Thông tin về cái chết đột ngột của nam diễn viên 78 tuổi được công bố vào ngày 13/7, chỉ ba tháng sau khi diễn viên Sam Neill tiết lộ ông đã khỏi bệnh ung thư kể từ khi được chẩn đoán mắc bệnh u lympho tế bào T thể angioimmunoblastic giai đoạn ba - một loại ung thư máu, vào năm 2022. Sau nhiều đợt hóa trị, ông Neill đã tham gia vào một thử nghiệm lâm sàng thành công về liệu pháp tế bào T CAR - một hình thức miễn dịch trị liệu ung thư đặc biệt hiệu quả trong điều trị một số loại ung thư máu.

Ông Grenz cũng chia sẻ rằng, những người hâm mộ muốn tưởng nhớ Neill được hướng dẫn quyên góp cho “một trong những mục đích mà anh ấy quan tâm sâu sắc nhất” – Đó là Quỹ Bệnh viện Dunstan ở Central Otago, khu vực Neill sinh sống tại New Zealand; Quỹ Snowdome, một tổ chức phi lợi nhuận về ung thư máu mà Neill đang vận động khi qua đời để cải thiện khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị ung thư máu, bao gồm liệu pháp CAR-T, ở Úc và New Zealand; và bất kỳ tổ chức từ thiện nào của New Zealand hoạt động để bảo vệ môi trường và động vật hoang dã địa phương.

Trong thông báo về cái chết của Sam Neill, gia đình ông khẳng định ông không qua đời vì ung thư. Tuy nhiên, một số người cho rằng nhiều năm điều trị ung thư đã khiến ông kiệt sức. “Ông ấy đã chiến đấu với quyết liệt với căn bệnh ung thư trong 5 năm và điều đó ảnh hưởng đến sức khỏe của ông ấy. Ông ấy đã trải qua rất nhiều đợt hóa trị và liệu pháp miễn dịch, và may mắn thay, cuối cùng ông ấy đã khỏi bệnh ung thư máu”, người thân trong gia đình của ông cho biết.

Trong thông báo của gia đình nam diễn viên Sam Neill, ông đã khỏi bệnh ung thư máu nhờ Liệu pháp tế bào T CAR. Còn các nhà nghiên cứu thì cũng dành nhiều lời ca ngợi cho phương pháp này. Giáo sư Misty Jenkins - một nhà miễn dịch học tại Viện Nghiên cứu Y học Walter và Eliza Hall, mô tả liệu pháp tế bào T CAR - một phương pháp điều trị ung thư mới giúp tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể để chống lại bệnh tật, như một "Liệu pháp thay đổi cuộc đời".

Cuối tháng 3 vừa qua, nam diễn viên Sam Neill của phim Jurassic Park đã tiết lộ rằng bệnh ung thư giai đoạn ba của ông đã thuyên giảm sau khi trải qua liệu pháp tế bào T CAR như một phần của thử nghiệm lâm sàng ở Sydney. Ông không gọi sự thuyên giảm này là một phép màu – ông nói rằng thành công này là “khoa học ở mức tốt nhất”.

Lịch sử của liệu pháp tế bào T CAR (viết tắt của “thụ thể kháng nguyên lai”) là câu chuyện về những khám phá nhỏ tích lũy qua nhiều thập kỷ, dẫn đến những tiến bộ lớn trong chăm sóc bệnh nhân. Được tiên phong vào những năm 1990, liệu pháp này đã bùng nổ trong thập kỷ qua. Bốn liệu pháp tế bào T CAR đã được Cơ quan Quản lý Sản phẩm Điều trị (Therapeutic Goods Administration) phê duyệt sử dụng tại Úc kể từ năm 2018, đều dành cho bệnh ung thư máu.

Sự thành công của các liệu pháp đó đang làm gia tăng sự hào hứng trong giới nghiên cứu và bác sĩ lâm sàng rằng liệu pháp tế bào T CAR sẽ sớm trở thành một vũ khí quan trọng trong cuộc chiến chống ung thư. Hiện nay, liệu pháp này đang được điều chỉnh để chống lại các khối u rắn, với những dấu hiệu thành công ban đầu đầy hứa hẹn nhưng vẫn còn gặp khó khăn trong việc điều chỉnh tế bào T để tìm đúng mục tiêu. Trong tương lai, nó thậm chí có thể trở thành một liệu pháp tiêm.

Theo các nhà nghiên cứu, hệ miễn dịch vô cùng phức tạp nhưng có thể tóm gọn chức năng vào một câu là: Bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của các tác nhân ngoại lai – như vi khuẩn, virus và nấm, và loại bỏ các tế bào bị tổn thương hoặc tế bào ung thư. Trong kho vũ khí của nó có nhiều loại tế bào bạch cầu giúp nhận diện và loại bỏ các mối đe dọa, bao gồm cả tế bào T. Tế bào T gây độc tế bào hay còn gọi là tế bào T "sát thủ" - là những "lính đánh thuê" của hệ miễn dịch. Các protein trên bề mặt của chúng bám chặt vào các tác nhân xâm nhập hoặc các tế bào bệnh - chẳng hạn như tế bào ung thư, và tạo ra các lỗ hổng trong mục tiêu, phá hủy tế bào đó. Nhưng các tế bào ung thư rất giỏi trong việc né tránh sự phát hiện. Liệu pháp tế bào T CAR là một cách để tăng cường đội quân tế bào T của cơ thể nhằm khắc phục điểm yếu này. Tiến sĩ Jenkins mô tả liệu pháp này như "thêm một hệ thống định vị GPS" vào các tế bào T, giúp các tế bào tiêu diệt nhắm trúng mục tiêu của chúng.

