Bộ Y tế hướng dẫn chuẩn hóa dinh dưỡng cho người bệnh ung thư

Tỉ lệ suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư có thể lên tới 80% tùy loại ung thư - Ảnh minh họa.

Bộ Y tế vừa ban hành "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư" theo Quyết định 1768/QĐ-BYT nhằm chuẩn hóa công tác chăm sóc dinh dưỡng trong các cơ sở khám, chữa bệnh, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm tỷ lệ biến chứng, tử vong ở người bệnh ung thư.  

Dinh dưỡng và người bệnh ung thư

Theo Bộ Y tế, dinh dưỡng là một thành phần cơ bản của chăm sóc ung thư toàn diện, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì thành phần cơ thể, hỗ trợ chức năng miễn dịch và tăng cường khả năng dung nạp các liệu pháp chống ung thư. Người bệnh ung thư thường gặp phải mất sự cân bằng giữa tăng nhu cầu dinh dưỡng và giảm thu nạp lượng thức ăn. Nhu cầu năng lượng ở người bệnh ung thư có thể tăng cao do viêm nhiễm liên quan đến khối u và những thay đổi chuyển hóa.   

Đồng thời, nhu cầu protein cũng tăng lên để duy trì khối lượng cơ và hỗ trợ sửa chữa mô. Việc không đáp ứng được những nhu cầu này có thể dẫn đến sụt cân, teo cơ và suy giảm chức năng.

Bên cạnh đó, theo Bộ Y tế, mối quan hệ giữa ung thư và dinh dưỡng là hai chiều. Bản thân khối u và quá trình điều trị có thể gây suy dinh dưỡng, trong khi tình trạng dinh dưỡng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng điều trị, mức độ dung nạp hóa trị, xạ trị cũng như tiên lượng sống của người bệnh.

Đặc biệt, tỉ lệ suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư có thể lên tới 80% tùy loại ung thư, giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người mắc ung thư đường tiêu hóa, gan mật tụy và vùng đầu cổ.

Vì vậy, hướng dẫn mới nhấn mạnh việc sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng và đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay từ thời điểm chẩn đoán, đồng thời theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị.

Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế sụt cân, cải thiện suy dinh dưỡng, tăng khả năng đáp ứng điều trị, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Ban hành hướng dẫn chuẩn hóa dinh dưỡng cho người bệnh ung thư

Theo Bộ Y tế, ung thư hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới cũng như tại Việt Nam.

Ngày nay, những tiến bộ trong phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch đã giúp cải thiện đáng kể tỉ lệ sống của người bệnh ung thư. Tuy nhiên các phương pháp điều trị này cũng gây nhiều tác dụng phụ, đặc biệt trên hệ tiêu hóa.

Bên cạnh tác động của bệnh, người bệnh ung thư thường đối mặt với tình trạng suy dinh dưỡng, mất khối cơ và suy mòn, làm giảm khả năng đáp ứng điều trị, tăng nguy cơ biến chứng, kéo dài thời gian nằm viện và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.

Bộ Y tế cho biết, dinh dưỡng lâm sàng được xem là một thành phần thiết yếu trong điều trị toàn diện người bệnh ung thư. Việc sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, can thiệp sớm và theo dõi liên tục trong suốt quá trình điều trị có vai trò quan trọng trong cải thiện kết quả điều trị và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.

Nhằm hỗ trợ các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh triển khai thống nhất hoạt động dinh dưỡng lâm sàng trong ung thư cho người bệnh trưởng thành, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh tổ chức biên soạn tài liệu "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư". 

Tài liệu được xây dựng trên cơ sở tổng hợp các bằng chứng khoa học hiện hành, tham khảo các khuyến cáo quốc tế uy tín và kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia trong lĩnh vực ung thư, dinh dưỡng lâm sàng và các chuyên ngành liên quan.

Nội dung tài liệu tập trung vào các vấn đề trọng tâm trong thực hành dinh dưỡng ung thư, bao gồm sàng lọc, đánh giá và chẩn đoán tình trạng dinh dưỡng; xác định nhu cầu dinh dưỡng; các phương pháp điều trị dinh dưỡng; theo dõi, phòng ngừa và xử trí các biến chứng liên quan cũng như hỗ trợ dinh dưỡng trong các tình huống lâm sàng thường gặp.

Theo hướng dẫn, suy dinh dưỡng là tình trạng phổ biến ở người bệnh ung thư do ảnh hưởng của khối u, rối loạn chuyển hóa và tác dụng phụ của các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị đích. Vì vậy, việc đánh giá và can thiệp dinh dưỡng cần được thực hiện ngay từ khi người bệnh được chẩn đoán.

Hướng dẫn nhấn mạnh việc sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng cho tất cả người bệnh ung thư bằng các công cụ đánh giá phù hợp. Sau khi sàng lọc, người bệnh có nguy cơ hoặc đã bị suy dinh dưỡng cần được đánh giá toàn diện về tình trạng dinh dưỡng, bao gồm cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI), mức độ sụt cân, khối lượng cơ, khẩu phần ăn và các chỉ số cận lâm sàng liên quan. Trên cơ sở đó, nhân viên y tế xây dựng kế hoạch điều trị dinh dưỡng cá thể hóa cho từng người bệnh.

Về nguyên tắc điều trị, hướng dẫn khuyến khích ưu tiên dinh dưỡng qua đường miệng khi người bệnh còn khả năng ăn uống. Trong trường hợp không thể đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng bằng chế độ ăn thông thường, có thể sử dụng các sản phẩm dinh dưỡng bổ sung đường uống. Ngoài ra, nuôi dưỡng qua ống thông tiêu hóa được cân nhắc khi người bệnh không thể ăn đủ, trong khi dinh dưỡng đường tĩnh mạch chỉ áp dụng khi đường tiêu hóa không hoạt động hoặc không thể sử dụng.

Hướng dẫn cũng đưa ra khuyến nghị chăm sóc dinh dưỡng cho các nhóm người bệnh đặc thù như: ung thư đầu cổ, ung thư đường tiêu hóa, người bệnh sau phẫu thuật, đang hóa trị, xạ trị hoặc chăm sóc giảm nhẹ.

Việc theo dõi định kỳ và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng theo diễn biến bệnh được xem là yếu tố quan trọng nhằm duy trì thể trạng, nâng cao khả năng dung nạp điều trị và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Chi tiết "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư" xem: Tại đây!

 

Bộ Y tế yêu cầu ngừng sử dụng, thu hồi sữa bột Allernova AR của Pháp

Bộ Y tế: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026

Chăm sóc sức khỏe chủ động bắt đầu từ dinh dưỡng

AstraZeneca: Thúc đẩy hiệu quả điều trị ung thư tại châu Á