Vì sao ăn muối đắt tiền vẫn bị bướu cổ?

Các loại muối thời thượng như muối hồng chứa lượng iod không đáng kể

Chia sẻ với The Conversation, GS José Miguel Soriano del Castillo, Khoa Y tế Dự phòng và Sức khỏe Cộng đồng thuộc Đại học Valencia (Tây Ban Nha) cảnh báo về sự quay lại của tình trạng thiếu hụt iod.

Trong thế kỷ 20, bổ sung iod vào muối ăn là một trong những chiến dịch can thiệp y tế cộng đồng hiệu quả và ít tốn kém. Giải pháp này giúp ngăn ngừa các tình trạng bệnh lý do thiếu hụt vi chất, bao gồm bệnh bướu cổ (phì đại tuyến giáp) và các tổn thương không thể phục hồi đối với sự phát triển hệ thần kinh.

Tuy nhiên, chính thành công của biện pháp đơn giản này lại khiến vấn đề về iod gần như bị lãng quên. Hệ quả là ngày nay, tại nhiều quốc gia, các dấu hiệu thiếu hụt vi chất này đang xuất hiện trở lại ở một số nhóm đối tượng cụ thể, đặc biệt là phụ nữ mang thai, người đang cho con bú và những người có chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc thiếu khoa học.

Vai trò của iod đối với cơ thể

Iod là vi chất dinh dưỡng thiết yếu để tổng hợp thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3), hai hormone tuyến giáp tham gia điều hòa quá trình trao đổi chất, sự tăng trưởng và nhiều chức năng sinh lý của cơ thể.

Bổ sung đủ iod trong thai kỳ và giai đoạn đầu đời của trẻ còn đặc biệt quan trọng với hệ thần kinh trung ương và quá trình hoàn thiện não bộ. Bên cạnh đó, nhu cầu của cơ thể sẽ tăng lên trong thời kỳ mang thai và cho con bú.

Vì sao nguy cơ thiếu hụt iod quay trở lại?

Theo GS Castillo, những năm gần đây, muối iod tại nhiều gia đình đang bị thay thế bởi các loại muối "thời thượng" hoặc muối được gắn mác "tự nhiên". Đơn cử, muối hồng Himalaya được người tiêu dùng coi tốt cho sức khỏe hơn, dù thực tế không phải loại nào cũng được bổ sung iod. Muối hồng còn đắt hơn muối iod từ 10 đến 20 lần do chi phí khai thác và vận chuyển. 

Cơ cấu bữa ăn hàng ngày cũng thay đổi đáng kể. Iod có tự nhiên trong tất cả các loại hải sản, một số sản phẩm từ sữa và trứng, mặc dù hàm lượng có thể khác nhau tùy theo vùng miền hoặc thổ nhưỡng. Khi một người cắt giảm hoặc loại bỏ cùng lúc nhiều nguồn thực phẩm này, đồng thời không sử dụng muối iod hay thực phẩm tăng cường vi chất, nguy cơ thiếu hụt sẽ tăng cao.

Chế độ ăn chay hoặc thuần chay có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng người thực hiện cần lưu ý đến lượng iod. Nghiên cứu tổng quan năm 2023 trên tạp chí Dinh dưỡng Vương quốc Anh (British Journal of Nutrition) kết luận rằng, khó có thể đáp ứng lượng iod khuyến nghị nếu chỉ dựa vào các thực phẩm từ thực vật.

"Ăn nhiều muối hơn" không phải là giải pháp

Ngày nay, phần lớn lượng muối cơ thể hấp thụ lại đến từ thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm siêu chế biến. Những sản phẩm vốn không đảm bảo được làm từ muối bổ sung iod. Vì lý do này, Tổ chức Y tế Thế giới đã kêu gọi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách giảm tiêu thụ natri và chính sách thúc đẩy sử dụng muối iod.

GS Castillo nhận định: “Việc cân bằng giữa ngăn ngừa bệnh tim mạch và phòng chống thiếu hụt iod là điều hoàn toàn khả thi.” Giải pháp là ăn ít muối, nhưng lượng muối sử dụng phải là muối có iod.

Theo Báo cáo 2021 của Mạng Lưới Toàn cầu về Phòng Chống các rối loạn do thiếu iod, Việt Nam vẫn đang nằm trong nhóm 26 nước còn lại trên thế giới bị thiếu vi chất này. Trong khi đó, chỉ cần sử dụng muối iod trong ăn uống và nấu nướng như bình thường là đủ phòng bệnh. 

 

Vì sao phụ nữ cần ưu tiên bổ sung iod?

Khả năng vận động suy giảm vì bướu cổ do thiếu iod

Thiếu iod - thủ phạm đe dọa Sức khỏe tuyến giáp

Bướu cổ do thiếu iod: Nguyên nhân, triệu chứng và cách cải thiện