Cùng là vết thương, vì sao mặt ít sẹo hơn cơ thể?

Da mặt thường lành vết thương với mức độ sẹo thấp hơn so với các vùng khác

Sẹo không chỉ là vấn đề thẩm mỹ. Chúng có thể cản trở chức năng bình thường của mô, gây đau mạn tính, bệnh lý kéo dài và thậm chí dẫn đến tử vong. Ước tính, khoảng 45% các ca tử vong tại Mỹ có liên quan đến một dạng sẹo xơ hóa xảy ra ở các cơ quan sống còn như phổi, gan hoặc tim.

Trong nhiều thập kỷ, các bác sĩ phẫu thuật đã nhận thấy rằng vết thương trên mặt thường lành với mức độ sẹo thấp hơn so với các vùng khác trên cơ thể. Hiện tượng này có thể được lý giải dưới góc nhìn tiến hóa: Các vết thương trên thân mình phải lành nhanh giúp cơ thể tránh nguy cơ tử vong do mất máu, nhiễm trùng hoặc suy giảm khả năng vận động.

Tuy nhiên, không phải ngẫu nhiên mà da mặt ít sẹo. Để tìm ra câu trả lời, các nhà khoa học của Khoa Y, Đại học Stanford và Đại học Arizona (Mỹ) đã tiến hành thí nghiệm về quá trình lành thương trên chuột.

GS.BS Derrick Wan, Môn Phẫu thuật, Đại học Stanford cho biết: “Khuôn mặt và da đầu có nguồn gốc phát triển rất đặc biệt. Các mô từ cổ trở lên được hình thành từ một loại tế bào trong phôi sớm gọi là tế bào mào thần kinh. Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã xác định được những con đường lành thương đặc hiệu trong các tế bào tạo sẹo gọi là nguyên bào sợi, vốn có nguồn gốc từ tế bào mào thần kinh. Chính tế bào này thúc đẩy một kiểu hồi phục mang tính tái tạo nhiều hơn.”

Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy, khi tiêm nguyên bào sợi vào vùng lưng hoặc bụng chuột, dù chỉ thay đổi số ít cũng khiến các vết thương lành lại với lượng sẹo ít hơn đáng kể, tương tự như các vết thương trên mặt hoặc da đầu không được can thiệp.

Đi sâu hơn, các nhà nghiên cứu xác định sự khác biệt trong biểu hiện gene giữa nguyên bào sợi ở da mặt và nguyên bào sợi tại các vùng khác của cơ thể. Từ đó, họ phát hiện một con đường tín hiệu liên quan đến protein có tên ROBO2, giúp duy trì nguyên bào sợi da mặt ở trạng thái ít xơ hóa hơn. Nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy một đặc điểm đáng chú ý trong bộ gene của các nguyên bào sợi tạo ra ROBO2.

Ngược lại, DNA trong các nguyên bào sợi khiến những gene tạo collagen, yếu tố chính hình thành mô sẹo, hoạt động mạnh hơn.

Phát hiện này đã được công bố trên tạp chí Tế bào (Cell), mở ra hy vọng cải thiện quá trình lành vết thương sau phẫu thuật hoặc chấn thương.

Với những chấn thương ngoài da dễ để lại sẹo, như trầy gối, xước da, Hiệp hội Da liễu Mỹ khuyến cáo nên làm sạch vết thương, băng kín với băng dán y tế và thay băng đều đặn. Trong trường hợp phải khâu vết thương, hãy làm theo chỉ dẫn của bác sĩ về cách chăm sóc và thời điểm cắt chỉ. Bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời cũng giúp giảm tình trạng sẹo bị sậm màu đỏ hoặc nâu, đồng thời hỗ trợ sẹo mờ nhanh hơn.

Dù không có loại sẹo nào có thể được xóa bỏ hoàn toàn, hầu hết sẹo sẽ mờ dần theo thời gian. Nếu lo lắng về vết sẹo, bạn nên đến khám tại cơ sở y tế chuyên khoa da liễu. Ngay cả tình trạng sẹo lõm, sẹo rỗ cũng có thể điều trị bằng các phương pháp như: Vi châm, lăn kim, kết hợp sử dụng dược mỹ phẩm theo chỉ định của bác sĩ. 

 

Làm sao để vết thương của người bệnh đái tháo đường nhanh lành?

Bổ sung calci có giúp xương gãy nhanh lành?

5 bí quyết giúp làn da khỏe mạnh từ bên trong

Làn da cần được bổ sung collagen đúng cách sau tuổi 30