Mới đây, các KOLs (người có tầm ảnh hưởng) cho rằng uống nước ấm trước bữa sáng có thể giúp tiêu hóa, thon gọn hơn, giảm đầy hơi và thỉnh thoảng đi vệ sinh nhiều hơn. Một số người cũng nói rằng nó cải thiện làn da, giúp giảm cân và thậm chí "giải độc" cho cơ thể.

Theo các chuyên gia, xu hướng này là một phần của các yếu tố của y học phương Đông và văn hóa Trung Quốc. Từ hàng nghìn năm nay, các thầy thuốc Đông y và Ayurveda - một hệ thống y học toàn diện từ Ấn Độ, đã khuyến khích uống nước nóng hoặc ấm vào buổi sáng (và suốt cả ngày), một phần để giữ cho hệ tiêu hóa hoạt động tốt nhất. Theo Jeff Gould - một chuyên gia y học cổ truyền Trung Hoa tại Bệnh viện Johns Hopkins Medicine (Mỹ), khi ăn và uống đồ lạnh, quá trình tiêu hóa sẽ kém hiệu quả hơn, dẫn đến các triệu chứng khó chịu ở đường tiêu hóa như đầy hơi.

Tuy nhiên, có rất ít nghiên cứu khoa học đã tìm hiểu về lợi ích của nước nóng hoặc nước ấm đối với hệ tiêu hóa. Một nghiên cứu được công bố năm 2016 đã khảo sát 60 bệnh nhân vừa trải qua phẫu thuật túi mật và phát hiện ra rằng những người uống nước ấm vài giờ sau phẫu thuật đã xì hơi nhanh hơn những người không uống gì. Tuy nhiên, nước không làm tăng tốc đáng kể lần đi đại tiện đầu tiên của họ. Một vài nghiên cứu nhỏ khác thì cho thấy đồ uống hoặc bữa ăn lạnh có thể khiến dạ dày tiêu hóa thức ăn chậm hơn so với đồ ăn hoặc thức uống ấm hoặc nóng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết những nghiên cứu đó còn hạn chế. Và chưa rõ điều đó sẽ ảnh hưởng đến cảm giác của bạn như thế nào hoặc liệu có ảnh hưởng hay không.

Mặc dù thiếu bằng chứng khoa học, việc nhấp từng ngụm nước ấm để kích thích nhu động ruột vào buổi sáng sớm có tác dụng sinh lý, theo Tiến sĩ Lisa Ganjhu - bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại NYU Langone Health (Đại học New Yok, Mỹ). Bà cho biết, quá trình tiêu hóa chậm lại khi bạn ngủ. Và bất cứ thứ gì bạn ăn hoặc uống - ở bất kỳ nhiệt độ nào, khi thức dậy đều kích thích các đợt co thắt và giãn nở ở các cơ thực quản, dạ dày và ruột. Còn Tiến sĩ - Bác sĩ Folasade May - chuyên gia tiêu hóa và Phó Giáo sư y khoa tại Đại học California, Los Angeles (Mỹ), cho biết, bà không hề biết đến trào lưu nước nóng trên mạng xã hội cho đến khi nhiều bệnh nhân của bà chia sẻ việc họ dễ đi đại tiện hơn sau khi uống nước ấm (thường pha thêm chanh) vào buổi sáng sớm. Một số người có thể cảm thấy buồn đi vệ sinh ngay lập tức. Tuy nhiên, theo bác sĩ May, nhiệt độ của nước có thể không quan trọng, bất cứ ai cũng sẽ có trải nghiệm tương tự nếu nước ấm hoặc lạnh, dù là nước, trà, cà phê, nước ép hay thức ăn.

Với các tuyên bố “giải độc” hay giảm cân, các chuyên gia dinh dưỡng cũng cho rằng chưa rõ cơ chế. Ví như loại bỏ độc tố thì gan và thận mới là cơ quan chính thực hiện việc này. Hay nếu thay các loại đồ uống có đường và nhiều calo bằng nước thì có thể giúp giảm cân bền vững.

