Kiểm soát đường huyết thai kỳ để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé

Tuần lễ Làm mẹ an toàn được ngành Y tế triển khai hàng năm từ ngày 1-7/10 trên phạm vi cả nước - Ảnh: Bộ Y tế

Tham dự lễ phát động có Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên; Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Huế Hoàng Hải Minh; đại diện các bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các Cục, Vụ, Viện thuộc Bộ Y tế; đại diện các sở, ngành, cơ sở y tế địa phương, tổ chức xã hội, cơ quan thông tấn báo chí và đông đảo phụ nữ mang thai.

Đái tháo đường thai kỳ - thách thức âm thầm

Trong gần 30 năm qua, công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu. Tỷ lệ tử vong mẹ giảm hơn 5 lần, từ 233/100.000 trẻ đẻ sống năm 1990 xuống còn trên 44/100.000 năm 2024, xếp thứ 4 trong khu vực Đông Nam Á. Tỷ suất tử vong trẻ dưới 1 tuổi giảm hơn 4 lần, từ 44‰ xuống 11,6‰; tử vong trẻ dưới 5 tuổi giảm gần 4 lần, từ 58‰ xuống 18,2‰.

Tuy nhiên, cùng với yêu cầu tiếp tục thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền, ngành Y tế đang phải đối mặt với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm trong thai kỳ, trong đó có đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK).

Khảo sát tại các bệnh viện chuyên khoa sản cho thấy, tỷ lệ phát hiện ĐTĐTK ở nhóm thai phụ được sàng lọc đã tăng mạnh, từ khoảng 3-4% trong giai đoạn 2001-2004 lên khoảng 20% trong những năm gần đây. ĐTĐTK thường diễn biến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, nhiều thai phụ có thể không biết mình mắc bệnh nếu không được chủ động tầm soát.

Ở người mẹ, ĐTĐTK làm tăng nguy cơ sinh non. Tỷ lệ sinh non ở thai phụ mắc bệnh lên tới 26%, cao gần 3 lần so với mức 9,7% ở thai phụ bình thường. Bệnh cũng làm tăng nguy cơ tiền sản giật, tăng tỷ lệ mổ lấy thai và có tới 50% trường hợp tiến triển thành đái tháo đường type 2 trong 5-10 năm sau sinh.

Đối với thai nhi, rối loạn đường huyết ở mẹ làm gia tăng đáng kể nguy cơ thai to, hạ đường huyết sơ sinh, suy hô hấp và tử vong chu sinh.

Nhằm chuẩn hóa quy trình chuyên môn, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024 về "Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý đái tháo đường thai kỳ". Đây là cơ sở để triển khai công tác sàng lọc và quản lý bệnh tại các tuyến y tế trên toàn quốc.

Chủ động kiểm soát bệnh từ thai kỳ

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, đái tháo đường thai kỳ có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua khám thai định kỳ, sàng lọc đúng thời điểm và tuân thủ chế độ dinh dưỡng, vận động hợp lý.

Bộ Y tế đề nghị các địa phương tập trung vào 4 nhiệm vụ trọng tâm, gồm nâng cao năng lực chuyên môn trong sàng lọc và chẩn đoán; đẩy mạnh truyền thông, giáo dục sức khỏe; công khai, minh bạch luồng dịch vụ tại các cơ sở khám chữa bệnh; đồng thời tích cực lồng ghép chính sách phòng chống tử vong trẻ em với cam kết “Không một bà mẹ, không một trẻ em nào bị bỏ lại phía sau”.

Lãnh đạo UBND TP. Huế cho rằng việc chăm sóc một đứa trẻ khỏe mạnh không chỉ bắt đầu từ thời điểm em bé chào đời mà cần được chuẩn bị từ trước đó. Kiểm soát đường huyết thai kỳ không chỉ là vấn đề chuyên môn y tế mà còn là một phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực và hướng tới phát triển bền vững.

TP. Huế cam kết tiếp tục củng cố năng lực y tế cơ sở, thúc đẩy liên kết giữa các đơn vị đầu ngành trên địa bàn như Bệnh viện Trung ương Huế, Trường Đại học Y - Dược Huế; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thai nghén, hướng tới bảo đảm mọi phụ nữ mang thai được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe an toàn, bình đẳng.

Tăng cường sàng lọc từ tuyến cơ sở

 

Đái tháo đường thai kỳ có tự hết sau sinh?

Đái tháo đường thai kỳ có tự khỏi không, khi nào mới hết?

Đái tháo đường thai kỳ có làm tăng nguy cơ bị đái tháo đường sau sinh không?

Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm đái tháo đường thai kỳ

Tại tuyến y tế cơ sở, các đơn vị cũng đặt ra những mục tiêu cụ thể trong quản lý thai nghén và kiểm soát ĐTĐTK. Trung tâm Y tế Phú Vang (TP. Huế), đơn vị hạng II với quy mô 300 giường bệnh theo kế hoạch và quản lý khoảng 1.000 ca sinh mỗi năm, đăng ký thực hiện các mục tiêu nâng cao chất lượng quản lý thai nghén liên tục, đẩy mạnh tầm soát đường huyết thai kỳ và chủ động xử trí, theo dõi các trường hợp nguy cơ cao ngay tại cộng đồng.

Để thông điệp của Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026 đi vào thực tế, ngành Y tế khuyến cáo phụ nữ mang thai chủ động thực hiện tầm soát ĐTĐTK theo hướng dẫn của cán bộ y tế, đồng thời duy trì chế độ dinh dưỡng và vận động thể lực hợp lý để phòng ngừa, kiểm soát đường huyết.

Đặc biệt, phụ nữ từng mắc ĐTĐTK cần tiếp tục theo dõi sức khỏe sau sinh và chủ động đến cơ sở y tế xét nghiệm tầm soát lại đường huyết trong khoảng từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 sau sinh.

Bên cạnh sự chủ động của người mẹ, sự đồng hành của gia đình cũng đóng vai trò quan trọng. Người chồng và người thân cần chia sẻ, tạo điều kiện để phụ nữ được chăm sóc sức khỏe toàn diện trước, trong và sau sinh.

 

Thông điệp truyền thông chính của Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026:

• Khám thai định kỳ đúng lịch, sàng lọc đái tháo đường thai kỳ theo hướng dẫn của cán bộ y tế để bảo vệ mẹ và bé.

• Dinh dưỡng và vận động hợp lý giúp thai phụ khỏe mạnh, phòng ngừa đái tháo đường.

• Mẹ đã mắc đái tháo đường khi mang thai cần tầm soát lại đường huyết từ tuần 4 đến tuần 12 sau sinh.

• Chủ động nâng cao kiến thức, phối hợp cùng ngành Y tế vì một thai kỳ không đái tháo đường.

• Nhiệt liệt hưởng ứng Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026 - Kiểm soát đường huyết thai kỳ, mẹ an tâm, con khỏe mạnh.