Người ta tìm đến bánh bột lọc không phải như một cuộc du ngoạn ẩm thực cầu kỳ mà đơn giản là một thói quen tự nhiên, giống như việc hít thở bầu không khí mặn mòi của vùng đất gió Lào, cát trắng. Khói từ bếp củi quyện với hơi nước bốc lên từ xửng hấp tạo thành một dải lụa mờ ảo, che khuất gương mặt tần tảo của người bán hàng nhưng lại làm rõ hơn mùi thơm của lá chuối chín mềm đang chuyển dần sang màu xanh sẫm.

Những người thợ làm bánh có đôi bàn tay dường như không biết mỏi, các ngón tay thon dài nhưng đầu ngón lại chai sần vì nhào bột và tiếp xúc với hơi nóng suốt nhiều năm. Để có được lớp vỏ bánh đạt đến độ trong vắt, người thợ phải đứng bên nồi bột sắn, khuấy đều tay trên lửa nhỏ cho đến khi khối bột dẻo quánh. Công đoạn này đòi hỏi sự kiên nhẫn bởi chỉ cần quá lửa một chút, bột sẽ bị khê; ngược lại, nếu thiếu lửa thì bánh sau khi hấp sẽ bị bở. Từng viên bột nhỏ được chia ra, ép dẹt trong lòng bàn tay rồi đặt vào đó một con tôm nhỏ và một miếng thịt ba chỉ đã được rim kỹ. Động tác gói bánh diễn ra nhanh thoăn thoắt, lớp lá chuối bao bọc lấy khối bột rồi được xếp ngay ngắn vào xửng, chờ hơi nước làm chín và kết dính các nguyên liệu để tạo nên những chiếc bánh hoàn chỉnh.

Con tôm được chọn làm nhân bánh thường không quá lớn, chỉ cỡ bằng ngón tay út nhưng phải là loại tôm sông hoặc tôm đầm chắc thịt. Trước khi nằm gọn trong lớp bột sắn, tôm được rim cùng nước mắm và tiêu trên bếp lửa liu riu cho đến khi lớp vỏ chuyển sang màu đỏ gạch, thấm đẫm gia vị vào từng thớ thịt bên trong. Miếng thịt ba chỉ đi kèm cũng phải có sự tính toán kỹ lưỡng, cân đối giữa nạc và mỡ để khi trải qua nhiệt độ cao, phần mỡ tan chảy một phần, thấm vào lớp bột xung quanh, làm cho chiếc bánh có độ bóng tự nhiên mà không cần dùng đến dầu mỡ bên ngoài. Người địa phương nêm phần nhân khá đậm, vị mặn của mắm cốt quyện với cái cay nồng của tiêu đen. 

Bát nước mắm ăn kèm không được trang trí bằng những lát cà rốt tỉa hoa hay dưa góp cầu kỳ mà chỉ đơn thuần là nước mắm nguyên chất pha với chút đường và thật nhiều ớt cắt lát. Thứ nước chấm này phải đủ độ mặn để tôn lên vị nhạt của bột sắn nhưng cũng phải có vị ngọt hậu để cân bằng cái cay xè của ớt vùng đất cát. Người miền Trung ăn cay rất giỏi, những lát ớt nổi lềnh bềnh trên mặt bát nước mắm đỏ rực như một lời thách thức đối với những vị khách từ phương xa. Khi chấm chiếc bánh vào bát nước mắm, lớp bột sắn bóng loáng bám lấy những hạt ớt nhỏ, tạo nên sự kết hợp giữa cái dẻo mịn và cái cay nồng. Vị ngọt của tôm đến chậm rãi, hòa cùng vị béo của miếng thịt ba chỉ và mùi tiêu thơm nức, để lại một dư vị kéo dài nơi cuống họng, khiến người ta cứ muốn nhón thêm chiếc nữa mặc dù mồ hôi đã bắt đầu lấm tấm trên trán.

Bên những sạp hàng nhỏ ở góc chợ, người ta có thể bắt gặp đủ mọi tầng lớp trong xã hội cùng ngồi quây quần bên những chiếc ghế gỗ thấp lè tè. Một bác xe thồ vừa xong chuyến hàng sáng, thong thả bóc từng lớp lá chuối để thưởng thức phần quà bánh nóng hổi. Vài người đi chợ sớm ghé lại mua đôi ba cặp bánh mang về cho cả nhà, những người làm công tranh thủ ăn lót dạ trước khi bắt đầu ngày mới.

Từng lớp lá chuối được mở ra để lộ những chiếc bánh còn nóng hổi, hòa cùng tiếng xuýt xoa trước chén nước mắm cay nồng và những câu chuyện râm ran về mùa màng, mẻ cá vừa cập bến hay giá cả ngoài chợ, tạo nên một bức tranh đời sống bình dị, mộc mạc.  

Bánh bột lọc lúc này không còn chỉ là một món ăn mà đã trở thành sợi dây kết nối những câu chuyện đời thường, là nhân chứng cho nhịp sống bình lặng nhưng bền bỉ của người dân phố biển.

Khi nắng đã lên cao, những xửng hấp cạn dần, người bán hàng bắt đầu dọn dẹp những mảnh lá chuối rơi vãi và thu dọn đồ đạc để trở về nhà. Những chiếc thúng rỗng vẫn còn vương lại mùi thơm của bột sắn và lá chuối chín, bay bổng trong không gian như một lời chào tạm biệt. Nhiều người khách khi rời nơi đây thường chọn mua vài chục chiếc bánh được gói buộc cẩn thận để mang theo làm quà. Thế nhưng, cảm giác được ngồi giữa cái se lạnh của buổi sớm, đón nhận chiếc bánh nóng hổi trực tiếp từ xửng hấp, bóc lớp lá chuối còn sũng nước vẫn là một trải nghiệm không gì thay thế được. Cái vị cuối cùng còn lại sau bữa ăn không chỉ là sự thỏa mãn của vị giác mà còn là sự ấm áp của tình người, của cái tình quê đôn hậu ẩn chứa trong một món ăn vốn dĩ rất khiêm nhường về hình dáng.

Và đi qua những con phố của Đồng Hới khi hoàng hôn buông xuống, mùi lá chuối và hơi nước lại bắt đầu lan tỏa từ những bếp lửa muộn. Những chồng bánh bột lọc tiếp tục được xếp lên, đợi chờ những thực khách của buổi xế chiều khi bụng đã bắt đầu lưng lửng đói…