TS. Ganjhu cho biết lợi ích chính của việc uống nước ấm vào buổi sáng đơn giản chỉ là giúp cung cấp nước cho cơ thể.

Theo thời gian, việc giữ đủ nước sẽ làm cho phân mềm hơn và dễ đi ngoài hơn, giúp bạn đi tiêu đều đặn và cảm thấy bớt đầy hơi. Ngoài ra, uống nhiều nước hơn có thể cải thiện vẻ ngoài của da bằng cách giảm tình trạng khô da.

Những người đam mê chăm sóc sức khỏe trên TikTok và Instagram khẳng định sự kết hợp này mang lại làn da rạng rỡ và hệ tiêu hóa tốt hơn, đồng thời hỗ trợ quá trình thanh lọc cơ thể.

Theo chuyên gia dinh dưỡng về sức khỏe tim mạch Michelle Routhenstein – Đại học New York (Mỹ), việc pha chế 1 thìa nước cốt chanh với 1 thìa dầu olive tạo ra một hỗn hợp không quá dễ uống. Tuy nhiên, hỗn hợp này có thể làm tăng nặng tình trạng trào ngược dạ dày thực quản ở một số người, chủ yếu là do độ acid của chanh và vị cay nồng của dầu.

Cũng theo chuyên gia dinh dưỡng Michelle Routhenstein nước ép dầu ô liu và chanh có thể giúp cải thiện sức khỏe một chút chút vấn đề sức khỏe, chủ yếu tác dụng nằm ở thìa dầu olive, bởi một thìa canh nước cốt chanh chỉ cung cấp khoảng 6% trong số 75mg vitamin C bạn cần mỗi ngày.

Nghiên cứu cho thấy rằng việc tuân theo chế độ ăn Địa Trung Hải - với khoảng bốn thìa canh dầu olive mỗi ngày là nguồn chất béo chính, cùng với nhiều thực phẩm lành mạnh khác như rau và cá, và rất ít thịt đỏ, bơ hoặc ngũ cốc tinh chế, có thể giảm 25% nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nghiêm trọng, như đau tim hoặc đột quỵ.

Theo bác sĩ Routhenstein, vai trò có lợi của dầu ô liu đối với sức khỏe tim mạch đến từ hai yếu tố. Thứ nhất, nó là chất béo không bão hòa đơn. Chất béo bão hòa, có trong bơ và thịt đỏ, làm tăng cholesterol LDL - loại cholesterol xấu tích tụ thành mảng bám trong động mạch. Chất béo không bão hòa đơn giúp giảm cholesterol xấu và giữ cho thành động mạch linh hoạt và hoạt động tốt. Dầu olive cũng chứa các polyphenol độc đáo - một loại chất chống oxy hóa có nguồn gốc thực vật, giúp giảm tổn thương tế bào và viêm nhiễm. Trong chế độ ăn uống hàng ngày điển hình, hầu hết mọi người nhận được hơn 1.100mg polyphenol, chủ yếu từ cà phê, trà và trái cây. Một thìa canh dầu olive chứa 7-15mg, tùy thuộc vào cách chế biến và loại olive được sử dụng. Dầu olive nguyên chất (chế biến tối thiểu) và dầu olive ép lạnh (chế biến không dùng nhiệt) giữ lại nồng độ polyphenol cao nhất. Không có liều lượng khuyến nghị hàng ngày cụ thể cho polyphenol, nhưng càng nhiều càng tốt khi nói đến việc hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

