Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta thường bận rộn với công việc, gia đình, các mối quan hệ xã hội… nhưng lại dễ quên mất một điều quan trọng nhất – đó là sức khỏe của chính mình.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), phần lớn các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường (tiểu đường), ung thư… đang gia tăng nhanh chóng và có xu hướng trẻ hóa. Điều đáng lo ngại là nhiều bệnh diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Khi phát hiện, bệnh đã chuyển sang giai đoạn muộn, bỏ lỡ cơ hội “vàng” để điều trị thành công. Việc khám sức khỏe đinh kỳ hàng năm vì thế là cực kỳ quan trọng giúp phát hiện sớm các vấn đề này.

Khám sức khỏe định kỳ là quá trình thăm khám lâm sàng, xét nghiệm, thăm dò chức năng mục đích đánh giá sức khỏe tổng quát theo độ tuổi, tầm soát nguy cơ, bệnh lý có thể mắc phải được diễn ra định kỳ. Thông qua việc thăm khám lâm sàng, trao đổi tình hình sức khỏe với bác sĩ và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng, thăm dò chức năng giúp bạn có thể nắm bắt được tình hình sức khỏe của bản thân để lên kế hoạch chăm sóc, điều chỉnh hay điều trị bệnh tối ưu.

Theo BS.CKII Đỗ Ngọc Phan, thông qua các xét nghiệm và thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể phát hiện sớm nhiều bệnh lý phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh gan, bệnh thận và các bệnh lý hệ tiết niệu. Trong một số trường hợp, việc khám sức khỏe định kỳ còn giúp phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm - khi cơ hội điều trị thành công cao.

Thống kê tại Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai, chỉ riêng năm 2025, bệnh viện đã thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho gần 200.000 lượt người. Qua đó, nhiều trường hợp được phát hiện các bệnh như gan nhiễm mỡ, sỏi mật, tổn thương phổi, suy thận giai đoạn đầu hoặc rối loạn chuyển hóa.

Đáng chú ý, theo ghi nhận từ Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu của Bệnh viện Bạch Mai, chỉ trong 3 ngày (11-13/3), các bác sĩ đã phát hiện 8 ca ung thư trong số 220 người đến khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc. Trung bình, cứ khoảng 30 người đi khám thì có 1 trường hợp được phát hiện mắc ung thư.

Những con số này cho thấy, khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn mở ra cơ hội điều trị hiệu quả hơn cho người bệnh.

Khám sức khỏe định kỳ là việc làm thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe, tuy nhiên để đạt được hiệu quả cao nhất thì cần thực hiện đúng cách và đúng hướng. Đặc biệt là cần xác định rõ thời điểm cần đi khám sức khỏe và bao lâu nên đi tái khám.

Theo BS.CKII Đỗ Ngọc Phan, tần suất khám sức khỏe phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, môi trường làm việc, tiền sử bệnh và tình trạng sức khỏe hiện tại. Đối với người có sức khỏe bình thường và môi trường làm việc ổn định, ít nhất mỗi năm nên khám sức khỏe định kỳ 1 lần. Những người có điều kiện có thể khám sức khỏe 6 tháng/lần để theo dõi tình trạng sức khỏe sát sao hơn.

Còn với nhóm người làm việc trong môi trường có yếu tố nguy cơ như bụi bẩn, hóa chất, tiếng ồn hoặc áp lực công việc cao, việc khám sức khỏe có thể cần thực hiện thường xuyên hơn theo tư vấn của bác sĩ.

“Không chỉ người lớn tuổi mới cần khám sức khỏe định kỳ. Ngay cả người trẻ cũng nên duy trì thói quen này. Bởi lối sống ít vận động, căng thẳng công việc và chế độ ăn uống thiếu khoa học đang khiến nhiều người trẻ đối mặt với nguy cơ béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch sớm hơn trước”, BS. Ngọc Phan lưu ý.

Thời gian nhịn ăn trước khi khám sức khỏe tổng quát phụ thuộc vào loại xét nghiệm. Thông thường, cần nhịn ăn từ 8 -12 giờ trước khi khám sức khỏe tổng quát để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác.

Liên quan đến chi phí khám sức khỏe định kỳ, BS. Ngọc Phan cho biết, thực tế có nhiều gói khám tổng quát với các mức giá khác nhau. Riêng tại Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai hiện có gói vài trăm nghìn (đối với gói khám cơ bản) đến gói vài triệu đồng (đối với gói tổng quát chuyên sâu).

