Người Nhật dạy con thế nào để trẻ biết tôn trọng và tự giác?

Phương pháp nuôi dạy con kiểu Nhật giúp trẻ bình tĩnh từ nhỏ - Ảnh: dpa-international.com.

Cuốn The Japanese Way of Parenting (Phương pháp nuôi dạy con kiểu Nhật Bản) của tác giả Lisa Katayama là những chia sẻ về hành trình nuôi dạy những đứa con người Mỹ của cô theo các nguyên tắc nuôi dạy con của người Nhật. 10 thói quen giáo dục cốt lõi được đúc kết từ văn hóa Nhật Bản có trong cuốn sách được cho là các gia đình có thể tham khảo và dễ dàng áp dụng trong đời sống hàng ngày:

1. Chủ động làm gương trong việc chào hỏi

Tại Nhật Bản, sự tôn trọng bắt đầu từ những lời chào. Khi trẻ lớn lên trong môi trường mà mọi người luôn chào hỏi nhau một cách chân thành và lịch sự, chúng sẽ tự coi đó là điều hiển nhiên. Thay vì ép buộc con như một cỗ máy, cha mẹ hãy chủ động làm gương bằng những lời chào ấm áp mỗi ngày.

2. Để trẻ tự dọn dẹp đồ đạc cá nhân

Nhiều phụ huynh thường chọn cách dọn thay con vì nhanh và đỡ mệt hơn. Tuy nhiên, điều này khiến trẻ ỷ lại. Hãy giao cho trẻ trách nhiệm với không gian xung quanh bằng cách tự dọn dẹp sau khi bày bừa. Bạn có thể biến việc dọn dẹp thành một trò chơi có tính giờ. Mục tiêu không phải là kết quả sau khi dọn dẹp, mà là rèn cho trẻ tinh thần trách nhiệm với gia đình.

3. Dạy con biết trân trọng đồ vật

Người Nhật tin rằng mọi vật đều có "linh hồn". Khi trẻ được khuyến khích chăm sóc sách vở, quần áo và đồ chơi cẩn thận, chúng sẽ hình thành thái độ sống có trách nhiệm, không chỉ biết trân trọng đồ đạc mà còn cả con người và thiên nhiên xung quanh.

4. Đặt câu hỏi để khơi gợi sự đồng cảm

Văn hóa Nhật rất đề cao ý thức tập thể. Thay vì chỉ bắt trẻ nói lời xin lỗi khi có xung đột, cha mẹ hãy hỏi: "Con nghĩ bạn ấy cảm thấy thế nào khi chuyện đó xảy ra?". Qua thời gian, trẻ sẽ học được cách thấu hiểu và thực sự đồng cảm với người khác.

5. Khuyến khích sự sẻ chia và nhường nhịn

Hãy dạy trẻ hiểu rằng việc cho đi cũng mang lại niềm vui. Khi hai đứa trẻ tranh giành đồ chơi, cha mẹ có thể hướng dẫn con cách nhường nhịn người khác bằng thái độ vui vẻ và tự nguyện.

6. Tạo "ranh giới" bằng việc cởi giày trước khi vào nhà

Thói quen để giày dép ở cửa không chỉ giúp giữ vệ sinh mà còn tạo ra một "nghi thức chuyển tiếp" về mặt tâm lý. Nó giúp các thành viên trong gia đình bỏ lại những xô bồ của thế giới bên ngoài để bước vào không gian yên bình, an toàn của ngôi nhà.

7. Làm từng việc một cách chú tâm

Nhịp sống vội vàng, vừa làm việc vừa bấm điện thoại của cha mẹ hiện đại dễ tạo ra môi trường phân tán, khiến trẻ khó tập trung. Hãy học cách sống chậm lại, làm từng việc với sự chú tâm trọn vẹn. Khi cha mẹ bớt vội vã, trẻ cũng sẽ học được cách điều chỉnh cảm xúc và sự tập trung của bản thân.

8. Thể hiện lòng biết ơn trước mỗi bữa ăn

Người Nhật luôn nói "Itadakimasu" trước khi ăn để cảm ơn thức ăn và những người đã làm ra nó. Dù gia đình bạn áp dụng cách nào - cầu nguyện, giữ im lặng vài giây hay cùng hít thở sâu - những nghi thức nhỏ này đều giúp trẻ học cách trân trọng thực phẩm và những người ngồi cùng bàn.

9. Rèn luyện sự tiết chế (Enryo)

Trẻ nhỏ thường có xu hướng muốn giành lấy thứ mình thích trước tiên. Hãy dạy trẻ khái niệm "Enryo" – sự tiết chế và nhường nhịn vì người khác (ví dụ: không gắp miếng thức ăn cuối cùng trên đĩa). Khi hiểu được điều này, trẻ sẽ nhận ra biết kiềm chế cũng là một dạng sức mạnh của bản thân.

10. Cha mẹ cần giữ được sự bình yên nội tâm

Trẻ em chỉ có thể lớn lên trong sự bình yên khi chính cha mẹ chúng biết cách giữ sự điềm tĩnh. Đây không phải là sự cam chịu, mà là lựa chọn thái độ sống vững vàng. Khi cha mẹ thực hành sự cân bằng nội tâm mỗi ngày, nguồn năng lượng tích cực ấy sẽ tự nhiên lan tỏa sang con cái.

 

Hậu quả của phong cách nuôi dạy con độc đoán

Sai lầm trong cách dạy con mà nhiều cha mẹ Việt mắc phải

5 yếu tố quan trọng trong mối quan hệ mẹ và con gái

Kỹ năng thiết yếu cha mẹ cần dạy con trong thời đại số