Bí kíp phòng chống vắt khi đi rừng

SUCKHOE+ | Con vắt là nỗi lo hàng đầu của nhiều du khách khi khám phá rừng nhiệt đới. Tuy nhiên, vắt không quá đáng sợ nếu người đi rừng nắm vững đặc tính sinh học, áp dụng đúng kỹ thuật phòng tránh và biết cách sơ cứu.

Con vắt có nguy hiểm?

Vắt (Heamadipsa) thuộc bộ đỉa (Hirudinae), di chuyển bằng cách co rút cơ thể nhờ hai giác bám ở đầu và đuôi. Một con vắt trưởng thành có trọng lượng trung bình khoảng 100mg và chiều dài từ 3-5cm.

Khi tìm được vật chủ, vắt có thể hút lượng máu lớn gấp 8 đến 10 lần trọng lượng cơ thể. Máu không bị đông do cơ thể chúng tự tiết ra hoạt chất chống đông có tên là hirudin. Vì vậy, vết cắn thường tiếp tục rỉ máu trong một khoảng thời gian.

Empty

Người đi hiking, trekking hay chạy trail trong rừng có thân nhiệt cao, thở dốc nên thải nhiều CO₂ và mồ hôi. Đây là tín hiệu giúp vắt phát hiện và tấn công chúng ta.

Làm sao để phòng tránh “đặc sản” vắt rừng?

Để có một hành trình an toàn xuyên qua những cánh rừng mưa nguyên sinh, các chuyên gia tại Vườn quốc gia Nam Cát Tiên hướng dẫn du khách thực hiện các kỹ thuật chống vắt đơn giản nhưng đạt hiệu quả tối ưu:

Empty

Thoa kem chống côn trùng

Các hoạt chất đuổi côn trùng phổ biến bao gồm DEET, DEP, Picaridin hoặc các thành phần tự nhiên như dầu khuynh diệp. Trong đó, hoạt chất DEET mang lại hiệu quả chống vắt rất cao. Nồng độ từ 13% đến 30% thích hợp cho chuyến đi ngắn hoặc dùng cho trẻ em. Nồng độ 40% thích hợp cho các cung trekking trong ngày (5-7km).

Thực hiện: Dùng một chiếc bàn chải đánh răng cũ, lấy một lượng kem vừa đủ và chải đều lên toàn bộ bề mặt giày, dép hoặc ủng đi rừng (bao gồm mặt trên, hai bên thân giày và phần gót phía sau).

Lưu ý quan trọng: Phải tạo một lớp kem mỏng nhưng phủ kín toàn bộ bề mặt giày. Chỉ cần để sót một khoảng nhỏ không có kem, vắt vẫn có thể bám vào và bò ngược lên chân.

Xịt thuốc chống côn trùng

Thực hiện: Giữ chai xịt theo chiều thẳng đứng hướng lên trên, xịt phủ đều toàn bộ giày, tất và gấu quần. Phủ đều toàn diện thay vì xịt quá đậm tại một điểm mà bỏ trống các vị trí xung quanh.

Có thể bôi kem hoặc thuốc chống vắt trực tiếp lên da từ bàn chân lên đến đùi và hông. Trong điều kiện thời tiết mưa ẩm, bôi bổ sung tại các khu vực như tai, cổ, vai, cánh tay và nách.

Giải pháp chống vắt cơ học

Người đi vào rừng nên chuẩn bị trang phục phù hợp để chống vắt và côn trùng nói chung.

- Trường hợp mang tất cao cổ: Mặc quần áo dài ôm sát, ưu tiên chất liệu 100% nylon mỏng mau khô. Nhét ống quần vào trong tất cao cổ hoặc sử dụng xà cạp chuyên dụng. Đây là rào chắn ngăn không cho vắt bò luồn vào bên trong ống quần tiếp xúc với da chân, giúp bạn dễ dàng phát hiện vắt đang bò bên ngoài tất và búng bỏ ngay.

- Trường hợp mang tất ngắn cổ: Xắn ống quần lên cao qua đầu gối. Việc để hở vùng da chân giúp du khách lập tức phát hiện vắt ngay khi chúng mới chạm vào da, tránh tình trạng để quần buông thõng khiến vắt chui vào hút no máu mà không hay biết.

Sơ cứu vắt cắn ra sao?

Empty

Khi phát hiện vắt đang hút máu trên cơ thể, người đi rừng cần giữ bình tĩnh và thực hiện sơ cứu theo đúng trình tự y tế dưới đây:

Bước 1: Lấy vắt khỏi bề mặt da

- Dùng móng tay, mép thẻ nhựa mỏng hoặc một tờ giấy cứng trượt nhẹ nhàng theo bề mặt da, tiếp cận miệng vắt để bóc tách giác hút của vắt ra khỏi da. Bạn cũng có thể xịt dung dịch chống côn trùng, cồn 70 độ hoặc bôi một chút muối lên thân vắt, chúng sẽ tự nhả ra ngay.

- Sai lầm cần tránh: Tuyệt đối không dùng lực giật mạnh con vắt ra vì dễ làm rách rộng vết thương.

Bước 2: Sát trùng và cầm máu vết thương

- Rửa sạch khu vực vết cắn bằng nước muối sinh lý hoặc xà phòng sát khuẩn.

- Do ảnh hưởng của chất chống đông hirudin, vết thương sẽ tiếp tục rỉ máu. Hãy dùng ngón tay sạch hoặc bông gạc ấn chặt trực tiếp lên miệng vết thương trong vài phút để hỗ trợ quá trình đông máu.

- Băng kín vết thương bằng băng gạc y tế. Nếu máu vẫn rỉ ra, hãy thay băng định kỳ mỗi 15-20 phút cho đến khi máu ngưng chảy hoàn toàn.

Bước 3: Giảm ngứa và phòng ngừa nhiễm trùng thứ phát

- Sau khi máu ngưng chảy, bôi các loại kem chống ngứa chuyên dụng lên vùng da bị cắn. Lưu ý không gãi hoặc dụi mạnh vào vết thương.  

 
Mời quý vị độc giả đọc tin hàng ngày về chủ đề sức khỏe tại suckhoecong.vn trong chuyên mục Tôi chia sẻ