Uống những nguyên liệu này có tốt hơn ăn chúng không? Thực tế, nước cốt chanh và dầu ô liu nguyên chất ép lạnh đều rất bổ dưỡng khi dùng riêng. Nhưng một phần lý do khiến chúng rất tốt cho sức khỏe là vì mỗi loại, thông qua các cơ chế khác nhau, giúp chúng ta hấp thụ các hợp chất có lợi từ trái cây và rau quả, bác sĩ Routhenstein cho biết. Ví dụ, rau lá xanh chứa lutein và zeaxanthin, và cà chua chứa lycopene – tất cả đều là chất chống oxy hóa tan trong chất béo, dễ hấp thụ hơn vào cơ thể khi ăn cùng với chất béo như dầu olive. Vitamin C hỗ trợ hấp thụ sắt từ các thực phẩm thực vật như rau bina và cải xoăn. Nếu chỉ ăn dầu olive và nước chanh, bạn đang bỏ lỡ cơ hội tăng cường lượng chất dinh dưỡng khác. Chính vì vậy, lời khuyên của bác sĩ Routhenstein là hãy trộn chúng với món salad.

Vậy, liệu dầu olive và nước cốt chanh có giúp da khỏe mạnh không? Bác sĩ da liễu Lauren Kole cho rằng, chế độ ăn Địa Trung Hải đã cho thấy nhiều hứa hẹn trong việc giúp giảm bớt một số tình trạng viêm da như mụn trứng cá, tuy nhiên, hiệu quả này liên quan nhiều hơn đến lượng carbohydrate đơn với chỉ số đường huyết cao mà chế độ ăn này loại bỏ. BS. Lauren Kole giải thích rằng, đó là những “thực phẩm nhiều đường, nhiều tinh bột, đã qua chế biến”, như bánh rán và khoai tây chiên, có “mối liên hệ cao nhất với việc làm trầm trọng thêm mụn trứng cá” so với bất kỳ loại thực phẩm nào khác.

Các polyphenol trong dầu olive có tác dụng chống viêm, và vitamin C hỗ trợ sản sinh collagen, nhưng BS. Kole cho biết có rất ít dữ liệu chứng minh lý thuyết rằng việc bổ sung các chất này vào chế độ ăn uống có thể làm đẹp cho làn da khỏe mạnh. Bà cũng cho rằng, việc sử dụng các thành phần này trong các công thức bôi ngoài da phù hợp, chẳng hạn như serum dưỡng da có chứa oleocanthal và vitamin C, mang lại nhiều lợi ích hơn nhiều so với việc uống.

Dầu olive và nước cốt chanh có thể hỗ trợ tiêu hóa không? Theo chuyên gia dinh dưỡng Michelle Routhenstein, dầu olive có thể hoạt động như một chất bôi trơn tự nhiên cho hệ tiêu hóa và có nghiên cứu cho thấy dầu olive nguyên chất là một phương pháp điều trị táo bón hiệu quả. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nước chanh có thể làm tăng sản xuất dịch vị - các acid giúp phân giải thức ăn trong dạ dày, và tăng tốc độ thức ăn di chuyển xuống ruột non. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng quá nhiều acid dạ dày cũng có liên quan đến loét dạ dày và trào ngược dạ dày-thực quản, và có thể gây đau bụng.

Chuyên gia dinh dưỡng Michelle Routhenstein lưu ý rằng những người có vấn đề về túi mật, chẳng hạn như sỏi mật, những người có vấn đề về hấp thụ chất béo hoặc một số bệnh về tiêu hóa, như bệnh Crohn, có thể thấy khó chịu khi dùng dầu olive đậm đặc. Những người đang dùng các loại thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu hoặc lượng đường trong máu hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt chước xu hướng này. Dầu olive có thể có tác dụng làm loãng máu và hạ đường huyết nhẹ.

Ngoài ra, một ly dầu ô liu và nước chanh là một xu hướng chăm sóc sức khỏe ít rủi ro mà bạn có thể thử nghiệm. Nếu uống chúng khiến bạn cảm thấy dễ chịu – thì chúc mừng!

Nhìn nhận thực tế cho thấy, một số trào lưu sức khỏe trên tiktok đang được các KOLs quảng bá đang cổ súy giới trẻ quay về với lối sống chú trọng dưỡng sinh tập luyện nhẹ nhàng, ăn uống theo triết lý cân bằng của người Á Đông xưa. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trào lưu này có tác động tích cực nhưng cũng có những hạn chế nếu hiểu sai.

