Đang uống kháng sinh có nên tiêm vaccine cúm?

Tiêm vaccine cúm hàng năm giúp trẻ em và người cao tuổi giảm tối đa nguy cơ gặp phải biến chứng

Kháng sinh và vaccine hoạt động như thế nào?

Theo Tiến sĩ Dược khoa Kelsey Schwander, Đại học Colorado Skaggs (Mỹ), dùng kháng sinh nói chung không phải lý do để hoãn tiêm vaccine phòng cúm.

Lý do 2 liệu pháp này không cản trở lẫn nhau nằm ở cơ chế tác động:

- Thuốc kháng sinh: Dùng để điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn (như viêm họng do liên cầu khuẩn hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu). Kháng sinh hoạt động bằng cách tấn công thành tế bào vi khuẩn, tiêu diệt hoặc ngăn chặn chúng sinh sản, tạo điều kiện cho hệ miễn dịch tiêu diệt mầm bệnh.

- Vaccine cúm: Cung cấp cho cơ thể một đoạn virus cúm đã chết, bị bất hoạt hoặc tổng hợp (kháng nguyên). Vaccine đóng vai trò huấn luyện hệ thống miễn dịch nhận biết virus và sản xuất kháng thể để ngăn chặn virus xâm nhập trong tương lai.

Do 2 cơ chế hoạt động riêng biệt, dùng kháng sinh đồng thời với tiêm vaccine cúm không gây ra xung đột trực tiếp trong cơ thể.

Tác động của kháng sinh đến đáp ứng miễn dịch

Một số nghiên cứu chuyên sâu chỉ ra rằng kháng sinh có thể ảnh hưởng gián tiếp đến hiệu quả vaccine trong một số trường hợp nhất định. Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa Tế bào (Cell), những người dùng liều kháng sinh cực cao trong vòng 3 ngày trước, tới 1 ngày sau khi tiêm vaccine cúm có mức đáp ứng miễn dịch thấp hơn so với người không dùng kháng sinh.

Nguyên nhân được xác định là do kháng sinh tiêu diệt cả các vi khuẩn có lợi trong hệ vi sinh đường ruột. Đây là thành phần quan trọng hỗ trợ hệ miễn dịch tạo đáp ứng với vaccine.

Dù vậy, mức độ đáp ứng miễn dịch với vaccine cúm có thể giảm nhẹ, nhưng không mất đi hoàn toàn. Điểm đáng chú ý là sự giảm đáp ứng này chỉ xuất hiện ở những người chưa từng có miễn dịch với cúm. Với những người đã có sẵn kháng thể (do đã tiêm phòng hoặc từng mắc cúm các năm trước), dùng kháng sinh không làm thay đổi hiệu quả tạo miễn dịch của vaccine.

Các chuyên gia nhấn mạnh nghiên cứu này là lời cảnh báo không nên lạm dụng kháng sinh, chứ không phải căn cứ để hoãn việc tiêm vaccine.

Khi nào nên hoãn tiêm vaccine cúm?

Dù kháng sinh không tương tác xấu với vaccine, tình trạng sức khỏe thực tế của bạn lại là yếu tố cần cân nhắc:

- Nên hoãn tiêm với trường hợp: Người đang bị sốt cao, cơ thể mệt mỏi rã rời do nhiễm trùng nên đợi vài ngày cho đến khi sức khỏe hồi phục. Hệ miễn dịch lúc này đang tập trung chống lại bệnh cấp tính. Hoãn tiêm giúp cơ thể tạo phản ứng miễn dịch tối ưu nhất với vaccine sau đó.

- Có thể tiêm ngay: Nếu bạn chỉ mắc các bệnh nhẹ như cảm lạnh thông thường và không sốt cao, việc tiêm vaccine cúm vẫn có thể diễn ra an toàn.

Tương tác giữa vaccine cúm và các nhóm thuốc khác

Trong khi việc dùng kháng sinh nhìn chung vẫn an toàn khi tiêm vaccine cúm, một số nhóm thuốc khác lại có thể ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ:

- Thuốc kháng virus: Các thuốc điều trị cúm (Tamiflu) hoặc COVID-19 có thể làm giảm đáp ứng miễn dịch của vaccine. Người bệnh nên chờ dùng xong đợt thuốc kháng virus và khỏi bệnh hẳn rồi mới tiêm vaccine.

- Thuốc điều trị bệnh tự miễn: Các thuốc ức chế hệ miễn dịch để giảm viêm có thể làm giảm hiệu quả của vaccine cúm. Người bệnh cần thảo luận với bác sĩ chuyên khoa để lựa chọn thời điểm tiêm thích hợp.

- Thuốc giảm đau chống viêm (NSAID): Các thuốc như ibuprofen (Advil), naproxen (Aleve) hoặc aspirin hoạt động bằng cách ức chế enzyme COX-2. Enzyme này cũng tham gia vào quá trình sản sinh kháng thể chống virus cúm.

Cúm mùa ở Việt Nam thường gia tăng mạnh vào các thời điểm giao mùa, trong đó đạt đỉnh bùng phát vào khoảng tháng 3 - 4 và tháng 9 - 10 hàng năm. Bên cạnh đó, số ca mắc cũng có xu hướng tăng cao trong mùa Đông - Xuân.

Do virus lưu hành quanh năm và có các đợt cao điểm giao mùa, các chuyên gia khuyến cáo nên chủ động tiêm phòng vaccine cúm càng sớm càng tốt để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.

 

5 sai lầm thường gặp khiến bệnh cúm lâu khỏi

Đối tượng dễ gặp biến chứng nặng khi mắc bệnh cúm?

Tầm quan trọng của miễn dịch cộng đồng

4 vaccine quen thuộc giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