Luật An toàn thực phẩm sửa đổi: Bổ sung hàng loạt hành vi bị nghiêm cấm

Bộ Y tế đang lấy ý kiến để hoàn thiện Hồ sơ dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) - Ảnh minh họa.

Bộ Y tế đang lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhằm giải quyết những vấn đề vướng mắc phát sinh trong thực tiễn; xác định và đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, nâng cao hiệu quả bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm.

Điểm nhấn của lần sửa đổi này không chỉ nằm ở việc bổ sung các quy định kỹ thuật, mà còn là sự thay đổi về tư duy quản lý, chuyển từ cách tiếp cận hành chính sang quản lý dựa trên đánh giá và kiểm soát nguy cơ trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng dựa trên Nghị quyết số 184/NQ-CP của Chính phủ với 4 nhóm chính sách ưu tiên: Thứ nhất, quản lý dựa trên kiểm soát nguy cơ. Chuyển từ tiếp cận hành chính sang đánh giá rủi ro trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm. Thứ hai, cải cách phương thức kiểm tra. Thay đổi cách thức quản lý thực phẩm lưu thông trên thị trường, đẩy mạnh hậu kiểm thay vì chỉ tập trung vào tiền kiểm.

Thứ ba, xây dựng hệ thống dữ liệu số. Thiết lập nền tảng số liên thông quốc gia về an toàn thực phẩm để quản lý trực tuyến việc đăng ký, công bố và truy xuất nguồn gốc. Thứ tư, nâng cao hiệu quả quản lý suất ăn tập thể. Đặc biệt chú trọng đến thức ăn đường phố và các mô hình bếp ăn tập thể quy mô lớn.

Đây đều là những vấn đề đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong thực tiễn khi mô hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm ngày càng đa dạng, chuỗi cung ứng ngày càng mở rộng, trong khi phương thức quản lý truyền thống bộc lộ không ít hạn chế, đặc biệt trong công tác giám sát, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Một trong những định hướng xuyên suốt của dự án luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính. Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, việc sửa đổi phải hướng tới mục tiêu cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính không cần thiết, hạn chế "giấy phép con" và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) lần này sẽ giải quyết được những bất cập liên quan đến quy định về sản phẩm công bố hợp quy hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng dựa trên quy chuẩn, tiêu chuẩn, các bản công bố không có thời hạn chưa phù hợp với thực tiễn; việc quản lý thực phẩm cần dựa trên nguy cơ, đối với những nhóm cần kiểm soát chặt hơn phải có biện pháp quản lý chặt chẽ.

Đồng thời, xóa bỏ những khái niệm tại Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã không phù hợp, ví dụ như khái niệm "lần đầu tiên đưa ra thị trường" đối với thực phẩm chức năng, dẫn đến khó khăn khi thực thi trong công tác quản lý điều hành.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cũng quy định các cơ sở sản xuất nhóm thực phẩm nguy cơ cao phải có đủ cơ sở vật chất, con người đáp ứng quy định các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến mới được tham gia vào việc sản xuất kinh doanh thực phẩm.

Dự thảo Luật cũng phân định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính trong quản lý và khi có sự cố về an toàn thực phẩm, ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.

Chuyển đổi số được xác định là giải pháp then chốt để quản lý an toàn thực phẩm hiệu quả trong giai đoạn mới. Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ sẽ phục vụ công tác giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm nhanh chóng hơn. Khi có dữ liệu đầy đủ, việc truy xuất nguồn gốc qua mã QR hay Barcode sẽ giúp minh bạch hóa thị trường, giảm nhân lực và các khâu trung gian trong quản lý.

Những hành vi bị nghiêm cấm

Đáng chú ý, tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất bổ sung một số hành vi nghiêm cấm như: Quảng cáo thực phẩm dinh dưỡng y học; sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi; Sử dụng hình ảnh, thiết bị, trang phục, tên, danh nghĩa của các đơn vị, cơ sở y tế, nhân viên y tế, ý kiến của người bệnh, lời nói, bài viết của nhân viên y tế để quảng cáo thực phẩm.

