Nguy cơ từ dư lượng thuốc trừ sâu trên vỏ chanh, cam

SUCKHOE+ | Thói quen bào vỏ chanh để làm bánh hay trang trí đồ uống đang tiềm ẩn rủi ro sức khỏe khi hàng loạt hóa chất bảo quản, thuốc trừ sâu vẫn bám trụ trên lớp vỏ ngoài. Sự việc mới đây tại chuỗi siêu thị Lidl (Vương quốc Anh) một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính an toàn của các loại trái cây có múi.

Từ nhãn cảnh báo gây sốc trên mạng xã hội

Làn sóng lo ngại bùng phát khi tài khoản mạng xã hội Instagram @wholefoodwarrior chia sẻ hình ảnh nhãn mác trái cây tại siêu thị Lidl với dòng chữ: "Vỏ không thích hợp để tiêu thụ". Bài đăng thu hút hơn 11 nghìn lượt bình luận, phơi bày danh sách dài các hóa chất bảo quản sau thu hoạch. Cụ thể, chanh xanh chứa azoxystrobin và fludioxonil; các loại quả có múi dễ bóc vỏ chứa imazalil, 2-phenylphenol, thiabendazole và pyrimethanil. Cả hai nhóm đều được phủ thêm lớp sáp E903.

Hiểm họa tiềm ẩn và "hiệu ứng hỗn hợp"

Bà Sarah Compson, Giám đốc chính sách của tổ chức phi lợi nhuận Pesticide Action Network UK (PAN UK) tại Vương quốc Anh, cho biết phần lớn hóa chất trên là thuốc diệt nấm. Đáng lo ngại, một số chất bị nghi ngờ có khả năng gây ung thư và rối loạn nội tiết. Điển hình là Imazalil (loại thuốc diệt nấm phổ biến dùng trong lưu kho và vận chuyển) bị nghi ngờ ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản và sự phát triển. Do imazalil tồn tại chủ yếu trên bề mặt, người tiêu dùng sẽ trực tiếp phơi nhiễm khi dùng vỏ để chế biến thực phẩm.

Việc lạm dụng hóa chất bảo quản trái cây không phải là vấn đề mới. Ông Nick Mole, chuyên gia chính sách của PAN UK, chỉ ra rằng Liên minh châu Âu (EU) từng xem xét giảm mức dư lượng tối đa cho phép của imazalil vào năm 2018, nhưng quy định sửa đổi năm 2019 lại loại trừ nhóm trái cây có múi (chỉ áp dụng cho chuối, táo và lê).

Hệ quả là trái cây có múi liên tục lọt vào danh sách "Dirty Dozen" (nhóm nông sản tồn dư nhiều thuốc trừ sâu nhất) của PAN UK. Năm nay, bưởi và chanh xanh lần lượt đứng ở vị trí thứ nhất và thứ ba.

Các chuyên gia an toàn thực phẩm đặc biệt lo ngại về "hiệu ứng cocktail" - hệ lụy khi con người tiếp xúc đồng thời với nhiều loại hóa chất, khiến phản ứng sinh học có thể khác với đánh giá độc tính của từng chất riêng lẻ. Bà Compson nhấn mạnh các quy chuẩn kiểm tra an toàn hiện hành chưa đánh giá được toàn diện mức độ phơi nhiễm hóa chất trong chế độ ăn uống thực tế, tạo ra lỗ hổng lớn trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Chà rửa không thể loại bỏ hóa chất

Đứng trước phản ứng gay gắt của dư luận, đại diện siêu thị Lidl cho biết dòng cảnh báo trên nhãn thực chất là một "sự cố nhầm lẫn" và đang phối hợp với nhà cung cấp để điều chỉnh lại bao bì. Lidl khẳng định chất lượng sản phẩm không thay đổi và vẫn tuân thủ tuyệt đối các tiêu chuẩn an toàn hiện hành tại Vương quốc Anh.

Dù vậy, người tiêu dùng không nên lầm tưởng rằng có thể loại bỏ hóa chất chỉ bằng cách chà rửa bề mặt. Thuốc trừ sâu được thiết kế để bám chặt vào vỏ, thậm chí thẩm thấu sâu vào tế bào trái cây. Đáng chú ý, việc chọn mua trái cây không phủ sáp cũng không làm giảm đáng kể nguy cơ tiếp xúc với các hóa chất này.

Đi tìm nguồn thực phẩm an toàn

Hiện nay, luật pháp Vương quốc Anh chưa bắt buộc các siêu thị phải minh bạch về hóa chất sử dụng trong sản xuất và bảo quản, dù việc này luôn được khuyến khích. Để tự bảo vệ sức khỏe, bà Sarah Hathaway, Giám đốc kỹ thuật của Hiệp hội Đất hữu cơ (Soil Association), khuyến nghị người tiêu dùng nên tự trồng cây tại nhà hoặc chuyển sang sử dụng trái cây hữu cơ – phương thức nông nghiệp nghiêm cấm hoàn toàn các loại hóa chất trên. Dù giá thành cao hơn, đây là cách triệt để nhất để tránh phơi nhiễm. Nếu vẫn sử dụng trái cây thông thường, người tiêu dùng cần tiết chế việc dùng vỏ trong nấu ăn hoặc pha chế.

Hệ lụy của thuốc trừ sâu không chỉ dừng lại ở bàn ăn. Một báo cáo công bố tháng trước đã chỉ ra sự thật phũ phàng: Mỗi năm, khoảng 46% nông dân trên toàn thế giới bị ngộ độc do trực tiếp tiếp xúc với các loại hóa chất này trong quá trình sản xuất nông nghiệp.

 
Mời quý vị độc giả đọc tin hàng ngày về chủ đề sức khỏe tại suckhoecong.vn trong chuyên mục Tôi chia sẻ