Bác sĩ Matthew Abdel - bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình tại Mayo Clinic (Hoa Kỳ), cho biết chứng đau mạn tính có thể gây kiệt quệ về thể chất, tài chính và tinh thần. May mắn là, có những cách có thể giúp bạn kiểm soát sự khó chịu, duy trì khả năng vận động và ngăn ngừa chấn thương trong tương lai, mà không nhất thiết phải phẫu thuật, theo TS. Robert Turner - nhà vật lý trị liệu tại Bệnh viện Phẫu thuật Chuyên khoa ở New York (Hoa Kỳ), cho biết. Dưới đây là cách phân biệt giữa các loại đau đầu gối phổ biến và những gì các chuyên gia khuyên dùng để điều trị chúng.

Nguyên nhân phổ biến nhất gây đau đầu gối mạn tính, đặc biệt ở người lớn từ 55 tuổi trở lên, là thoái hóa khớp. Với tình trạng này, sụn trong khớp bị mòn và mất khả năng hấp thụ lực. Điều này dẫn đến viêm, sưng tấy và đau nhức, thường trở nên tồi tệ hơn theo thời gian, mặc dù có thể có những ngày đỡ và những ngày đau, theo Tiến sĩ Nicholas Scarcella - bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình tại Bệnh viện Cleveland Clinic (Hoa Kỳ). Cơn đau có thể nhói hoặc giật và có thể xảy ra ở các vị trí khác nhau của đầu gối, dọc theo hai bên hoặc dưới xương bánh chè. Những người bị thoái hóa khớp thường cảm thấy cứng khớp vào buổi sáng và dễ vận động hơn vào cuối ngày.

Ở những người hoạt động thể chất nhiều, chấn thương do lạm dụng cũng là nguyên nhân phổ biến gây đau đầu gối. Những chấn thương này thường do đột ngột tăng cường độ, thời gian hoặc khối lượng tập luyện. Vận động viên chạy đường dài có thể dễ bị hội chứng dải chậu chày (Iliotibial band syndrome), xuất phát từ chuyển động lặp đi lặp lại và gây đau ở phía ngoài đầu gối. Lạm dụng, cơ tứ đầu yếu, tư thế đầu gối không đúng và các chấn thương trước đó có thể dẫn đến hội chứng đau khớp gối (patellofemoral pain syndrome), còn gọi là chứng đau đầu gối của người chạy bộ, gây đau ở phía dưới xương bánh chè.

Đau đầu gối cũng có thể xuất hiện đột ngột, sau khi ngã hoặc gặp tai nạn, khi chơi thể thao hoặc thậm chí chỉ khi cúi người làm vườn. Với những chấn thương này, cơn đau có thể dữ dội và nhói.

Một trong những chấn thương đầu gối phổ biến nhất là rách sụn chêm, một mảnh sụn hình lưỡi liềm có chức năng hấp thụ lực sốc và giúp giữ ổn định khớp gối. Vết rách thường do động tác xoắn vặn gây ra và có thể dẫn đến đau nhói, sưng tấy và khó gập khớp sau đó. "Đó thường là một sự kiện mà người ta sẽ nhớ mãi," Tiến sĩ Scarcella nói.

Bong gân dây chằng là một chấn thương phổ biến khác xảy ra khi một trong bốn dây chằng chính của đầu gối — những dải mô liên kết giống như sợi dây thừng giúp ổn định khớp gối — bị kéo căng quá mức hoặc bị rách. Hai dây chằng thường bị tổn thương là dây chằng bên trong (MCL) và dây chằng chéo trước (ACL). Đặc biệt, khi bị rách dây chằng chéo trước (ACL), bạn có thể cảm thấy một tiếng "rắc".

