Nếu không thể xử lý những cảm xúc tiêu cực, hãy đọc sách!

Đọc sách có thể giúp cải thiện tâm trạng đáng kể.

Khi đọc sách trở thành một hình thức hỗ trợ tâm lý

Buồn bã, mất mát, cô đơn, xấu hổ hay bối rối là những cảm xúc khó tránh khỏi trong cuộc sống. Khi đối diện với chúng, nhiều người tìm đến sách như một cách tạm rời khỏi thực tại. Tuy nhiên, đọc sách không chỉ đơn thuần là một hình thức giải trí hay “trốn chạy” cảm xúc. Nếu được lựa chọn và sử dụng có chủ đích, sách có thể trở thành một công cụ hỗ trợ sức khỏe tinh thần.

Theo Chuyên gia Tâm lý học lâm sàng Kelly Whaling thuộc nền tảng y tế tâm thần từ xa Prosper Health (Mỹ), liệu pháp đọc sách có thể được hiểu là việc sử dụng hoạt động đọc nhằm hỗ trợ sức khỏe tinh thần, khả năng đối phó với khó khăn và trạng thái cảm xúc.

Phương pháp này có thể được thực hiện theo nhiều cách. Với liệu pháp đọc sách tự trợ giúp, người đọc thường tìm đến các tác phẩm phi hư cấu để tìm hiểu và giải quyết một vấn đề cụ thể. Trong khi đó, liệu pháp đọc sách sáng tạo sử dụng tiểu thuyết, thơ ca hoặc các tác phẩm văn học khác để giúp người đọc suy ngẫm, xử lý cảm xúc và tìm thấy sự kết nối.

Hai hình thức này có thể đan xen. Một cuốn sách có thể cung cấp kiến thức và những gợi ý thực tế, nhưng cũng có thể giúp một người gọi tên trải nghiệm mà trước đó họ chưa biết cách diễn đạt. 

Khi câu chuyện của người khác giúp ta hiểu chính mình

Một trong những giá trị đáng chú ý của việc đọc là cảm giác được thấu hiểu. Khi bắt gặp một nhân vật đang trải qua nỗi đau, sự sợ hãi, mất mát hoặc những mâu thuẫn tương tự, người đọc có thể nhận ra rằng cảm xúc của mình không phải điều bất thường hay chỉ riêng mình phải đối mặt.

Theo chuyên gia Kelly, một trải nghiệm vốn khó diễn đạt đôi khi trở nên dễ nhận diện hơn khi được phản ánh qua ngôn từ của người khác. Sự nhận ra này không làm biến mất cảm xúc tiêu cực, nhưng có thể giúp con người cảm thấy bớt cô đơn.

Đây cũng là lý do những cuốn sách có nội dung buồn, khai thác mất mát hoặc những vấn đề tâm lý thường tạo được sự đồng cảm mạnh mẽ. Thay vì né tránh hoàn toàn những cảm xúc khó chịu, một câu chuyện có thể tạo ra khoảng cách vừa đủ để người đọc quan sát và suy ngẫm về chúng.

Ở chiều ngược lại, đọc những câu chuyện khác biệt với trải nghiệm cá nhân cũng có thể mở rộng góc nhìn. Khi đặt mình vào hoàn cảnh của một nhân vật khác, người đọc có cơ hội hiểu hơn về suy nghĩ, cảm xúc và cách ứng xử của người khác, từ đó nuôi dưỡng khả năng đồng cảm.

Bên cạnh việc giải toả cảm xúc, đọc sách còn là một cách để nuôi dưỡng tâm hồn và cải thiện chức năng não bộ.

Đọc sách có tác động thế nào đến não bộ?

Theo đó, hoạt động đọc có liên quan đến quá trình tái cấu trúc nhận thức và tính dẻo thần kinh. Đây là khả năng của não bộ trong việc hình thành, củng cố hoặc điều chỉnh các kết nối thần kinh theo thời gian.

Khi tiếp xúc với những câu chuyện và cách nhìn mới, con người có thể xem xét lại cách mình diễn giải một sự việc hoặc cảm xúc. Ví dụ, một trải nghiệm từng được nhìn nhận hoàn toàn theo hướng tiêu cực có thể được đặt trong một bối cảnh rộng hơn sau khi người đọc tiếp cận một góc nhìn khác. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa đọc sách có thể thay thế điều trị tâm lý hoặc y tế. Với những vấn đề kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, công việc và các mối quan hệ, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia vẫn rất cần thiết.

Đọc để nghỉ ngơi, nhưng đừng biến thành cách né tránh

Đọc sách đôi khi là một cách tạm rời khỏi những áp lực thường ngày. Điều này không nhất thiết tiêu cực. Một khoảng nghỉ hợp lý có thể giúp tinh thần thư giãn và tạo thêm năng lượng để quay lại cuộc sống.

Điều đáng lưu ý là khi việc đọc liên tục thay thế những nhu cầu thiết yếu khác như ngủ nghỉ, duy trì các mối quan hệ hoặc hoàn thành công việc. Một câu hỏi đơn giản có thể giúp mỗi người tự đánh giá: Sau khi đọc, mình có cảm thấy sẵn sàng quay lại cuộc sống hay ngày càng muốn né tránh nó?

Không phải lúc nào con người cũng cần một giải pháp để lập tức “sửa chữa” vấn đề. Đôi khi, điều cần thiết chỉ là một khoảng lặng, một câu chuyện phù hợp hoặc cơ hội nhìn thấy cảm xúc của mình qua trải nghiệm của người khác.

Vì vậy, một cuốn sách có thể không xóa bỏ nỗi buồn hay giải quyết hoàn toàn những khó khăn tâm lý, nhưng có thể giúp con người hiểu cảm xúc của mình rõ hơn và cảm thấy bớt đơn độc trên hành trình đối diện với chúng.

 

Nghe sách nói có được tính là đọc sách?

Đọc sách mỗi ngày: “Liều thuốc bổ” cho sức khỏe thể chất và tinh thần

Lý do nên đọc sách trước khi đi ngủ

Thói quen đọc sách tốt cho não bộ như thế nào?