Thông thường, liệu pháp này bao gồm việc lọc tế bào T của bệnh nhân từ máu của họ, sau đó chỉnh sửa gene các tế bào đó bên ngoài cơ thể để phát triển thành hệ thống định vị gene (GPS) - thụ thể kháng nguyên lai (CAR). Các tế bào T CAR được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm và sau đó được truyền trở lại vào bệnh nhân, nơi chúng tiếp tục nhân lên. Với những cải tiến được thực hiện, chúng sẽ săn lùng và tiêu diệt các mục tiêu của mình.

Liệu pháp này mang lại một số ưu điểm so với các liệu pháp điều trị ung thư truyền thống như hóa trị: bạn có thể tạo ra các tế bào CAR T đặc hiệu cho một số loại ung thư và khối u nhất định bằng cách nhắm mục tiêu vào các protein cụ thể mà chỉ ung thư mới sản sinh ra. Liệu pháp này cũng nhanh hơn, chỉ cần một lần truyền và vài tuần nằm viện so với các phác đồ hóa trị kéo dài nhiều tháng.

Theo Tiến sĩ Criselle D'Souza - một nhà miễn dịch học tại Trung tâm Ung thư Peter MacCallum, các phương pháp hóa trị truyền thống vẫn là trụ cột trong điều trị ung thư. Chúng rẻ hơn nhiều, điều trị được nhiều loại ung thư hơn, có thể được thực hiện nhanh chóng và các tác dụng phụ của chúng đã được biết rõ nên có thể được quản lý hiệu quả.

Nhưng một lợi thế rất lớn của liệu pháp tế bào T CAR là trong trường hợp tốt nhất, hiệu quả bảo vệ vẫn duy trì – ngăn ngừa tái phát.

Tiến sĩ D'Souza cũng đã lấy ví dụ về trường hợp của Emily Whitehead - đứa trẻ đầu tiên được điều trị bằng liệu pháp tế bào T CAR vào năm 2012. Bệnh ung thư của em ấy không tái phát.

Mặc dù liệu pháp tế bào T CAR đã đạt được thành công trong điều trị ung thư máu, nhưng tiến trình phát triển liệu pháp này nhắm tới các khối u rắn như ung thư vú, não và tuyến tiền liệt lại chậm hơn đáng kể. Phó Giáo sư Maté Biro - Trưởng Phòng thí nghiệm Cơ sinh học tại Viện Nghiên cứu Y học Garvan (Australia), cho biết, các bệnh ung thư máu dễ bị ảnh hưởng bởi liệu pháp tế bào T CAR vì các tế bào được thiết kế có thể dễ dàng tìm và tiêu diệt các tế bào ung thư lưu thông trong máu. Nhưng các khối u rắn - như một pháo đài, hệ thống miễn dịch khó có thể tiếp cận các tế bào ung thư trong khối u và các khối u cũng rất giỏi trong việc làm suy yếu phản ứng của tế bào T, né tránh các tác nhân tiêu diệt.

Các nhà nghiên cứu đang phát triển các phương pháp trang bị cho tế bào T những vũ khí mạnh mẽ hơn, bằng cách phát triển hệ thống "GPS" chính xác hơn hoặc bằng cách tăng cường hoạt động của chúng theo những cách khác nhau. Đã có một số thành công bước đầu trong việc sử dụng liệu pháp tế bào T CAR cho các khối u rắn, kéo dài tuổi thọ của những người mắc ung thư đường tiêu hóa và u não ở trẻ em. “Điều chúng ta cũng có thể làm bây giờ là bắt đầu tăng cường các tế bào T để chúng có thể tiết ra thuốc hoặc các kháng thể khác vào môi trường vi mô nhằm giúp chúng sống sót”, TS. Jenkins cho biết.

Các phương pháp điều trị in vivo mới chỉ bắt đầu được thử nghiệm trong các thử nghiệm lâm sàng, nhưng TS. Biro lưu ý rằng điều này có thể giảm chi phí điều trị xuống một bậc hoặc hơn. Có thể nói, chi phí là rào cản lớn nhất của liệu pháp tế bào T CAR hiện nay, cho dù các tiến bộ của liệu pháp đang đem lại lợi ích cho người bệnh. Hiện, một số chính phủ đang đưa liệu pháp này vào các chương trình bảo hiểm y tế toàn dân nhưng khả năng tiếp cận của người bệnh vẫn còn hạn chế.