WHO cập nhật tình hình 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm

Bệnh tả có thể lây truyền qua nước và thực phẩm nhiễm vi khuẩn Vibrio cholerae - Ảnh: MedlinePlus

Một số thông tin về bệnh tả

Bệnh tả ở người do vi khuẩn Vibrio cholerae gây ra, là bệnh truyền nhiễm cấp tính ở đường tiêu hóa, lây truyền chủ yếu qua nước và thực phẩm bị nhiễm khuẩn.

Theo WHO, năm 2025, 47 quốc gia ghi nhận 451.499 ca mắc và 7.870 ca tử vong do bệnh tả. Số người tử vong tăng 30% so với năm 2024, cũng là mức cao nhất được ghi nhận trong vòng 1 năm, kể từ năm 1999.

WHO lưu ý số liệu trên chỉ phản ánh các trường hợp được đưa vào hệ thống giám sát và báo cáo. Số ca mắc và tử vong thực tế trên toàn cầu được ước tính cao hơn do nhiều trường hợp không được báo cáo.

Khoảng 90% tổng số ca mắc và tử vong được báo cáo trên toàn cầu tập trung tại 7 quốc gia gồm Angola, Bangladesh, Cộng hòa Dân chủ Congo, Nigeria, Nam Sudan, Sudan và Yemen. Châu Phi là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với số ca mắc tăng 34% và số ca tử vong tăng 58% so với năm 2024.

Bệnh tả có thể phòng ngừa và điều trị, nhưng người bệnh có nguy cơ tử vong nhanh nếu tình trạng mất nước nghiêm trọng không được điều trị kịp thời. Hơn 1/5 số ca tử vong trong năm 2025 xảy ra bên ngoài các cơ sở y tế, cho thấy nhiều bệnh nhân chưa được tiếp cận điều trị đúng lúc.

Nguồn cung vaccine tả đường uống (OCV) trên toàn cầu đã tăng mạnh, từ khoảng 30 triệu liều năm 2022 lên gần 80 triệu liều mỗi năm trong giai đoạn từ năm 2022 - 2025. Nhờ nguồn cung tăng, Nhóm Điều phối Quốc tế về Cung ứng Vaccine (ICG) đã phê duyệt phân bổ 71 triệu liều vaccine cho các quốc gia chịu ảnh hưởng trong năm 2025. Trong số này, 20 triệu liều được dành riêng cho chiến dịch tiêm phòng chủ động (phòng ngừa trước tại các vùng nguy cơ cao). 

Tiến sĩ Chikwe Ihekweazu, Giám đốc điều hành Chương trình Ứng phó Khẩn cấp về Y tế của WHO, cho rằng cần tăng đầu tư vào nước sạch và điều kiện vệ sinh để phòng bệnh tả. Theo ông, các biện pháp này cần được kết hợp với giám sát dịch bệnh, tiêm vaccine và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế.

Một số thông tin về bệnh viêm màng não

Viêm màng não là tình trạng viêm các mô bao quanh não và tủy sống. Trong đó, viêm màng não do vi khuẩn là dạng nghiêm trọng nhất, có thể đe dọa tính mạng.

Bệnh viêm màng não vẫn gây gánh nặng lớn tại châu Phi, khu vực trải dài từ Senegal đến Ethiopia. Năm 2025, 24 trong 26 quốc gia thuộc khu vực này báo cáo có 21.526 ca nghi mắc và 971 ca tử vong do viêm màng não, với tỷ lệ tử vong là 4,5%.

Một trong những tác nhân gây viêm màng não do vi khuẩn là não mô cầu (Neisseria meningitidis). Vi khuẩn này được chia thành khoảng 13 nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó có 6 nhóm chủ yếu gây bệnh cho con người, bao gồm A, B, C, W, X và Y.

Nhóm A từng là nguyên nhân chính gây các đợt dịch nghiêm trọng tại châu Phi. Kể từ khi vaccine liên hợp phòng não mô cầu nhóm A được đưa vào sử dụng năm 2010, số ca bệnh do nhóm này giảm hơn 99% tại các nhóm dân cư được tiêm chủng. Từ năm 2017, không có ca viêm màng não do não mô cầu nhóm A được xác nhận tại các quốc gia đã triển khai vaccine này.

Hiện vaccine Men5CV, còn được biết đến với tên thương mại MenFive, có khả năng phòng ngừa 5 nhóm huyết thanh A, C, W, Y và X của vi khuẩn não mô cầu. Năm 2025, Niger trở thành quốc gia đầu tiên thực hiện chiến dịch tiêm vaccine Men5CV trên toàn quốc.

Một số thông tin về dịch hạch

Dịch hạch là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra. Bệnh thường lây từ động vật gặm nhấm, chủ yếu là chuột, sang người qua trung gian là bọ chét.

Trong giai đoạn từ năm 2019 - 2025, 10 quốc gia báo cáo các trường hợp nghi mắc dịch hạch ở người, trong đó có 6 quốc gia ghi nhận trường hợp mắc bệnh đã được xác định.

Tổng cộng, 3.847 trường hợp nghi mắc và 423 ca tử vong được báo cáo trên toàn cầu, tương ứng với tỷ lệ tử vong là 11%. Phần lớn các trường hợp được ghi nhận tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Madagascar, nơi dịch hạch vẫn lưu hành ở một số khu vực.

WHO lưu ý dịch hạch cũng có thể xuất hiện tại những quốc gia không báo cáo ca bệnh. Số ca mắc mỗi năm có thể thay đổi tùy thời điểm, địa điểm và quy mô các đợt bùng phát.

WHO nhấn mạnh cần tiếp tục giám sát quần thể động vật gặm nhấm và các loài động vật khác, đồng thời nhanh chóng ứng phó khi dịch bùng phát. Những biện pháp này giúp phát hiện dịch hạch sớm, hạn chế lây truyền và ngăn các đợt dịch lan rộng.

 

WHO, UNICEF cảnh báo khoảng trống vệ sinh tại cơ sở y tế

Dịch virus Tây sông Nile bùng phát ở Châu Âu, WHO cảnh báo

WHO công bố bộ tài liệu hướng dẫn phòng, chống đuối nước

WHO: Gần 50% nguy cơ sa sút trí tuệ có thể phòng ngừa từ lối sống