Thực tế, virus Hanta không chỉ mới xuất hiện và gây bệnh. Virus này đã được các nhà nghiên cứu định danh và bắt đầu tìm hiểu từ những năm 1950, các đợt dịch bùng phát do virus Hanta cũng được nghiên cứu, tìm hiểu từ thời kỳ đó.

Các chuyên gia y tế đã xác định chủng virus Hanta lây nhiễm trên con tàu du lịch lần này là virus Andes – loại virus đã có bằng chứng lây lan giữa người với người. Điều các nhà nghiên cứu đang làm – sau nhiều thập kỷ tìm hiểu, là phương thức hoạt động của chủng virus này.

Các nhà khoa học đã nghiên cứu virus Hanta đồng ý với các quan chức y tế rằng virus Andes không đặc biệt dễ lây lan và khó có khả năng gây ra một đợt bùng phát lớn hơn. Nhưng họ cho biết nghiên cứu đã chỉ ra rằng trong một số trường hợp nhất định, virus có thể lây truyền mà không cần tiếp xúc trực tiếp. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh, đối với dịch bệnh, “Điều quan trọng là phải trung thực về mặt khoa học và truyền đạt điều đó” như Tiến sĩ Steven Bradfute - Nhà miễn dịch học virus và chuyên gia về virus Hanta tại Đại học New Mexico (Mỹ) đã chia sẻ.

Trong một cuộc phỏng vấn, Tiến sĩ Tedros Ghebreyesus - Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thừa nhận rằng các quan chức đã nhấn mạnh tiếp xúc gần là cách lây lan của virus để tránh gây hoang mang cho người dân về những khả năng hiếm gặp hơn. Ông cho rằng, “Rất khó để giải thích cho mọi người rằng, đâu là trường hợp ngoại lệ, đâu là điều bình thường. Khi bạn nói đây là trường hợp ngoại lệ, họ vẫn có thể nghĩ rằng đó là điều thường xuyên xảy ra.”

Vụ bùng phát virus Hanta bắt đầu trên tàu du lịch MV Hondius của Hà Lan vừa qua đã khiến ít nhất chín người mắc bệnh và ba người tử vong. Nhiều người trong số khoảng 150 hành khách - bao gồm 18 người đến từ Hoa Kỳ, đang được theo dõi chặt chẽ trong khu cách ly. Những người còn lại được hướng dẫn một số biện pháp để tránh lây lan virus cho người khác, bao gồm: đo thân nhiệt hàng ngày, tránh không gian chung và cố gắng sử dụng nhà vệ sinh riêng.

Với những du khách đã xuống tàu vào ngày 24 tháng 4 tại St. Helena - một hòn đảo ở Đại Tây Dương, Tiến sĩ Jay Bhattacharya - Quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, cho biết không ai trong số họ có triệu chứng vào thời điểm đi du lịch, vì vậy các quan chức y tế không thấy cần thiết phải cảnh báo công chúng hoặc truy vết những người tiếp xúc.

“Virus chỉ lây lan khi người bệnh có triệu chứng rõ rệt,” Tiến sĩ Jay Bhattacharya cho biết. Mặc dù các nhà nghiên cứu cho rằng điều này không chắc chắn, nhưng một số người tin rằng người bệnh có thể dễ lây nhiễm nhất khi họ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng.

Một số phòng thí nghiệm đã nghiên cứu virus Hanta trong nhiều thập kỷ, nhưng vẫn còn nhiều điều chưa biết về chúng vì chúng phát triển chậm và khó phân tích về mặt di truyền.

Virus Hanta thường xuất hiện tự nhiên ở loài gặm nhấm. Virus Andes - chủ yếu được tìm thấy ở Argentina, nơi con tàu du lịch bắt đầu hành trình, là loài virus Hanta duy nhất được biết đến có thể lây lan giữa người với người.

