Vì sao vận động khi làm việc không giống tập thể dục?

Vận động giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ

Tập thể dục thường xuyên được xem là một trong những biện pháp giúp duy trì sức khỏe não bộ và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy người vận động đều đặn có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn khoảng 20% so với người ít hoạt động thể chất. Tuy nhiên, không phải mọi hình thức vận động đều mang lại lợi ích giống nhau.

Một nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí y khoa The Lancet Public Health (Vương quốc Anh), do các nhà khoa học từ nhiều trường đại học lớn của Mỹ (như Đại học Nam California, Đại học Brown...) phối hợp thực hiện, cho thấy thời điểm, môi trường và mục đích vận động có thể ảnh hưởng đến mối liên quan giữa hoạt động thể chất và nguy cơ sa sút trí tuệ.

Cụ thể, các nhà khoa học đã theo dõi dữ liệu của hơn 4,2 triệu người tại 30 quốc gia trong suốt 10 năm và tập trung phân tích mối liên quan giữa nguy cơ mắc bệnh với 2 nhóm hoạt động thể chất chính: Vận động khi rảnh rỗi (bao gồm đi bộ, đạp xe, chạy bộ, bơi lội hoặc chơi thể thao) và vận động do tính chất công việc (như nâng vật nặng, thực hiện các thao tác thể lực lặp đi lặp lại hoặc đứng trong thời gian dài).

Kết quả cho thấy, những người có mức độ hoạt động thể chất cao hơn nhìn chung có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn. Tuy nhiên, sự khác biệt đáng chú ý nằm ở mục đích và hoàn cảnh vận động. Cụ thể, nhóm có mức độ vận động cao trong thời gian rảnh có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn 24% so với nhóm ít vận động nhất. Ngược lại, những người làm công việc đòi hỏi thể lực cao lại có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 20% so với những người làm việc nhẹ nhàng

Vì sao lại có sự khác biệt này?

Theo các nhà khoa học, mấu chốt nằm ở sự chủ động và môi trường vận động:

- Khi vận động lúc rảnh rỗi: Bạn được tự chọn môn thể thao yêu thích, tập theo sức của mình và có thể nghỉ ngơi bất cứ lúc nào. Điều này giúp cơ thể thư giãn, giải tỏa căng thẳng và tăng cường giao tiếp xã hội - những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ não bộ.

- Khi làm việc tay chân: Bạn phải tuân theo yêu cầu công việc một cách thụ động. Các công việc nặng nhọc thường đi kèm với áp lực tâm lý cao, mệt mỏi kéo dài, đôi khi phải làm việc trong môi trường độc hại, nhiều tiếng ồn và khói bụi. Chính những căng thẳng tích tụ này là nguyên nhân làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng điều này không có nghĩa là công việc tay chân trực tiếp gây ra bệnh, và người lao động không cần phải bỏ việc. Đây chỉ là một thống kê cho thấy mối liên hệ giữa sự căng thẳng trong lao động và sức khỏe não bộ.

Giáo sư David Raichlen, chuyên ngành sinh học và nhân chủng học tại Đại học Nam California (Mỹ), tác giả nghiên cứu cho biết: "Kết quả này thay đổi quan niệm cũ cho rằng cứ vận động là có lợi. Bối cảnh vận động có thể quan trọng không kém bản thân việc tập luyện".

Thay vì chỉ khuyên mọi người "hãy vận động nhiều hơn", các chuyên gia cho rằng xã hội cần quan tâm đến việc tạo ra môi trường sống và làm việc lành mạnh. Cụ thể là xây dựng thêm công viên, đường đi bộ an toàn, đảm bảo người dân có thời gian nghỉ ngơi để tập luyện, đồng thời cải thiện điều kiện an toàn lao động cho những người làm nghề nặng nhọc.

 

Phẫu thuật thay khớp: Cá thể hóa điều trị, hướng tới phục hồi vận động sớm

Podcast: Vận động an toàn để ngừa biến chứng mắt do đái tháo đường

Tim mạch yếu ảnh hưởng thế nào đến khả năng vận động?

Giải pháp cải thiện khả năng vận động cho người bệnh Parkinson