Cụ thể, dự thảo đề xuất những hành vi nghiêm cấm sau:

Sử dụng nguyên liệu không thuộc loại dùng cho thực phẩm để sản xuất thực phẩm; sử dụng nguyên liệu làm thực phẩm quá hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm an toàn để sản xuất thực phẩm.

Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, hương liệu thực phẩm ngoài danh mục được phép sử dụng hoặc trong danh mục được phép sử dụng nhưng vượt quá giới hạn cho phép; sử dụng hóa chất không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm an toàn; sử dụng hóa chất bị cấm trong hoạt động kinh doanh thực phẩm.

Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch hoặc chết không rõ nguyên nhân, động vật bị bắt buộc tiêu hủy; thực vật có chứa dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật hoặc kim loại nặng hoặc độc tố vi nấm vượt quá giới hạn cho phép làm nguyên liệu để kinh doanh thực phẩm.

Kinh doanh thuộc một trong các trường hợp sau đây: Thực phẩm chưa đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trừ trường hợp thực phẩm không phải thực hiện đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định; thực phẩm vi phạm quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa; thực phẩm không phù hợp với tiêu chuẩn áp dụng của nhà sản xuất tương ứng; thực phẩm bị biến chất; thực phẩm giả, thực phẩm không đảm bảo an toàn; thực phẩm có chứa chất cấm, chất độc hoặc tác nhân gây ô nhiễm vượt quá giới hạn cho phép; thực phẩm có bao gói, đồ chứa đựng không bảo đảm an toàn hoặc bị vỡ, rách, biến dạng trong quá trình vận chuyển gây ô nhiễm thực phẩm; thực phẩm không được phép kinh doanh để phòng, chống dịch bệnh; thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc quá hạn sử dụng.

Sử dụng phương tiện gây ô nhiễm thực phẩm, phương tiện đã vận chuyển chất độc hại chưa được tẩy uế, khử trùng, tiêu độc để vận chuyển thực phẩm, nguyên liệu làm thực phẩm.

Cung cấp sai hoặc giả mạo kết quả thử nghiệm thực phẩm; che giấu, làm sai lệch, xóa bỏ hiện trường, bằng chứng về sự cố an toàn thực phẩm hoặc các hành vi cố ý khác cản trở việc phát hiện, khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm.

Tham gia kinh doanh thực phẩm khi bị mắc bệnh truyền nhiễm theo quy định pháp luật.

Kinh doanh thực phẩm tại cơ sở không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật hoặc trong thời gian bị đình chỉ hoạt động hoặc trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc kinh doanh không đúng phạm vi chuyên môn được ghi trong giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Sử dụng hình ảnh, thiết bị, trang phục, tên, danh nghĩa, lời nói, bài viết của các đơn vị, cơ sở y tế, nhân viên y tế, ý kiến của người bệnh để quảng cáo thực phẩm.

Cấm quảng cáo thực phẩm dinh dưỡng y học, sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.

Đăng tải, công bố thông tin sai lệch về an toàn thực phẩm gây thiệt hại trong quá trình kinh doanh cho cơ sở kinh doanh khác và người tiêu dùng.

Sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè, hành lang, sân chung, lối đi chung, diện tích phụ chung để kinh doanh thức ăn đường phố.

Hiện tại, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến gồm 8 chương với 71 điều và đang tiếp tục được lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và nhân dân để hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Xem toàn văn dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): Tại đây!

 

Thúc đẩy tiến độ hoàn thiện hồ sơ Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)

VCCI: Hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc trong triển khai Luật An toàn thực phẩm”

Khẩn trương sửa Luật An toàn thực phẩm để gỡ bỏ những vướng mắc

Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm: Yêu cầu cấp thiết