Vì sao nhiều người thích xem phim kinh dị?

Phim kinh dị khiến người xem sợ hãi, nhưng vẫn tạo cảm giác phấn khích

Vì sao nỗi sợ lại hấp dẫn?

Theo Mathias Clasen, tác giả cuốn “Why Horror Seduces" (tạm dịch: Vì sao các tác phẩm thể loại kinh dị lại lôi cuốn), sức hấp dẫn của thể loại này có thể bắt nguồn từ bản năng sinh tồn hình thành trong quá trình tiến hóa. Tổ tiên loài người phải thường xuyên cảnh giác trước những mối đe dọa từ môi trường như thú săn mồi. Khả năng nhận biết nguy hiểm vì thế trở thành một phần quan trọng trong hoạt động của não bộ.

Phim kinh dị mô phỏng các tình huống đe dọa, từ sự xuất hiện của kẻ tấn công đến thảm họa hay thế giới hậu tận thế. Những tình huống này có thể kích hoạt phản ứng sợ hãi tương tự khi con người đối diện với nguy hiểm ngoài đời thực, dù người xem biết mình đang ở trong môi trường an toàn.

Nhờ đó, khán giả có thể trải nghiệm cảm giác đối mặt với những điều đáng sợ mà không phải chịu rủi ro thực sự. Sau khi bộ phim kết thúc, việc nhận ra bản thân vẫn an toàn cũng có thể đem lại cảm giác nhẹ nhõm và thỏa mãn. Một số người còn cảm thấy tự tin hơn khi vượt qua được những cảnh phim khiến họ sợ hãi. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa xem phim kinh dị chắc chắn sẽ giúp cải thiện khả năng ứng phó với nguy hiểm trong cuộc sống.

Cảm giác sợ hãi có thể chuyển thành hưng phấn

Một cách giải thích khác là thuyết chuyển giao kích thích của nhà tâm lý học Dolf Zillmann (Mỹ), được phát triển từ những năm 1970. Theo lý thuyết này, cảm xúc tiêu cực trong quá trình xem phim có thể được chuyển thành cảm giác tích cực khi mối đe dọa được giải quyết. Ví dụ, sau những phút căng thẳng khi nhân vật bị truy đuổi, người xem có thể cảm thấy nhẹ nhõm, phấn khích khi nhân vật thoát nạn.

Sự tương phản giữa nỗi sợ và cảm giác an toàn khiến trải nghiệm trở nên mạnh mẽ hơn. Đây cũng là một trong những lý do các tình tiết bất ngờ, những màn rượt đuổi hoặc khoảnh khắc thoát hiểm thường tạo sức hút cho phim kinh dị.

Tò mò về mặt tối của con người

Không phải mọi khán giả đều tìm đến phim kinh dị chỉ để tìm kiếm cảm giác mạnh. Với một số người, sức hấp dẫn nằm ở sự tò mò về cái chết, hành vi bạo lực và những khía cạnh đáng sợ trong bản chất con người. Những người có mức độ tò mò về các chủ đề tiêu cực cao hơn thường có xu hướng xem phim kinh dị nhiều hơn, ít cảm thấy sợ hãi sau khi xem và có thể lựa chọn xem một mình.

Trong môi trường hư cấu, người xem có cơ hội quan sát hành vi của những nhân vật nguy hiểm, tìm hiểu động cơ của họ và hình dung cách con người phản ứng trong hoàn cảnh cực đoan. Trải nghiệm này đáp ứng nhu cầu khám phá những điều vốn khó tiếp cận trong đời sống thực. Tuy nhiên, sở thích xem phim kinh dị không đồng nghĩa với việc một người có xu hướng bạo lực hoặc thiếu đồng cảm. Đây chỉ là một sở thích mang tính giải trí, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố tâm lý và trải nghiệm cá nhân.

Những ai thường thích xem phim kinh dị?

- Người thích tìm kiếm cảm giác mạnh: Những người có xu hướng tìm kiếm trải nghiệm mới lạ, mãnh liệt thường dễ bị thu hút bởi dòng phim kinh dị. Với họ, cảm giác hồi hộp và kích thích có thể mang lại sự thích thú, thay vì chỉ gây khó chịu.

- Người ít bị tác động bởi cảnh tượng đáng sợ: Mức độ đồng cảm và phản ứng trước sự đau khổ của nhân vật có thể liên quan đến sở thích xem phim kinh dị. Tuy nhiên, cần lưu ý phản ứng của một người trước nhân vật hư cấu cũng không nhất thiết phản ánh cách họ đối xử với người thật.

- Khác biệt về giới tính: Nhiều nghiên cứu ghi nhận nam giới có xu hướng yêu thích phim kinh dị và bạo lực hơn nữ giới. Một số giả thuyết cho rằng khác biệt về mức độ sợ hãi, sự nhạy cảm với cảnh tượng gây ghê sợ và ảnh hưởng xã hội có thể góp phần lý giải hiện tượng này. 

Xem phim kinh dị có lợi cho sức khỏe tinh thần?

Trên thực tế, người yêu thích phim kinh dị có thể ít bị ảnh hưởng bởi căng thẳng trong những hoàn cảnh nhất định. Ví dụ, trong thời kỳ đại dịch COVID-19, những người yêu thích phim về thảm họa hoặc dịch bệnh thường có sự chuẩn bị tốt hơn trước các tình huống tương tự.

Các kết quả này mở ra khả năng phim kinh dị có thể giúp một số người làm quen với cảm giác bất an và suy nghĩ về cách ứng phó với nguy hiểm. Trải nghiệm này có điểm tương đồng với liệu pháp tiếp xúc, phương pháp được sử dụng trong điều trị một số rối loạn lo âu dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.

Tuy nhiên, không nên xem việc xem phim kinh dị là một phương pháp điều trị lo âu hay chấn thương tâm lý. Các nghiên cứu hiện có chưa đủ để khẳng định thể loại phim này mang lại lợi ích điều trị cho mọi người. Với người dễ hoảng sợ, gặp ác mộng hoặc có tiền sử sang chấn, nội dung kinh dị thậm chí có thể làm tăng cảm giác bất an.

 

Infographic gợi ý phim: Ra rạp gặp một Bambi rất khác

Gợi ý phim: “Xả stress” với “Shaun the Sheep”

Gợi ý phim: Trải nghiệm sự nghẹt thở trong “Người mẹ khác”

Gợi ý phim: Ra rạp xem “Trái tim quái thú”