Trong đợt bùng phát lớn nhất được ghi nhận cho đến nay, tại Epuyén, Argentina, Tiến sĩ Valeria Martinez - một nhà virus học tại Viện Bệnh truyền nhiễm Quốc gia ở Buenos Aires (Argentina) và các đồng nghiệp đã cẩn thận theo dõi các mô hình lây truyền giữa 34 trường hợp mắc bệnh và 11 trường hợp tử vong từ tháng 11 năm 2018 đến tháng 2 năm 2019. Nghiên cứu đã khẳng định rằng virus này không dễ lây lan: Không một nhân viên y tế nào trong số 82 người chăm sóc bệnh nhân bị nhiễm bệnh, mặc dù nhiều người trong số họ không đeo đồ bảo hộ. Nhưng các nhà nghiên cứu cũng xác định được cách thức lây nhiễm từ một người duy nhất cho nhiều người khác. Vụ dịch bắt đầu sau khi một người đàn ông bị nhiễm bệnh từ loài gặm nhấm, bị sốt và tham dự một bữa tiệc sinh nhật có 100 khách. "Ông ấy chỉ ở đó 90 phút vì cảm thấy không khỏe," Tiến sĩ Martinez cho biết. 3 tuần sau bữa tiệc, đã có 5 người tham dự bữa tiệc đã bị ốm. Một trong năm người đó đã qua đời ngay sau đó và vợ ông ta rất có thể đã lây virus cho 10 người khác tại lễ tang. Tổng cộng, sáu trong số 34 trường hợp mắc bệnh trong đợt dịch này không có tiếp xúc trực tiếp với những người bị bệnh, và một trường hợp dường như bị nhiễm bệnh sau khi chỉ tình cờ gặp mặt và chào hỏi.

Các nghiên cứu cho đến nay cho thấy bệnh này dễ lây lan nhất khi người bệnh mang nhiều virus, có lẽ ngay khi họ bắt đầu cảm thấy ốm. Nhưng cũng có quá ít vụ dịch đủ lớn để có thể chắc chắn về điều đó. “Chúng ta có quá ít dữ liệu nên thực sự rất khó để đưa ra bất kỳ nhận định cụ thể hay chắc chắn nào,” – Tiến sĩ Kartik Chandran, nhà virus học tại Trường Y Albert Einstein (Mỹ) cho biết.

Việc chỉ có rất ít trường hợp nhiễm bệnh đã đủ để trấn an mọi người rằng virus này không lây lan mạnh, Tiến sĩ Kartik Chandran và các chuyên gia khác cho biết. Trở lại với vụ việc trên tàu du lịch MV Hondius, sau nhiều tuần trên tàu, chỉ có 11 trong số khoảng 150 hành khách bị nhiễm bệnh, Tiến sĩ Tedros Ghebreyesus lưu ý rằng, “Có thể thấy virus này thực sự không lây nhiễm mạnh như COVID-19”.

Một người trong đợt bùng phát dịch ở Argentina đã bị bệnh sau khi ở chung phòng bệnh với một bệnh nhân nhiễm virus Hanta, nhưng một lần nữa, không có sự tiếp xúc vật lý nào.

Virus Hanta thường lây nhiễm cho người khi họ hít phải các hạt virus dạng khí dung từ phân chuột. Một số chuyên gia tin rằng, điều này mở ra khả năng lây truyền từ người sang người cũng có thể xảy ra qua đường không khí.

Tiến sĩ Tedros cho biết WHO không đề cập đến những phát hiện về sự lây lan của virus từ bữa tiệc sinh nhật vì những phát hiện này chưa được nhiều nghiên cứu xác nhận và vì tiếp xúc gần là cách lây lan phổ biến nhất của virus. Tuy nhiên, Tiến sĩ Gustavo Palacios - một nhà virus học tại Trường Y Icahn thuộc Đại học Mount Sinai (Mỹ) và là tác giả của báo cáo, lại không đồng ý với quan điểm đó.

Tại Hoa Kỳ, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cũng mô tả sự lây truyền là cần tiếp xúc gần gũi hoặc thân mật. CDC còn “thừa nhận” ngưỡng khoảng cách 1,8 mét trong hơn 15 phút - theo các hướng dẫn phòng chống COVID-19, như một dấu hiệu của nguy cơ.

Hai người đầu tiên tử vong vì virus Hanta trên tàu du lịch là một cặt vợ chồng. Người thứ ba qua đời, một phụ nữ Đức 80 tuổi không phải là bạn cùng phòng hay thậm chí cùng tầng với hai người đầu tiên. Nhưng bà ấy có thể đã dùng bữa chung hoặc ở chung những không gian khác với họ, Tiến sĩ Maria Van Kerkhove, Giám đốc phụ trách chuẩn bị ứng phó dịch bệnh và đại dịch của WHO, cho biết.

Trong các hướng dẫn, WHO cũng không đề cập đến khoảng cách 1,8m và mô tả về đợt bùng phát dịch bệnh cũng thừa nhận sự khan hiếm dữ liệu, bao gồm cả dữ liệu về sự lây truyền.