Hiến tạng cứu người: Khi sự sống được tiếp nối

Ngày 20/5 hàng năm được lấy làm “Ngày hưởng ứng hiến tặng mô, tạng Việt Nam”

Tham dự chương trình có lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các ban, bộ, ngành Trung ương, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, các tổ chức tôn giáo, tổ chức quốc tế, đại diện các bệnh viện thực hiện hiến - ghép mô, tạng, cơ quan báo chí, gia đình người hiến tạng, người đăng ký hiến tạng cùng hàng trăm giảng viên, sinh viên Trường Đại học Y Hà Nội.

“Cho đi là còn mãi”

Phát biểu tại chương trình, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh ghép mô, tạng là một trong những thành tựu vĩ đại nhất của y học hiện đại, nơi đỉnh cao của khoa học kỹ thuật gặp gỡ với sự tận hiến của y đức.

Theo Bộ trưởng, đối với người thầy thuốc, không có niềm hạnh phúc nào lớn hơn khi chứng kiến một trái tim bắt đầu đập lại trong lồng ngực mới, một đôi mắt tìm lại được ánh sáng hay một cuộc đời tưởng chừng đã khép lại nay được hồi sinh. Tuy nhiên, những điều kỳ diệu ấy sẽ không thể xảy ra nếu thiếu đi sự sẻ chia của người hiến tạng và gia đình họ.

Bộ trưởng bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới những người đã hiến tặng mô, tạng và gia đình người hiến, gọi đây là những “đại sứ của sự sống”.

“Trong giờ phút đau thương nhất của gia đình, họ đã nén lại nỗi đau riêng để trao đi cơ hội sống cho những người xa lạ. Nghĩa cử ấy đã thắp lên ngọn lửa hy vọng, xóa tan bóng tối bệnh tật và khẳng định triết lý sống cao đẹp: Cho đi là còn mãi”, Bộ trưởng chia sẻ.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và ghi nhận những nghĩa cử nhân văn, ngày 20/5 hàng năm được chọn là “Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng” nhằm tri ân người hiến và gia đình người hiến, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về hiến mô, tạng sau khi qua đời.

Việt Nam làm chủ nhiều kỹ thuật ghép tạng hiện đại

Nhìn lại chặng đường hơn 30 năm phát triển, Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết Việt Nam đã từng bước làm chủ các kỹ thuật ghép tạng hiện đại. Kể từ ca ghép thận đầu tiên được thực hiện thành công năm 1992, đến nay nhiều kỹ thuật khó như ghép tạng từ người cho chết não, ghép đa tạng, ghép tim - gan đồng thời đã được triển khai thành công.

Tính đến năm 2025, cả nước đã thực hiện 10.878 ca ghép tạng. Riêng năm 2024 thực hiện 1.212 ca ghép, năm 2025 đạt 1.368 ca ghép. Đến nay, Việt Nam ghi nhận 286 ca chết não hiến tạng.

Nếu trước đây chỉ có 5 bệnh viện tuyến Trung ương gồm Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện Trung ương Huế và Bệnh viện Chợ Rẫy có thể thực hiện kỹ thuật ghép tạng, thì hiện nay Bộ Y tế đã cấp phép cho 34 bệnh viện triển khai kỹ thuật này.

Theo Bộ trưởng, trình độ ghép tạng của Việt Nam hiện được đánh giá tiệm cận nhiều quốc gia tiên tiến trong khu vực. Đây là minh chứng cho sự phát triển vượt bậc của ngành ghép tạng nói riêng và y học Việt Nam nói chung.

Nguồn tạng hiến vẫn khan hiếm

Dù đạt nhiều thành tựu, công tác hiến và ghép mô, tạng tại Việt Nam vẫn đối mặt không ít khó khăn. Hiện nguồn tạng hiến chủ yếu đến từ người hiến sống, chiếm khoảng 90% tổng số ca ghép, trong khi nguồn hiến từ người chết não - nguồn tạng có thể cứu sống nhiều bệnh nhân cùng lúc - vẫn còn hạn chế.

Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, mỗi ngày ngành y tế vẫn chứng kiến những bệnh nhân mòn mỏi chờ ghép tạng. Không ít người đã mất đi cơ hội sống vì không có nguồn tạng phù hợp kịp thời.

“Các y bác sĩ đã không quản ngày đêm thực hiện những ca ghép tạng xuyên Việt, chạy đua với thời gian để điều phối tạng từ Bắc chí Nam. Nhưng phía sau đó vẫn là những hơi thở mệt nhọc, những ánh mắt khắc khoải của hàng nghìn bệnh nhân đang chờ được ghép tạng”, Bộ trưởng chia sẻ.

Theo Bộ Y tế, nhờ đẩy mạnh truyền thông và vận động cộng đồng, nhận thức xã hội về hiến tạng đã có nhiều thay đổi tích cực. Nếu trước đây nhiều người còn e ngại, thì nay ngày càng có nhiều người xem hiến tạng là nghĩa cử nhân văn cao đẹp.

Đến nay đã có 177.454 người đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời. Riêng năm 2024 ghi nhận 41 ca chết não hiến tạng, năm 2025 có 66 ca hiến và từ đầu năm 2026 đến nay có 25 ca chết não hiến tạng trên cả nước.

Hoàn thiện chính sách, minh bạch điều phối tạng

Tại chương trình, Bộ trưởng Bộ Y tế đưa ra nhiều định hướng nhằm phát triển bền vững hoạt động hiến - ghép mô, tạng tại Việt Nam. Trong đó, Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác nhằm mở rộng nguồn hiến, nâng cao hiệu quả quản lý và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Ngành y tế đồng thời cam kết nâng cao năng lực chuyên môn, mở rộng mạng lưới tư vấn hiến tạng tại các bệnh viện có hồi sức cấp cứu để kịp thời phát hiện và vận động nguồn tạng từ người chết não.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống quản lý danh sách chờ ghép và điều phối tạng quốc gia trên nguyên tắc công bằng, minh bạch, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận ghép tạng như nhau nếu đáp ứng chỉ định y khoa.

Bên cạnh đó, ngành y tế sẽ tiếp tục quan tâm, tri ân và xây dựng chính sách hỗ trợ đối với gia đình người hiến tạng - những người được xem là “người thân của ngành y”.

Trong khuôn khổ chương trình, Bộ Y tế đã công bố Kế hoạch “Ngày hưởng ứng hiến tặng mô, tạng 20/5”; truy tặng Kỷ niệm chương của Bộ trưởng Bộ Y tế và tri ân các gia đình hiến mô, tạng tiêu biểu; đồng thời phát động đăng ký hiến tặng mô, tạng vì sự sống người bệnh.

Với ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng 20/5 được kỳ vọng sẽ trở thành dấu mốc quan trọng trong việc lan tỏa thông điệp “hiến tặng mô, tạng - cho đi là còn mãi”, góp phần hình thành phong trào xã hội rộng khắp, nơi mỗi người dân có thể trở thành “người hùng thầm lặng” bằng việc đăng ký hiến tặng mô, tạng cứu người.