Nhận diện sớm dấu hiệu buồng trứng đa nang ở tuổi dậy thì

Hội chứng buồng trứng đa nang tuổi dậy thì thường dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn kinh nguyệt thông thường.

Tuổi dậy thì là giai đoạn cơ thể bé gái trải qua nhiều thay đổi mạnh mẽ về nội tiết. Trong bối cảnh đó, những bất thường như kinh nguyệt không đều, tăng cân hay mụn trứng cá thường dễ bị xem là “chuyện bình thường”. Tuy nhiên, với một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu sớm của hội chứng buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS), một rối loạn nội tiết khá phổ biến nhưng thường bị bỏ sót ở lứa tuổi thiếu niên.

PCOS được ước tính ảnh hưởng đến khoảng 10% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tình trạng này có thể bắt đầu từ tuổi dậy thì và kéo dài nếu không được phát hiện, theo dõi và can thiệp kịp thời.

Dấu hiệu bắt nguồn từ kinh nguyệt không đều

Ở những năm đầu sau kỳ kinh đầu tiên, chu kỳ kinh nguyệt chưa ổn định là điều có thể gặp. Tuy nhiên, nếu sau 2 đến 3 năm mà kinh nguyệt vẫn thưa, không đều hoặc thường xuyên chậm kéo dài, cha mẹ cần lưu ý. Theo các bác sĩ sản phụ khoa, đây là một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng của PCOS ở tuổi vị thành niên.

Ngoài rối loạn kinh nguyệt, PCOS còn có thể biểu hiện qua mụn trứng cá kéo dài, lông mọc nhiều ở mặt hoặc cơ thể, tóc rụng hoặc mỏng dần ở vùng trán, tăng cân không mong muốn, đặc biệt là mỡ tích tụ ở vùng bụng. Việc coi nhẹ những dấu hiệu này hoặc chỉ trấn an trẻ rằng “lớn lên sẽ hết” có thể khiến quá trình chẩn đoán bị trì hoãn.

Những dấu hiệu dễ bị nhầm lẫn

Nhiều biểu hiện của PCOS ở tuổi dậy thì trùng lặp với các vấn đề thường gặp của giai đoạn này, khiến cả gia đình lẫn bản thân trẻ dễ bỏ qua. Mụn trứng cá không đáp ứng với các biện pháp chăm sóc da thông thường, tăng cân dù không thay đổi chế độ ăn, hay xuất hiện các vùng da sẫm màu ở cổ, nách, bẹn (gai đen) đều có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin thường gặp ở người mắc PCOS.

Không ít trường hợp các triệu chứng này bị quy kết cho lối sống, thẩm mỹ hoặc thiếu kỷ luật cá nhân, trong khi bản chất là rối loạn nội tiết cần được theo dõi y khoa.

Tác động đến tâm lý và hình ảnh cơ thể

Tuổi dậy thì vốn là giai đoạn nhạy cảm về tâm lý. Những thay đổi ngoại hình do PCOS như mụn, rậm lông hay tăng cân có thể khiến bé gái tự ti, lo âu, thậm chí thu mình khỏi các hoạt động xã hội. Theo nghiên cứu đăng trên Tạp chí Y học (Medicine) cho thấy thiếu niên mắc PCOS có nguy cơ cao hơn gặp các vấn đề lo âu và trầm cảm.

Thực tế, trong quá trình thăm khám, khía cạnh sức khỏe tâm thần thường chưa được chú trọng đúng mức. Trong khi đó, việc hỗ trợ tâm lý và giúp trẻ hiểu rằng các triệu chứng không phải lỗi của bản thân có ý nghĩa quan trọng không kém điều trị thể chất.

Hệ lụy sức khỏe lâu dài nếu không can thiệp sớm

PCOS không chỉ là vấn đề kinh nguyệt hay khả năng sinh sản trong tương lai. Rối loạn này có mối liên quan chặt chẽ với kháng insulin, làm tăng nguy cơ béo phì, tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2. Về lâu dài, PCOS còn có thể làm gia tăng nguy cơ tim mạch và gây khó khăn trong việc thụ thai khi trưởng thành.

Phát hiện sớm ở tuổi thiếu niên cho phép bác sĩ và gia đình điều chỉnh lối sống, theo dõi nội tiết và can thiệp phù hợp, từ đó giảm thiểu các biến chứng sau này.

Sự thay đổi cần thiết để kiểm soát PCOS

Không phải mọi trường hợp PCOS ở tuổi thiếu niên đều cần dùng thuốc ngay. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy điều chỉnh lối sống đóng vai trò then chốt trong kiểm soát triệu chứng. Chế độ ăn cân bằng, vận động thể lực đều đặn, ngủ đủ giấc và quản lý căng thẳng có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin và cân bằng hormone.

Với những trường hợp triệu chứng vẫn kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp điều trị y khoa phù hợp với từng cá nhân.

Bên cạnh đó, cha mẹ có vai trò trung tâm trong việc giúp con gái nhận diện và đối diện với PCOS. Việc tạo không gian cởi mở để nói về kinh nguyệt và sức khỏe sinh sản giúp trẻ dễ chia sẻ những thay đổi bất thường mà không cảm thấy xấu hổ. Khi kinh nguyệt không còn là điều “khó nói”, các dấu hiệu bất thường cũng sẽ được phát hiện sớm hơn.

Ngoài gia đình, nhà trường và nhân viên y tế học đường cũng có thể góp phần nâng cao nhận thức, giúp thiếu niên tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế một cách an toàn, chủ động. PCOS không phải là điều hiếm gặp và càng không phải vấn đề để trẻ phải đối mặt một mình.

 

Những dưỡng chất có lợi cho chị em mắc đa nang buồng trứng

Người bị đa nang buồng trứng có được uống sữa đậu nành không?

Đa nang buồng trứng ảnh hưởng đến "chuyện ấy" như thế nào?

6 cách để đối phó với đa nang buồng trứng