5 sai lầm thường gặp sau thay khớp gối

Thay khớp gối là phẫu thuật loại bỏ phần khớp gối bị tổn thương hoặc thoái hóa nặng và thay thế bằng khớp nhân tạo

Theo ông Matthew Varacallo, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình tại Mỹ, kết quả thay khớp gối không chỉ phụ thuộc vào ca mổ mà còn ở quá trình chăm sóc, tập luyện sau đó. Thời gian hồi phục khác nhau ở từng người, do đó các mốc vận động, trở lại làm việc và dùng thuốc cần được điều chỉnh theo tình trạng cụ thể. Dưới đây là 5 sai lầm mà người bệnh thường mắc phải sau thay khớp gối:

1. Kỳ vọng hồi phục quá nhanh

Người bệnh có thể muốn sớm trở lại nếp sinh hoạt cũ, song thúc ép quá trình hồi phục dễ khiến tiến độ bị ảnh hưởng. Những trường hợp tổn thương khớp nặng đến mức các đầu xương cọ sát nhau, chân vòng kiềng hoặc chữ X, cứng khớp thường cần nhiều thời gian hơn. Trì hoãn phẫu thuật quá lâu cũng có thể khiến việc hồi phục khó khăn.

Bác sĩ Varacallo khuyên người bệnh trao đổi trước với phẫu thuật viên về tình trạng đầu gối, khả năng cải thiện và thời gian cần thiết để đặt kỳ vọng phù hợp.

Theo ông, người bệnh có thể bắt đầu tập đi với sự hỗ trợ của nhân viên vật lý trị liệu ngay trong ngày mổ, sau đó duy trì bài tập hằng ngày tại bệnh viện hoặc ở nhà. Gậy hoặc khung tập đi thường được sử dụng trong khoảng 2-4 tuần, trước khi chuyển dần sang đi lại không cần hỗ trợ.

Người làm công việc ít vận động có thể trở lại làm việc sau vài tuần, trong khi công việc đòi hỏi nhiều thể lực có thể cần 3-4 tháng. Khả năng vận động thường cải thiện dần trong 6 tháng đầu và có thể tiếp tục tiến triển trong 1-2 năm. Thời điểm lái xe trở lại cần được trao đổi riêng với bác sĩ.

Trong hai tuần đầu, sự hỗ trợ của người thân, bạn bè hoặc hàng xóm có thể giúp người bệnh thực hiện các sinh hoạt hằng ngày. “Dù muốn nhanh chóng trở lại cuộc sống thường lệ, người bệnh vẫn cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và chuyên viên vật lý trị liệu”, ông nói.

2. Bỏ tập phục hồi chức năng

Tập luyện là một phần quan trọng của quá trình hồi phục nhưng dễ bị bỏ qua. Các động tác nhẹ được bắt đầu sớm sau mổ nhằm duy trì độ linh hoạt của khớp và hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.

Ở giai đoạn đầu, bác sĩ Varacallo gợi ý các bài tập gập duỗi cổ chân, gồng cơ đùi trước, trượt gót chân để gập gối và nâng chân thẳng. Khi tiến triển tốt hơn, người bệnh có thể được hướng dẫn tập duỗi gối, gập gối ở tư thế ngồi hoặc đứng, duỗi gối trong biên độ ngắn và bước lên bục thấp.

Sau khoảng 1-2 tháng, chương trình tập có thể chuyển dần sang tăng sức mạnh và sức bền, với các động tác như squat nông, đạp xe tại chỗ, tập với dây kháng lực, nhón gót hoặc đạp chân trên máy. Việc chuyển giai đoạn cần phù hợp với khả năng hồi phục và hướng dẫn của chuyên viên.

Các bài tập sau thay khớp gối còn chú trọng cơ vùng hông, thân mình và lưng dưới để cải thiện khả năng vận động tổng thể. Theo bác sĩ Varacallo, người bệnh nên tiến từng bước, thực hiện tốt các động tác cơ bản trước khi chuyển sang bài khó hơn.

3. Xem nhẹ đau và sưng

Đau và sưng ở một mức độ nhất định là tình trạng thường gặp sau mổ. Tuy nhiên, bỏ qua triệu chứng hoặc kiểm soát không phù hợp có thể làm chậm quá trình hồi phục.

Theo bác sĩ Varacallo, đau thường rõ nhất trong 1-2 tuần đầu và có thể cần thuốc. Từ tuần thứ ba đến tuần thứ sáu, cảm giác đau do phẫu thuật thường giảm dần, trong khi đau mỏi liên quan đến tập phục hồi có thể xuất hiện. Sau sáu tuần, mức đau thường nhẹ hơn, chủ yếu liên quan đến vận động.

Người bệnh cần liên hệ với bác sĩ điều trị nếu đau không giảm khi dùng thuốc, đau đột ngột tăng lên, đau nhói hoặc nóng rát kéo dài kèm đỏ, nóng tại vùng khớp. Đau đi kèm tê hoặc châm chích ở chân cũng cần được báo cho nhân viên y tế.

4. Lơ là chăm sóc vết mổ và dùng thuốc

Chăm sóc vết mổ, dùng thuốc đúng chỉ định giúp hạn chế biến chứng và hỗ trợ hồi phục. Tần suất thay băng phụ thuộc vào loại băng, cách đóng vết mổ bằng ghim hay keo phẫu thuật và hướng dẫn của bác sĩ. Người bệnh cần thực hiện đúng chỉ dẫn về thay, tháo băng. Nếu máu thấm ướt băng, cần liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn xử trí.

Trong giai đoạn đầu, người bệnh có thể được kê thuốc giảm đau nhóm opioid như oxycodone hoặc tramadol. Bác sĩ Varacallo cho biết các thuốc này thường được dùng trong một đến hai tuần đầu, sau đó giảm dần theo chỉ định để hạn chế nguy cơ lệ thuộc. Do táo bón là tác dụng phụ thường gặp, bác sĩ có thể kê thêm thuốc làm mềm phân.

Khi đau giảm, người bệnh có thể chuyển sang thuốc như paracetamol theo hướng dẫn. Thuốc dự phòng huyết khối, chẳng hạn aspirin hoặc thuốc chống đông, có thể được chỉ định trong 2-6 tuần tùy trường hợp. Kháng sinh được sử dụng quanh thời điểm phẫu thuật; một số người có thể được bác sĩ kê thêm thuốc uống trong vài ngày sau mổ. Loại thuốc, liều lượng và thời gian dùng cần tuân theo đơn điều trị.

5. Bỏ tái khám, không tuân thủ hướng dẫn

Lịch tái khám có thể khác nhau giữa các bác sĩ, thường gồm các mốc hai tuần, sáu tuần, ba tháng và 6-12 tháng sau mổ. Những lần kiểm tra này giúp nhóm điều trị đánh giá tiến độ hồi phục, giải đáp các vấn đề phát sinh và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc, tập luyện khi cần. Bỏ hẹn hoặc không làm theo hướng dẫn có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

 

Người đau nhức xương khớp nên ăn và kiêng gì?

Ai dễ bị đau xương khớp?

TỌA ĐÀM trực tuyến: Từ đau khớp đến thay khớp

Những sai lầm cần tránh để giảm đau khớp