Biết gì về virus Bundibugyo có liên quan đến dịch Ebola?

Virus Bundibugyo - một dạng của virus Ebola, gây ra khoảng 750 ca nhiễm bệnh, trong đó có hơn 170 ca tử vong (ảnh: The Cooperator)

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết họ nghi ngờ dịch bệnh do virus Bundibugyo - một dạng của virus Ebola, gây ra. Hiện có khoảng 750 ca nhiễm bệnh, trong đó có hơn 170 ca tử vong. Người đứng đầu WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, cho biết ông dự đoán con số này sẽ tiếp tục tăng. Trước đó, chỉ có hai trường hợp bùng phát loại virus này được ghi nhận. Vì nó rất hiếm nên các nhà khoa học có rất ít cơ hội để nghiên cứu về nó.

Virus Bundibugyo là gì? Và nó lây lan như thế nào?

Virus Bundibugyo - được xác định lần đầu vào năm 2007, là một trong sáu loại virus Ebola đã được xác định, chủ yếu được tìm thấy ở vùng cận Sahara châu Phi. Bốn trong số các loại này được biết là gây bệnh ở người.

Virus này không lây lan qua các hạt lơ lửng trong không khí. Dường như virus Bundibugyo cũng lây lan giống như các loại Ebola khác - thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể (như máu, chất nôn, phân và nước bọt) của người nhiễm bệnh. Dịch tiết nhiễm bệnh phải xâm nhập trực tiếp vào cơ thể qua màng nhầy, chẳng hạn như mắt, mũi hoặc miệng, hoặc qua vết rách trên da. Virus này thường lây lan trong môi trường chăm sóc sức khỏe. 

Dịch cơ thể từ thi thể cũng có thể rất dễ lây lan. Virus Ebola đã lây lan trong các nghi lễ tang lễ và đám tang trong các đợt bùng phát trước đây.

Trong nỗ lực ngăn chặn sự bùng phát dịch bệnh, WHO đã khuyến khích các nghi lễ tang lễ và chôn cất phải được thực hiện bởi những người được đào tạo bài bản, có khả năng thực hiện các biện pháp phòng ngừa để ngăn chặn virus lây lan thêm. Cơ quan này có một quy trình 12 bước để chôn cất những bệnh nhân tử vong do Ebola, bao gồm việc đeo thiết bị bảo hộ cá nhân, khử trùng môi trường xung quanh gia đình và khử trùng quan tài, túi đựng thi thể và phương tiện được sử dụng trong tang lễ.

Triệu chứng như thế nào?

Bệnh do virus Bundibugyo gây ra dường như có các triệu chứng tương tự như các dạng Ebola khác. Các triệu chứng ban đầu bao gồm sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, mệt mỏi, đau cơ và đau họng. Những triệu chứng này cũng giống với bệnh cúm nặng hoặc sốt rét, điều này có thể gây khó khăn cho các bác sĩ trong việc chẩn đoán sớm Ebola.

Vài ngày sau, người bệnh thường bị tiêu chảy nặng và nôn mửa. Ít phổ biến hơn, bệnh nhân có thể bị chảy máu, bao gồm cả chảy máu nướu răng và mũi. Tác động của virus lên hệ thần kinh trung ương cũng có thể khiến một số bệnh nhân cảm thấy cáu kỉnh và lú lẫn.

Theo Tiến sĩ Robert Garry - giáo sư tại Trường Y thuộc Đại học Tulane (Tulane University School of Medicine – Mỹ), người đã tham gia ứng phó và nghiên cứu dịch Ebola năm 2014 ở Tây Phi, thông thường phải mất khoảng một tuần để người bệnh xuất hiện triệu chứng sau khi tiếp xúc với virus. Tuy nhiên, ông cho biết, thời gian người bệnh bắt đầu cảm thấy ốm trong khoảng từ 2 đến 21 ngày sau khi tiếp xúc với virus.

Ngay cả sau khi một người đã khỏi bệnh, virus vẫn có thể tồn tại trong cơ thể, tại một số vị trí bao gồm mắt hoặc tinh dịch, trong ít nhất vài tháng, theo Tiến sĩ Amesh Adalja - bác sĩ chuyên khoa bệnh truyền nhiễm và học giả cao cấp tại Trung tâm An ninh Y tế Johns Hopkins, người đã nghiên cứu về các đợt bùng phát Ebola. Điều này có nghĩa là trong một số trường hợp, người bệnh vẫn có thể lây truyền virus cho người khác. Hiện, các nhà nghiên cứu vẫn chưa rõ tần suất xảy ra hiện tượng này.

Virus Bundibugyo nguy hiểm đến mức nào?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính rằng hai đợt bùng phát Bundibugyo trước đây đã khiến khoảng 30 - 50% số người nhiễm bệnh tử vong. Tiến sĩ Adalja cho biết tỷ lệ tử vong này thấp hơn so với các loại virus Ebola khác. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng chưa có đủ các đợt bùng phát để khẳng định chắc chắn liệu điều tương tự có xảy ra với đợt bùng phát này hay không.

Nhìn chung, những người sống sót sau khi nhiễm Ebola có thể gặp phải các biến chứng lâu dài, bao gồm suy giảm thị lực và thính lực, đau khớp mạn tính, mệt mỏi và các vấn đề thần kinh.

 

Dịch Ebola diễn biến phức tạp ở Châu Phi, Bộ Y tế họp khẩn

WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế về dịch Ebola

Xét nghiệm và điều trị như thế nào?

Tiến sĩ Garry cho biết, có những xét nghiệm có thể chẩn đoán Bundibugyo, nhưng chúng khó tiếp cận hơn so với các xét nghiệm sàng lọc các chủng virus khác. Hiện chưa có thuốc nào có thể điều trị trực tiếp tình trạng nhiễm trùng này. Để chăm sóc người bệnh, các bác sĩ truyền dịch, cung cấp oxy và thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng trong khi cơ thể cố gắng chống lại virus.

Đã có vaccine chưa?

Hiện đã có vaccine và thuốc kháng virus cho loại Ebola phổ biến nhất - chủng Zaire nhưng chưa có vaccine chống lại chủng Bundibugyo. Các quan chức y tế cho biết các ứng cử viên vaccine có thể sẽ được đề xuất trong thời gian tới. Theo Tiến sĩ Adalja, hiện các nhà nghiên cứu đang nỗ lực thử nghiệm vaccine trên động vật.