Vai trò của dược sĩ trong tương lai y học chính xác tại Việt Nam

Công nghệ AI hỗ trợ dược sĩ tối ưu việc ra quyết định trong điều trị cho người bệnh

Mục tiêu vì sự an toàn của người bệnh

Sự kết hợp giữa chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một cuộc cách mạng trong ngành y tế, chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức điều trị truyền thống sang mô hình y học chính xác (Precision Medicine).

Đằng sau những thuật ngữ vĩ mô và công nghệ phức tạp, mục tiêu cốt lõi của y học chính xác là an toàn và chất lượng. Chia sẻ trong tọa đàm với Tạp chí Sức khỏe+, TS. Cao Hưng Thái, Chủ tịch Hội Dược sĩ bệnh viện Việt Nam khẳng định việc thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng AI trong thực hành lâm sàng là nhằm hướng tới mục tiêu cuối cùng: Nâng cao chất lượng sử dụng thuốc, đặc biệt là đảm bảo an toàn cho người bệnh trong hệ thống y tế.

Ứng dụng thực tiễn của chuyển đổi số trong quản trị dược bệnh viện được thể hiện qua việc cá thể hóa điều trị trong pha chế thuốc chuyên sâu. Một ví dụ mà chuyên gia đưa ra là việc pha chế thuốc ung thư ngay tại bệnh viện để đảm bảo người bệnh được sử dụng thuốc "đúng liều, đúng thuốc, đúng thời điểm". Việc này không chỉ nâng cao chất lượng điều trị, mà còn giúp giảm thiểu các nguy cơ về độc tính đối với từng bệnh nhân cụ thể.

Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) là cơ hội lớn để giải quyết những thách thức trong y học. Các phần mềm ứng dụng giúp người thầy thuốc đánh giá chính xác các tương tác thuốc và phản ứng bất lợi, điều mà con người rất khó tự thực hiện khi bệnh nhân, đặc biệt là người già phải sử dụng cùng lúc nhiều loại thuốc khác nhau.

“Chuyển đổi số chính là giải pháp giúp dược sĩ lâm sàng nâng cao năng suất lao động và chất lượng công việc, từ đó đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của y học hiện đại”, TS. Cao Hưng Thái cho biết.

Tương lai không xa của y học chính xác tại Việt Nam

Tại Hội thảo khoa học "Chuyển đổi số trong quản trị dược bệnh viện và Tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động dược lâm sàng" do Hội Dược sĩ Bệnh viện Việt Nam tổ chức, các chuyên gia hàng đầu từ các đơn vị đào tạo và bệnh viện trong nước đã cùng chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số trong thực tiễn.

PGS.TS. Nguyễn Thành Hải, giảng viên cao cấp tại Trường Đại học Dược Hà Nội cho hay: “AI không chỉ còn là công cụ tính toán tĩnh, mà đã tiến hóa thành một ‘người đồng đội’ có khả năng thực thi chuỗi nhiệm vụ y khoa phức tạp”. Cụ thể, trong dược lâm sàng, AI đang tham gia vào tối ưu quy trình, dự đoán độc tính và nâng cao hiệu quả trong điều trị.

Y học chính xác đối mặt với một thách thức lớn được gọi là "khủng hoảng dữ liệu": Sự bùng nổ của các tập dữ liệu khổng lồ từ giải trình tự gene, chẩn đoán hình ảnh (X-ray, CT, MRI) và bệnh án điện tử. Lúc này, AI đóng vai trò là bộ lọc thông minh, giúp dược sĩ lâm sàng tổng hợp và phân tích các tập dữ liệu vượt quá khả năng xử lý thủ công của con người, từ đó đưa ra quyết định điều trị chính xác nhất.

Bên cạnh việc giải quyết các nút thắt về quy trình làm việc, AI còn hỗ trợ dược sĩ tối ưu việc ra quyết định: Sử dụng dữ liệu di truyền để thiết kế thuốc và phác đồ riêng biệt cho từng bệnh nhân; Tự động đối chiếu các hướng dẫn điều trị (guidelines) mới nhất với các đột biến gene đặc hiệu của người bệnh ngay tại thời điểm kê đơn.

Các thế hệ AI mới còn hỗ trợ dự đoán rủi ro cá thể hóa về độc tính thuốc và cảnh báo nguy cơ tương tác thuốc đa chiều mà các hệ thống cũ không làm được.

 

Trước các ứng dụng sâu rộng của AI trong dược lâm sàng, PGS.TS. Nguyễn Thành Hải nhấn mạnh không thể “bỏ qua” yếu tố con người trong vòng lặp, tức là AI phân tích dữ liệu và đề xuất, còn dược sĩ/bác sĩ vẫn phải là người ra quyết định cuối cùng.

Đồng quan điểm, PGS.TS. Lê Văn Truyền, Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch danh dự Hội Dược sĩ Bệnh viện Việt Nam cho hay, con người vẫn có những khả năng mà AI không thể thay thế được.

Mọi nhà phát triển đều đính kèm lời cảnh báo “AI có thể mắc lỗi” trong các công cụ của mình. Do đó, người dược sĩ trong thời đại công nghệ cần tiếp tục trau dồi năng lực chuyên môn để phát hiện ra những sai sót dù là nhỏ nhất, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh.

 

Dấu ấn trí tuệ nhân tạo trong y tế châu Âu năm 2025

Ra mắt sách "Khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và học máy trong phát triển thuốc"

Biến công nghệ và AI trở thành "cánh tay đắc lực" của dược sĩ

TRỰC TUYẾN: Hoạt động Dược bệnh viện trong kỷ nguyên số