Thực phẩm bổ sung: Hết thời tự công bố, tùy tiện quảng cáo công dụng?
Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang thu hút sự quan tâm của dư luận, cộng đồng doanh nghiệp và các đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.
Theo thông tin từ Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), sau hơn 15 năm thực hiện Luật An toàn thực phẩm năm 2010, nhiều quy định đã bộc lộ bất cập trước sự phát triển nhanh của thị trường, công nghệ chế biến và sự xuất hiện ngày càng đa dạng của các dòng sản phẩm mới. Trong khi đó, tình trạng thực phẩm giả, quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng.
Phân loại thực phẩm bổ sung, áp dụng cơ chế quản lý riêng biệt
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) là thay đổi cách thức quản lý nhóm thực phẩm bổ sung – lĩnh vực thời gian qua phát sinh nhiều vụ việc liên quan đến quảng cáo sai sự thật, gây hiểu nhầm về tính năng, công dụng sản phẩm.
Theo đó, dự thảo đề xuất chia thực phẩm bổ sung thành hai nhóm, áp dụng hai cơ chế quản lý riêng biệt.
Đối với thực phẩm bổ sung thông thường, chưa có nghiên cứu đầy đủ về công dụng và tiêu chuẩn sản phẩm, doanh nghiệp thực hiện công bố tiêu chuẩn sản phẩm nhưng không được đưa ra các khuyến cáo về sức khỏe.
Trong khi đó, với thực phẩm bổ sung có công bố khuyến cáo sức khỏe, doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm. Hồ sơ đăng ký cần có tài liệu kỹ thuật, nghiên cứu và bằng chứng khoa học chứng minh công dụng, tiêu chuẩn chất lượng cũng như dữ liệu về độ ổn định để xác định hạn sử dụng sản phẩm.


Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chủ trì buổi tiếp và làm việc với Phái đoàn Liên minh châu Âu và Đại sứ quán 12 nước về những kiến nghị liên quan đến dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) Chu Quốc Thịnh chia sẻ tại buổi làm việc (ảnh phải) - Ảnh: Trần Minh
Theo cơ quan soạn thảo, việc phân loại này nhằm phân biệt rõ sản phẩm chỉ có mục đích bổ sung dinh dưỡng thông thường với sản phẩm được công bố "mang lại lợi ích sức khỏe". Những khuyến cáo liên quan đến sức khỏe phải có căn cứ khoa học phù hợp, không gây hiểu nhầm; công bố hàm lượng vitamin, khoáng chất cũng phải có căn cứ định lượng.
Nguyên tắc này phù hợp với khuyến nghị của Codex – Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế. Theo đó, không phải mọi sản phẩm có bổ sung vitamin, khoáng chất đều mặc nhiên được phép công bố tác dụng đối với sức khỏe. Việc bổ sung vi chất cần có mục đích dinh dưỡng rõ ràng, cơ sở khoa học và bảo đảm an toàn dựa trên tổng lượng hấp thụ.
Theo Bộ Y tế, từ quy định này, người dân sẽ được sử dụng sản phẩm đúng nhu cầu dinh dưỡng, đúng mục đích bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe và đúng giá trị thật của sản phẩm với số tiền bỏ ra.
Hàng loạt vụ quảng cáo thổi phồng công dụng gây bức xúc
Đề xuất siết quản lý được đưa ra trong bối cảnh thị trường thực phẩm bổ sung liên tục xuất hiện những vụ việc liên quan đến quảng cáo sai sự thật, thổi phồng tính năng, công dụng sản phẩm. Đáng chú ý, không ít trường hợp có sự tham gia quảng bá của người nổi tiếng, người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, khiến thông tin quảng cáo dễ dàng tiếp cận và tác động đến quyết định mua hàng của đông đảo người tiêu dùng.
Tạp chí Sức Khỏe+ xin điểm lại một số vụ việc nổi cộm trong năm qua gây bức xúc dư luận khi một số thực phẩm bổ sung tự công bố, tự quảng cáo dẫn đến thổi phồng tính năng, công dụng sản phẩm.
Một trong những trường hợp được chú ý trong năm 2025 là diễn viên, MC Vân Hugo bị xử phạt 70 triệu đồng do quảng cáo sản phẩm dinh dưỡng Hiup 27 gây nhầm lẫn về công dụng so với nội dung đã đăng ký. Cùng vụ việc, biên tập viên Quang Minh bị phạt 37,5 triệu đồng do quảng cáo sản phẩm không phù hợp với hồ sơ công bố và sử dụng tên bác sĩ trong nội dung quảng cáo.
Cũng trong năm 2025, một trường hợp khác phải kể đến là Công ty TNHH Nestlé Việt Nam bị Công an tỉnh Đồng Nai xử phạt tổng cộng 80 triệu đồng do vi phạm liên quan đến hoạt động quảng cáo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đối với sản phẩm “Thực phẩm bổ sung Sữa lúa mạch Nestlé Milo”.
