Hội chứng buồng trứng đa nang có tên gọi mới sau hơn 90 năm

PCOS là tên gọi đầu tiên được đặt cho Hội chứng buồng trứng đa nang vào năm 1935

Trong nhiều năm, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS - Polycystic Ovary Syndrome) được xem chủ yếu là bệnh lý liên quan đến rụng trứng và khả năng sinh sản ở phụ nữ. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy tình trạng này phức tạp hơn nhiều. Vì vậy, tại Đại hội Nội tiết châu Âu diễn ra ở Prague (Praha) - Cộng hoà Séc, các chuyên gia đã thống nhất đổi tên PCOS thành PMOS (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome): Hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết.

Tên gọi mới được công bố sau hơn 1 thập kỷ thảo luận giữa các nhà khoa học, bác sĩ và các tổ chức hỗ trợ bệnh nhân. Theo giới chuyên môn, thuật ngữ cũ không còn phản ánh đầy đủ bản chất của bệnh.

Không chỉ là bệnh của buồng trứng

PMOS hiện được xem là một rối loạn nội tiết gây ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan trong cơ thể. Ngoài các biểu hiện liên quan đến kinh nguyệt và sinh sản, người mắc bệnh còn có nguy cơ cao gặp các vấn đề chuyển hóa như kháng insulin, tăng cân, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 1/8 phụ nữ trong độ tuổi sinh sản trên toàn cầu có thể mắc tình trạng này, nhưng phần lớn chưa được chẩn đoán.

Một trong những lý do dẫn đến việc đổi tên là vì “đa nang buồng trứng” không phải dấu hiệu điển hình ở tất cả người bệnh. Nhiều phụ nữ mắc PMOS không hề có u nang buồng trứng theo nghĩa thông thường. Trên thực tế, các “nang” trong bệnh lý này là những túi nhỏ chứa trứng chưa trưởng thành, có thể không phát triển hoặc không phóng noãn đúng cách.

Thuật ngữ “u nang” trước đây dễ khiến người bệnh hiểu nhầm rằng họ có các khối u bất thường ở buồng trứng. Điều này không chỉ gây lo lắng mà còn khiến nhiều người tập trung quá mức vào vấn đề sinh sản, trong khi bệnh còn liên quan chặt chẽ đến sức khỏe chuyển hóa lâu dài.

Theo TS.BS Melanie Cree tại Bệnh viện Anschutz thuộc Đại học Colorado (Mỹ), ngôn ngữ trong y học có ảnh hưởng lớn đến cách bệnh nhân nhìn nhận tình trạng của mình. Cụ thể, tên gọi cũ dễ tạo ra hiểu lầm và vô tình làm tăng kỳ thị, đặc biệt với phụ nữ trẻ đang lo lắng về khả năng mang thai.

Những dấu hiệu thường gặp

Người mắc PMOS có thể gặp nhiều biểu hiện khác nhau. Phổ biến nhất là kinh nguyệt không đều, khó thụ thai hoặc vô sinh do rối loạn rụng trứng. Ngoài ra, bệnh còn có thể gây:

- Tăng cân hoặc khó giảm cân

- Mụn trứng cá kéo dài

- Rậm lông ở mặt và cơ thể

- Rụng tóc kiểu nam giới

- Kháng insulin hoặc tăng nguy cơ đái tháo đường type 2

Một số nghiên cứu cũng cho thấy người mắc PMOS có nguy cơ cao gặp lo âu, trầm cảm hoặc căng thẳng kéo dài do ảnh hưởng ngoại hình, nội tiết và áp lực liên quan đến sinh sản.

Việc đổi tên có làm thay đổi cách chẩn đoán?

Hiện tại, tiêu chuẩn chẩn đoán vẫn chưa thay đổi. Bác sĩ thường chẩn đoán PMOS khi người bệnh có ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau:

- Kinh nguyệt không đều hoặc vô kinh

- Tăng hormone androgen hoặc có biểu hiện cường androgen như mụn, rậm lông

- Hình ảnh nhiều nang nhỏ ở buồng trứng trên siêu âm hoặc tăng hormone AMH (Anti-mullerian Hormone)

Dù vậy, các chuyên gia kỳ vọng tên gọi mới sẽ giúp cộng đồng y khoa chú ý nhiều hơn đến các yếu tố chuyển hóa và tim mạch của bệnh, thay vì chỉ tập trung vào khả năng sinh sản.

Mở rộng hướng điều trị

Hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm PMOS. Việc điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

Bên cạnh thay đổi lối sống như điều chỉnh chế độ ăn, tăng vận động và kiểm soát cân nặng, một số thuốc điều trị chuyển hóa cũng đang được quan tâm nhiều hơn. Ví dụ, thuốc Metformin vốn dùng cho đái tháo đường hiện được kê trong nhiều trường hợp để cải thiện kháng insulin ở người mắc PMOS.

Ngoài ra, nhóm thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 thường được sử dụng trong điều trị đái tháo đường và béo phì cũng được đánh giá có tiềm năng hỗ trợ kiểm soát các rối loạn chuyển hóa liên quan đến PMOS.

Theo các chuyên gia, việc công nhận đây là một bệnh lý chuyển hóa đa hệ thống có thể mở đường cho nhiều nghiên cứu và lựa chọn điều trị mới trong tương lai.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, cả hai tên gọi PCOS và PMOS sẽ vẫn được sử dụng song song. Dự kiến đến năm 2028, các hướng dẫn quốc tế cập nhật sẽ chính thức áp dụng thuật ngữ mới trên diện rộng.

 

Nhận diện sớm dấu hiệu buồng trứng đa nang ở tuổi dậy thì

Loại trà có lợi cho người bị hội chứng buồng trứng đa nang

Kháng insulin có phải là triệu chứng của hội chứng buồng trứng đa nang không?

5 cách giảm cân khi đang điều trị buồng trứng đa nang