong số 6.700 ca tử vong sớm năm đó được cho là do nhiệt độ đô thị cao, có 2.644 ca có thể đã được ngăn ngừa nếu diện tích cây xanh được tăng lên. Các thành phố có khả năng hưởng lợi nhiều nhất từ việc tăng diện tích cây xanh là các thành phố có nhiệt độ mùa hè cao nhất và mật độ cây xanh thường thấp hơn. Ví dụ tại Cluj-Napoca ở Romania – nơi có số ca tử vong sớm do nắng nóng cao nhất năm 2015, ở mức 32 trên 100.000 người – độ che phủ cây xanh chỉ là 7%. Ở Lisbon, Bồ Đào Nha, con số này thấp hơn, chỉ 3,6% và ở Barcelona là 8,4%. So với đó, London là 15,5% và Oslo là 34%.

Đồng tác giả nghiên cứu – TS. Mark Nieuwenhuijsen, nhà nghiên cứu tại Viện Sức khỏe Toàn cầu Barcelona, cho biết nhóm nghiên cứu đã chọn mức 30% vì đó là mục tiêu mà nhiều thành phố hiện đang hướng tới. Ông cho rằng không cần thiết phải phá bỏ các tòa nhà và thay thế bằng công viên, vì có đủ không gian để trồng thêm cây xanh ở tất cả các thành phố mà nhóm nghiên cứu đã khảo sát. Ông ca ngợi các sáng kiến như kế hoạch trồng 3 tỷ cây xanh của EU và lưu ý rằng các nhà hoạch định chính sách phải đảm bảo cây xanh được phân bổ đều giữa các khu dân cư giàu và nghèo.