Cụ thể, doanh nghiệp này bị xác định đã cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác về 1 trong các nội dung quy định tại điểm a, khoản 1, Điều 10 của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Ngoài ra, công ty còn sử dụng từ ngữ như “nhất”, “duy nhất”, “tốt nhất” hoặc từ ngữ có ý nghĩa tương tự mà không có tài liệu hợp pháp chứng minh theo quy định.
Ngoài tiền phạt, cơ quan chức năng yêu cầu Công ty Nestlé Việt Nam tháo gỡ, xoá các quảng cáo sai phạm và thu hồi sản phẩm báo, tạp chí in quảng cáo vi phạm trong vòng 10 ngày kể từ khi nhận quyết định xử phạt.
Bên cạnh các trường hợp bị xử phạt, vụ việc liên quan đến kẹo rau củ Kera cũng từng tạo làn sóng tranh luận lớn về trách nhiệm của người nổi tiếng khi quảng bá sản phẩm. Theo đó, hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên, Hằng Du Mục và Quang Linh Vlogs từng tham gia giới thiệu, quảng bá sản phẩm này trong các phiên bán hàng trực tuyến. Những nội dung quảng bá về hàm lượng chất xơ và công dụng sản phẩm được cho là quảng cáo lố, sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm sau đó vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ dư luận, khi thông tin quảng cáo bị đặt dấu hỏi về tính chính xác và căn cứ khoa học. Các cá nhân liên quan đã phải lên tiếng xin lỗi, trong khi vụ việc được cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý.
Những vụ việc trên cho thấy khoảng cách đáng kể giữa thông tin quảng cáo và giá trị thực tế của một số sản phẩm, đồng thời đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ hơn từ khâu công bố, đăng ký đến quảng cáo và lưu hành. Đặc biệt, việc người nổi tiếng sử dụng uy tín cá nhân để giới thiệu sản phẩm nhưng không kiểm chứng đầy đủ thông tin khoa học có thể khiến người tiêu dùng đặt niềm tin sai chỗ.
Theo Cục An toàn thực phẩm, việc đưa nhóm thực phẩm bổ sung có công bố khuyến cáo sức khỏe vào diện đăng ký bản công bố sẽ giúp cơ quan quản lý xem xét hồ sơ nghiên cứu, tài liệu khoa học chứng minh công dụng trước khi sản phẩm lưu thông. Qua đó, hạn chế tình trạng sản phẩm chỉ bổ sung một lượng nhỏ vitamin, khoáng chất nhưng lại được quảng cáo với những lợi ích sức khỏe vượt xa giá trị thực tế.
Việc hoàn thiện khung pháp lý vì vậy không chỉ nhằm ngăn chặn quảng cáo sai sự thật mà còn hướng tới xây dựng thị trường thực phẩm bổ sung minh bạch, bảo đảm tính công bằng, bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Bộ Y tế định nghĩa về Thực phẩm bổ sung: Theo khoản 1, điều 2 Thông tư số 43/2014 /TT-BYT của Bộ Y tế, Thực phẩm bổ sung (Supplemented food) là thực phẩm thông thường được bổ sung vi chất và các yếu tố có lợi cho sức khoẻ như vitamin, khoáng chất, acid amin, acid béo, enzyme, probiotic, prebiotic và chất có hoạt tính sinh học khác.
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đề xuất phân loại thực phẩm bổ sung thành hai nhóm, áp dụng hai cơ chế quản lý khác nhau:
- Với thực phẩm bổ sung thông thường, chưa có nghiên cứu đầy đủ về công dụng và tiêu chuẩn sản phẩm, doanh nghiệp thực hiện công bố tiêu chuẩn sản phẩm nhưng không được đưa ra khuyến cáo về sức khỏe.
- Với thực phẩm bổ sung có công bố khuyến cáo sức khỏe thì doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm.
Hiện nay, tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP (ban hành và có hiệu lực từ ngày 02/02/2018), thực phẩm bổ sung chưa được quy định cụ thể và không nằm trong nhóm phải đăng ký bản công bố sản phẩm. Dòng sản phẩm này được xếp vào nhóm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn và được áp dụng cơ chế tự công bố. Doanh nghiệp được phép sản xuất và kinh doanh ngay sau khi tự công bố mà không cần chờ cơ quan nhà nước thẩm định trước.
Điều này dẫn đến tình trạng tổ chức, cá nhân công bố sai nhóm sản phẩm, rất nhiều thực phẩm bảo vệ sức khỏe tự xác định thành thực phẩm bổ sung và tự công bố. Ngoài ra, do không phải đăng ký nội dung quảng cáo với cơ quan có thẩm quyền nên xảy ra tình trạng doanh nghiệp phóng đại tính năng, công dụng của sản phẩm.






Bình luận của bạn