Cách rèn sự tập trung cho trẻ trong thời đại "một chạm"

Trẻ mất tập trung sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng lắng nghe và ghi nhớ thông tin.

Theo Bác sĩ Anna Malia Beckwith, chuyên gia nhi khoa phát triển – hành vi tại Bệnh viện Children’s Specialized (Mỹ), sự tập trung của trẻ bị chi phối bởi cả bẩm sinh lẫn môi trường. Thực tế, vùng não bộ đảm nhiệm việc ghi nhớ, kiểm soát cảm xúc và giải quyết vấn đề của con người chỉ hoàn thiện ở độ tuổi ngoài 20. Do đó, việc trẻ nhỏ không thể chú ý lâu như người lớn là điều hoàn toàn bình thường.

Bên cạnh yếu tố sinh lý, thiết bị điện tử là "kẻ cắp" sự tập trung nguy hiểm nhất. Báo cáo năm 2026 của Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP) chỉ ra rằng, việc lạm dụng màn hình biến trẻ thành người tiếp nhận thụ động. Não bộ quen với các kích thích nhanh, liên tục, khiến trẻ dễ sinh cáu gắt khi phải đối mặt với các nhiệm vụ tốn thời gian.

Để giảm thiểu tác hại, các chuyên gia gợi ý 3 nguyên tắc khi dùng màn hình:

- Ưu tiên màn hình lớn (TV tốt hơn điện thoại hay máy tính bảng).

- Chọn nội dung có nhịp độ chậm, có cốt truyện thay vì các video ngắn dồn dập.

- Tắt chế độ tự động phát để trẻ làm chủ thời lượng xem.

Tiến sĩ tâm lý học Becky Kennedy, người sáng lập nền tảng nuôi dạy con Good Inside tại Mỹ, nhận định: Bản chất của sự tập trung chính là khả năng vượt qua cảm giác khó chịu. Trẻ sẽ dễ dàng bỏ cuộc trước một bài toán khó nếu chưa từng học cách đối mặt với sự bực bội.

Khi trẻ gặp khó khăn và cáu gắt, cha mẹ thường có xu hướng quát mắng hoặc lập tức nhảy vào làm thay con. Tuy nhiên, chuyên gia khuyên phụ huynh nên tránh hai thái cực này. Thay vào đó, hãy nhẹ nhàng thừa nhận cảm xúc của con và ngồi cạnh hỗ trợ để con tự mình vượt qua.

Giải pháp rèn sự tập trung theo từng độ tuổi

Tùy vào giai đoạn phát triển, cha mẹ có thể áp dụng các chiến lược khác nhau để rèn luyện sự kiên nhẫn cho trẻ:

- Dưới 2 tuổi: Hạn chế số lượng đồ chơi để tránh làm trẻ quá tải. Tạo một không gian an toàn để trẻ tự do lặp đi lặp lại một hành động và khám phá theo cách riêng mà không bị ép buộc.

- Từ 3-5 tuổi: Ưu tiên các đồ chơi mang tính mở như khối lắp ráp, giấy bút vẽ. Khi trẻ đang say sưa chơi, tuyệt đối không ngắt quãng và chỉ nên cho trẻ tập trung vào một chủ đề (hoặc một món đồ) tại một thời điểm.

- Từ 6-9 tuổi: Cho phép trẻ có những khoảng thời gian "chẳng có gì để làm" mỗi ngày để kích thích trí tưởng tượng. Đừng làm hộ bài tập, chỉ đưa ra gợi ý khi con thực sự cần.

- Từ 10-17 tuổi: Yêu cầu để điện thoại sang phòng khác khi học bài. Giai đoạn này, sự đồng cảm và những lời động viên của cha mẹ khi con bế tắc là yếu tố quan trọng nhất.

Theo các chuyên gia, chìa khóa của sự tập trung không phải là ép trẻ chú ý, mà là giúp trẻ quen với cảm giác nhàm chán và nỗ lực. “Khả năng tập trung phát triển khi trẻ học cách đối mặt với sự chán nản, bế tắc - với cha mẹ ở bên, tin tưởng nhưng không can thiệp quá mức”, TS. Kennedy nhấn mạnh.

 

Bangladesh: Gần 100 trẻ em tử vong nghi do dịch sởi bùng phát

Bài toán béo phì ở trẻ em: Lời giải đến từ nếp nhà

Ngày Thính giác Thế giới: Hành động sớm để bảo vệ thính lực trẻ em

AI tiếp tay cho hành vi xâm hại trẻ em