“Mọi người nên lựa chọn cơ sở uy tín, được Bộ Y tế cấp phép để khám sức khỏe định kỳ, không nên lựa chọn cơ sở không đảm bảo dẫn đến tiền mất tật mang”, BS. Ngọc Phan khuyến cáo.

Thời gian gần đây, các dịch vụ “gói tầm soát ung thư”, “tầm soát ung thư sớm”… nở rộ trên các trang quảng cáo cũng như các cơ sở điều trị. Thậm chí, đánh vào tâm lý muốn phát hiện sớm bệnh ung thư, nhiều nơi đang quảng cáo rầm rộ dịch vụ xét nghiệm máu phát hiện ung thư ngay trong ngày. Chi phí tầm soát không hề nhỏ khiến nhiều người rơi vào tình cảnh tiền mất, mà bệnh thì bị chẩn đoán nhầm.

Để sàng lọc ung thư, theo khuyến cáo của PGS. Nguyễn Lân Hiếu cần khám và tư vấn chuyên khoa. Các bác sĩ sẽ hỏi bệnh và khám lâm sàng để chỉ định các xét nghiệm cần thiết. Cá thể hoá người bệnh là tiêu chí của y học hiện đại, bởi không thể tầm soát ung thư phổi bằng cách chụp cắt lớp CT Scanner cho một nữ thanh niên không có tiền sử đặc biệt, nhưng ngược lại rất cần ở nam giới tuổi cao hút thuốc bị gầy sút chưa rõ nguyên nhân.

Đồng quan điểm, BS.CKII Đỗ Ngọc Phan cho biết: “Hiện nay có một sai lầm khá phổ biến là người dân tự lựa chọn các gói tầm soát mà không có sự tư vấn của bác sĩ. Trong nhiều trường hợp, có những xét nghiệm thực sự không cần thiết nếu người đó không có yếu tố nguy cơ. Do đó, việc khám và tư vấn từ bác sĩ trước khi thực hiện các xét nghiệm tầm soát là rất quan trọng”.

Việc tăng cường khám sức khỏe định kỳ phù hợp với định hướng của ngành y tế: Chuyển từ chữa bệnh sang phòng bệnh. Chủ trương này đã được Bộ Chính trị xác định trong Nghị quyết số 72-NQ/TW, với mục tiêu từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, đồng thời được quản lý sức khỏe bằng sổ sức khỏe điện tử. Chính phủ cũng đã cụ thể hóa bằng Chương trình hành động tại Nghị quyết số 282/NQ-CP, giao Bộ Y tế xây dựng kế hoạch triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Dưới góc độ chuyên môn, BS.CKII Đỗ Ngọc Phan, cho rằng Nghị quyết 72 là một chính sách mang ý nghĩa lớn đối với hệ thống y tế và sức khỏe cộng đồng.

Ông cho rằng khi người dân khỏe mạnh, họ có thể lao động và tạo ra giá trị cho gia đình và xã hội. Ngược lại, khi bệnh tật xảy ra, không chỉ người bệnh mất khả năng lao động mà gia đình và xã hội cũng phải gánh thêm chi phí điều trị. Do đó, việc đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ sẽ góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và nâng cao sức khỏe cộng đồng trong dài hạn.

Cũng chia sẻ về vấn đề này, Dược sĩ Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam, cho biết: Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 72 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, theo tôi là đúng thời điểm. Phải nhìn thẳng vào sự thực là, đã có một khoảng thời gian dài chúng ta để chữa bệnh lấn át phòng bệnh, dẫn đến công tác y tế dự phòng bị “coi nhẹ”, không được chú trọng đúng mức. Hệ quả là, người dân không được phát hiện bệnh sớm, bỏ lỡ cơ hội điều trị, làm tăng gánh nặng chi phí y tế. Chính vì vậy, việc ban hành Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị mang ý nghĩa rất lớn. Đó là đặt lại trọng tâm của ngành y tế - chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, phát hiện bệnh sớm, phòng ngừa để không mắc bệnh là quan trọng.

Theo các chuyên gia, mỗi người dân cần chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe của mình. Khám sức khỏe định kỳ không phải là đi tìm bệnh, mà là cách chúng ta chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình. Một buổi khám kéo dài không quá một ngày làm việc, nhưng có thể ngăn ngừa những biến cố sức khỏe lớn trong tương lai.