Gan nhiễm mỡ ảnh hưởng thế nào tới thị lực?

Gan nhiễm mỡ không chỉ ảnh hưởng gan, còn có thể tác động đến thị lực

Theo TS. Niteen Dedhia, Giám đốc Y khoa tại Bệnh viện Mắt Ojas Maxivision (Ấn Độ), gan nhiễm mỡ đôi khi có thể là dấu hiệu sớm cho thấy võng mạc đang chịu áp lực chuyển hóa. Nhận diện mối liên hệ này có thể giúp phát hiện sớm các nguy cơ và bảo vệ thị lực lâu dài.

Mối liên hệ giữa gan nhiễm mỡ và võng mạc

Võng mạc là lớp mô nằm ở phía sau nhãn cầu, đóng vai trò tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu hình ảnh đến não. Đây là một trong những mô có hoạt động chuyển hóa mạnh nhất trong cơ thể và phụ thuộc vào hệ thống vi mạch rất nhỏ để cung cấp oxy và dưỡng chất.

Khi gan nhiễm mỡ xuất hiện, cơ thể thường đồng thời gặp các vấn đề chuyển hóa như kháng insulin, rối loạn lipid máu và viêm mạn tính. Những rối loạn này không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn tác động đến hệ mạch máu toàn thân.

Các vi mạch nuôi dưỡng võng mạc đặc biệt nhạy cảm với những thay đổi này. Khi chuyển hóa bị rối loạn kéo dài, các mạch máu nhỏ có thể bị tổn thương, làm giảm khả năng cung cấp dưỡng chất cho các tế bào thị giác.

Theo thời gian, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý võng mạc, thậm chí trước khi người bệnh nhận thấy bất kỳ dấu hiệu suy giảm thị lực nào.

Nguy cơ thoái hóa điểm vàng

Một trong những vấn đề đáng lo ngại là nguy cơ gia tăng thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD). Đây là bệnh lý ảnh hưởng đến điểm vàng, vùng trung tâm của võng mạc chịu trách nhiệm cho thị lực sắc nét.

Điểm vàng giúp con người thực hiện các hoạt động cần độ chính xác cao như đọc sách, nhận diện khuôn mặt, lái xe hoặc sử dụng điện thoại. Khi vùng này bị tổn thương, thị lực trung tâm có thể trở nên mờ hoặc méo mó.

Quá trình lão hóa là yếu tố nguy cơ chính của thoái hóa điểm vàng, nhưng các yếu tố khác như tổn thương mạch máu, stress oxy hóa và rối loạn lipid cũng đóng vai trò quan trọng. Gan nhiễm mỡ vốn liên quan mật thiết đến các rối loạn chuyển hóa có thể thúc đẩy những quá trình này.

Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ gặp những biểu hiện rất nhẹ như khó đọc chữ nhỏ, nhìn đường thẳng thành đường cong hoặc khó nhận biết chi tiết. Khi bệnh tiến triển, thị lực trung tâm có thể suy giảm đáng kể và không thể phục hồi hoàn toàn bằng kính hoặc phẫu thuật.

Vì sao bệnh thường bị phát hiện muộn?

Một khó khăn lớn của cả gan nhiễm mỡ và các bệnh lý võng mạc là chúng thường tiến triển âm thầm. Trong giai đoạn đầu, người bệnh gần như không có triệu chứng rõ ràng.

Chỉ khi thị lực bắt đầu mờ hoặc hình ảnh bị méo mó, tổn thương ở võng mạc có thể đã hình thành. Điều này khiến nhiều trường hợp được phát hiện khi bệnh đã tiến triển.

Các chuyên gia khuyến cáo những người được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, đặc biệt là người trên 40 tuổi hoặc có các yếu tố nguy cơ như béo phì, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc đái tháo đường, nên cân nhắc khám mắt định kỳ và kiểm tra võng mạc.

Làm gì để bảo vệ thị lực?

Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ tổn thương võng mạc lâu dài. Các bác sĩ nhãn khoa thường sử dụng một số phương pháp như khám đáy mắt giãn đồng tử, chụp ảnh võng mạc hoặc chụp cắt lớp quang học (OCT). Những kỹ thuật này có thể phát hiện các thay đổi rất nhỏ ở võng mạc trước khi triệu chứng thị giác xuất hiện.

Song song với việc khám mắt, cải thiện sức khỏe chuyển hóa cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều nghiên cứu cho thấy chỉ cần giảm khoảng 5–10% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện đáng kể độ nhạy insulin và giảm tình trạng viêm trong cơ thể.

Kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và cholesterol cũng giúp bảo vệ hệ mạch máu, bao gồm cả các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc.

Bên cạnh đó, duy trì hoạt động thể chất khoảng 150 phút mỗi tuần giúp cải thiện tuần hoàn máu và hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Tránh hút thuốc cũng rất quan trọng vì hút thuốc là một yếu tố nguy cơ đã được chứng minh đối với thoái hóa điểm vàng.

Chế độ ăn uống lành mạnh cũng góp phần bảo vệ thị lực. Các thực phẩm giàu rau lá xanh, chất chống oxy hóa và acid béo omega-3 được cho là có lợi cho sức khỏe điểm vàng và võng mạc.

Nhìn chung, bảo vệ thị lực không chỉ bắt đầu khi mắt có vấn đề mà cần được chú ý từ sớm thông qua việc kiểm soát sức khỏe chuyển hóa và khám mắt định kỳ. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người mắc gan nhiễm mỡ, nhằm giảm nguy cơ các biến chứng về mắt trong tương lai.

 

Bạn cần biết gì về gan nhiễm mỡ ở người bệnh đái tháo đường?

Người bệnh đái tháo đường bị gan nhiễm mỡ cần điều trị thế nào?

Podcast: Uống nước chanh ấm buổi sáng có trị được gan nhiễm mỡ?

Cách phòng ngừa gan nhiễm mỡ ở người trẻ