Tại sao tay và chân luôn là nơi dễ bị lạnh nhất?

Lạnh tay chân là một triệu chứng nguy hiểm không nên bỏ qua.

Theo giải thích của TS. Stephen Cheung tại Đại học Brock (Canada), tay và chân là những khu vực có diện tích tiếp xúc lớn với môi trường nhưng lại sở hữu lớp mỡ cách nhiệt rất mỏng và hầu như không có các cơ lớn để sinh nhiệt.

Cơ chế sinh tồn của con người ưu tiên bảo vệ các cơ quan nội tạng quan trọng như tim, phổi, gan. Khi gặp lạnh, não bộ sẽ phát tín hiệu khiến các mạch máu ở chi co lại, dồn máu ấm về trung tâm cơ thể. TS. Cheung ví von rằng não bộ "nghĩ" cơ thể có thể chịu được việc tay chân bị lạnh, nhưng không thể sống thiếu các cơ quan thiết yếu. Do đó, tay chân chính là nơi bị cắt giảm nguồn nhiệt đầu tiên.

Không phải ai cũng chịu lạnh như nhau. Ba nhóm đối tượng sau đây thường có xu hướng bị lạnh tay chân nhiều hơn:

• Phụ nữ: Các mạch máu ở chi có xu hướng co lại nhanh hơn nam giới khi gặp lạnh.
• Trẻ em và người gầy: Nhóm này có ít cơ và lớp mỡ dưới da mỏng, dẫn đến khả năng sinh và giữ nhiệt kém.
• Người cao tuổi: Sự suy giảm của hệ thần kinh và mạch máu theo tuổi tác làm giảm hiệu quả điều hòa thân nhiệt.

Dù đa số trường hợp là lành tính, nhưng tình trạng này có thể liên quan đến Hội chứng Raynaud (chiếm khoảng 5% dân số Mỹ). Đây là tình trạng các động mạch chi co thắt đột ngột, khiến ngón tay, ngón chân đổi màu (trắng, xanh hoặc tím) và tê buốt.

Bác sĩ Jessica Gordon, chuyên khoa thấp khớp tại Bệnh viện Phẫu thuật Đặc biệt tại New York (Mỹ), lưu ý: "Hội chứng Raynaud đôi khi là biểu hiện của các bệnh tự miễn nghiêm trọng như Lupus hoặc xơ cứng bì". Ngoài ra, tay chân lạnh kéo dài còn có thể là triệu chứng của:

• Bệnh động mạch ngoại biên (hẹp mạch máu).
• Cục máu đông hoặc tổn thương thần kinh.
• Suy giáp, thiếu máu.
• Tác dụng phụ của thuốc (thuốc chẹn beta, thuốc kích thích...).

Các chuyên gia khuyên bạn nên đi khám ngay nếu tình trạng lạnh tay chân đi kèm với các dấu hiệu: đau dữ dội, xuất hiện vết loét, đóng vảy ở đầu ngón tay/chân, hoặc cảm giác lạnh không dứt dù đã ở trong môi trường ấm áp.

Để tránh việc tay chân bị lạnh, bí quyết nằm ở việc giữ ấm toàn bộ cơ thể, đặc biệt là vùng thân mình. Trước khi ra ngoài, bạn nên mặc nhiều lớp áo mỏng thay vì một lớp dày, kết hợp áo khoác chắn gió và đội mũ. Khi vùng trung tâm cơ thể đủ ấm, não bộ sẽ "hào phóng" hơn trong việc phân phối máu đến các chi. Tuy nhiên, tránh mặc quá kín để không gây đổ mồ hôi và làm mất tác dụng cách nhiệt của quần áo, khiến cơ thể lạnh nhanh hơn.

Bạn có thể vận động nhẹ, ví dụ như đi bộ nhanh hoặc tập thể dục tại chỗ để thúc đẩy máu lưu thông mạnh mẽ đến tay và chân. Việc thấu hiểu cơ chế điều hòa nhiệt sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe khi thời tiết chuyển mùa.

 

Chân tay lạnh cóng vào mùa Đông là bị làm sao?

Thời tiết lạnh ảnh hưởng đến thận của bạn thế nào?

Podcast: Trời lạnh và nỗi lo nứt gót chân

Thèm đồ lạnh giữa mùa Đông liệu có ảnh hưởng đến sức khỏe?