Ngay cả khi cơn đau xuất hiện từ từ, bạn vẫn nên cân nhắc đến gặp bác sĩ. Bác sĩ Turner cho biết, các bác sĩ có thể giúp bạn xác định những cách vận động có thể góp phần gây ra đau đầu gối, chẳng hạn như sự yếu kém ở hông hoặc xu hướng bàn chân bị gập vào trong. Họ cũng sẽ biết liệu bạn có cần đến các xét nghiệm cần thiết và có thể gửi bạn tới bác sĩ vật lý trị liệu hoặc bác sĩ thể thao khi cần thiết.

Nếu cơn đau của bạn là mạn tính chứ không phải do chấn thương mới gây ra, việc tăng cường sức mạnh cho các cơ xung quanh đầu gối, cả phía trên (cơ mông, cơ gập hông, cơ tứ đầu và cơ gân kheo) và phía dưới (cơ bắp chân và cơ mắt cá chân), có thể giúp giảm đau do nhiều nguyên nhân khác nhau và ngăn ngừa các cơn đau trong tương lai. Đối với chứng đau khớp chè đùi, việc tăng cường sức mạnh cho cơ tứ đầu, cơ dạng hông và cơ lõi, cũng như kéo giãn cơ tứ đầu có thể hữu ích.

Tập thể dục cũng có thể làm giảm đau do thoái hóa khớp, và nó có thể hiệu quả tương đương với thuốc giảm đau không cần kê đơn. Các hình thức tập thể dục nhịp điệu ít tác động như đạp xe, bơi lội hoặc sử dụng máy tập elliptical có thể là những lựa chọn tốt nếu thói quen tập luyện thông thường của bạn gây đau. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc đeo đai và mang giày chắc chắn, hỗ trợ tốt cũng có thể giúp giảm đau đầu gối.

Nếu thay đổi lối sống và thuốc uống không hiệu quả, bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp tiêm khớp. Ví dụ như tiêm steroid. Bác sĩ Scarcella cho biết, phương pháp này có thể giảm đau trong vài tuần nhưng không nên sử dụng thường xuyên.

Có nhiều bằng chứng trái chiều về hiệu quả của tiêm acid hyaluronic trong việc giảm đau, nhưng một số bác sĩ cho rằng phương pháp này có thể giúp ích cho những bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối ở giai đoạn nhẹ, những người đã thất bại với các phương pháp điều trị khác. Một số bác sĩ có thể khuyên dùng tiêm huyết tương giàu tiểu cầu để giảm đau cho một số bệnh nhân nhất định, nhưng các phương pháp điều trị này có thể tốn kém và chưa được chứng minh là có khả năng tái tạo sụn, theo Tiến sĩ Joanne Borg Stein - Giám đốc Y học tái tạo của Bệnh viện Mass General Brigham (Hoa Kỳ). Nếu bạn đã thử nhiều phương pháp điều trị khác nhau mà cơn đau vẫn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, bác sĩ có thể khuyên bạn nên phẫu thuật thay khớp gối.

Bác sĩ Turner cho biết, bạn nên đi khám nếu cảm thấy đầu gối không ổn định hoặc đột nhiên bị đau nhói, không thể leo cầu thang hoặc không thể đi quá bốn bước mà không bị đau. Bác sĩ Borg Stein cũng cho biết thêm, bạn không nên bỏ qua triệu chứng sốt - có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng, hoặc đau ngày càng nặng, đau trực tiếp ở vùng xương hoặc khiến bạn mất ngủ.

Bác sĩ Abdel cho biết, nhiều yếu tố nguy cơ gây đau đầu gối nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta, ví dụ, bạn không thể thay đổi tuổi tác hay yếu tố di truyền. Nhưng duy trì cân nặng hợp lý có thể giúp giảm tải trọng lên đầu gối. Mỗi bước đi đều tạo ra tải trọng gấp hai đến ba lần trọng lượng cơ thể lên đầu gối.

Việc duy trì hoạt động cũng rất quan trọng. Mặc dù nhiều người lầm tưởng rằng một số hình thức tập thể dục ảnh hưởng xấu đến đầu gối, nhưng các cơ bị suy yếu do thiếu vận động có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thoái hóa khớp về sau.

“