Thứ nhất, các trào lưu này khuyến khích lối sống chú trọng phòng bệnh, tức chăm sóc cơ thể để phòng bệnh trước khi bệnh xuất hiện. Đây là nguyên tắc cốt lõi của y học cổ truyền phương Đông, tương đồng với nhiều xu hướng y học hiện đại như Preventive Medicine. Nhiều bạn trẻ khi tham gia trào lưu này bắt đầu quan tâm hơn đến: ngủ đủ giấc, ăn uống điều độ, duy trì các hoạt động vận động nhẹ, giảm tiêu thụ đồ uống lạnh hoặc đồ ăn nhanh. Về mặt sức khỏe cộng đồng, việc Gen Z chuyển từ tư duy “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe trước” hay “phòng bệnh” là một tín hiệu tích cực.

Thứ hai là tăng cường vận động nhẹ và giảm căng thẳng. Một số nội dung của trào lưu này khuyến khích các hoạt động như khí công hoặc các bài tập dưỡng sinh. Những hoạt động này có một số lợi ích đã được nhiều nghiên cứu ghi nhận giúp cải thiện sự linh hoạt của cơ thể, tăng khả năng giữ thăng bằng, hỗ trợ giảm căng thẳng, cải thiện sức khỏe tim mạch ở mức nhẹ đến trung bình. Trong bối cảnh hiện nay, khi giới trẻ ngồi nhiều, ít vận động, căng thẳng do học tập và công việc thì các bài tập nhẹ, chậm, có yếu tố thiền định có thể giúp cải thiện sức khỏe tinh thần.

Thứ ba, thay đổi thói quen ăn uống như ăn cháo hoặc cơm nóng vào buổi sáng, uống trà/nước nóng hạn chế đồ lạnh. Những thói quen này bắt nguồn từ quan niệm cân bằng “âm – dương” trong y học cổ truyền phương Đông. Về mặt khoa học hiện đại, một số yếu tố có thể mang lại lợi ích gián tiếp như ăn sáng đầy đủ giúp ổn định đường huyết, đồ ăn nóng dễ tiêu hóa hơn trong một số trường hợp, uống trà giúp bổ sung chất chống oxy hóa… Tuy nhiên, lợi ích thực sự phụ thuộc vào tổng thể chế độ dinh dưỡng, không chỉ ở nhiệt độ hay hình thức thực phẩm.

Thứ tư, cải thiện nhận thức về sức khỏe tinh thần. Một điểm đáng chú ý của trào lưu mới này là nó thường gắn với triết lý sống chậm và cân bằng. Các nội dung phổ biến trên mạng xã hội thường khuyến khích giảm căng thẳng, chú ý đến trạng thái cơ thể, kết hợp vận động và thiền định... Những yếu tố này tương đồng với các phương pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần hiện đại như thiền định hay yoga. Đối với thế hệ trẻ được ghi nhận có tỷ lệ lo âu và căng thẳng cao – việc tìm kiếm những phương pháp giúp cân bằng tinh thần là một nhu cầu thực tế.

Mặc dù có một số yếu tố tích cực, trào lưu này cũng tồn tại những rủi ro khi lan truyền trên mạng xã hội. Nhiều video chỉ mang tính giải trí nên có thể đơn giản hóa hoặc phóng đại các lợi ích sức khỏe. Ví dụ uống nước nóng không phải là “phương thuốc chữa mọi bệnh” hay một số thói quen truyền thống chưa được chứng minh đầy đủ bằng khoa học. Nếu hiểu sai, người trẻ có thể bỏ qua các phương pháp y học hiện đại hoặc chăm sóc sức khỏe đúng cách.

Một nguy cơ khác là việc biến thói quen sức khỏe thành trào lưu mạng xã hội. Khi đó, các hành vi được thực hiện vì “trend”, thiếu sự hiểu biết về cơ chế khoa học nên dễ bị bỏ dở khi trào lưu qua đi. Chăm sóc sức khỏe thực chất cần thói quen lâu dài, không phải chỉ là xu hướng nhất thời.