Ryokan: “Chữa lành” trong căn nhà trọ truyền thống Nhật Bản

Ryokan - những căn nhà bình yên tại Nhật Bản - Ảnh: afar.com

Ryokan là loại hình nhà trọ truyền thống của Nhật Bản, xuất hiện từ khoảng thế kỷ VIII. Ban đầu, những cơ sở lưu trú này được xây dựng dọc theo các tuyến đường hành hương dẫn tới chùa Phật giáo, đền Thần đạo và các khu suối nước nóng tự nhiên.

Qua nhiều thế kỷ phát triển, đặc biệt từ thời Edo (1603-1868), những đặc điểm cơ bản của ryokan dần được định hình và duy trì cho đến ngày nay. 

Mỗi nơi có thể khác nhau về vị trí, diện tích hoặc mức độ sang trọng. Tuy vậy, cùng chia sẻ một triết lý chung. Đó là không gian nghỉ ngơi hướng tới sự thư giãn, ẩm thực gắn với mùa trong năm, ghi thức tắm rửa mang tính văn hóa, sự hiếu khách tinh tế.

Kiến trúc tối giản

Lưu trú tại ryokan thường mang lại cảm giác thân thuộc như ở trong một ngôi nhà riêng. Ngay khi bước vào, khách phải tháo giày. Đây là quy tắc phổ biến trong văn hóa sinh hoạt của người Nhật.

Không gian bên trong được thiết kế theo phong cách tối giản. Màu sắc chủ đạo là các tông trung tính. 

Kiến trúc ryokan chủ yếu sử dụng vật liệu tự nhiên. Sàn nhà lót chiếu tatami làm từ cói dệt, giúp điều hòa độ ẩm và tạo cảm giác êm ái khi ngồi hoặc nằm. Tre, giấy và đá cũng là những vật liệu phổ biến trong xây dựng, góp phần tạo nên không gian gần gũi với thiên nhiên.

Trong các phòng thường có cửa trượt shoji. Đây là loại vách ngăn làm từ khung gỗ và giấy truyền thống của Nhật Bản. Shoji giúp phân chia không gian nhưng vẫn để ánh sáng tự nhiên xuyên qua, nhờ đó căn phòng luôn giữ được sự thoáng đãng.

Bên cạnh đó còn có fusuma, loại cửa lùa hoặc vách ngăn di động dùng để chia phòng. Fusuma được làm từ khung gỗ, phủ nhiều lớp giấy hoặc vải dày. Bề mặt thường trang trí hoa văn hoặc tranh vẽ truyền thống. Khác với shoji, fusuma là vách ngăn kín, không truyền ánh sáng và chủ yếu được dùng để đảm bảo sự riêng tư giữa các phòng.

Tiện nghi tại các ryokan có thể khác nhau tùy mức độ cao cấp. Một số phòng được trang bị phòng tắm riêng, nhưng nhiều nơi vẫn sử dụng khu tắm chung.

Đặc biệt, nhân viên sẽ trải futon vào buổi tối. Futon gồm tấm đệm mỏng và chăn bông, đặt trực tiếp trên sàn tatami. 

Trong phòng nghỉ thường có bộ dụng cụ pha trà xanh. Các bữa ăn đôi khi được phục vụ tại bàn thấp, khách ngồi trên đệm đặt trực tiếp trên sàn.

Dấu ấn 4 mùa trong kiến trúc và ẩm thực

Một đặc điểm nổi bật của ryokan là sự gắn kết với thiên nhiên và các mùa trong năm. 

Từ cửa sổ phòng nghỉ, du khách có thể quan sát ánh sáng thay đổi theo thời điểm trong ngày. Cảnh mưa rơi, tuyết phủ hay gió lay trong vườn đều trở thành một phần của trải nghiệm lưu trú. Không gian phòng thường được bố trí phù hợp theo từng mùa.

Tinh thần này cũng được thể hiện rõ trong ẩm thực. Ryokan thường gắn liền với kaiseki, loại hình ẩm thực gồm nhiều món ăn.

Thông thường, một đêm lưu trú tại ryokan bao gồm bữa tối kaiseki và đôi khi cả bữa sáng vào ngày hôm sau.

Kaiseki được xây dựng dựa trên sự cân bằng. Mỗi bữa ăn được chuẩn bị cẩn thận về màu sắc, kết cấu, nhiệt độ, kỹ thuật chế biến và hương vị. Nguyên liệu được lựa chọn theo mùa và có thể thay đổi mỗi ngày tùy vào nguồn cung địa phương.

Các đầu bếp sử dụng nhiều kỹ thuật chế biến khác nhau như ăn sống, hầm, hấp, nướng hoặc chiên. Mỗi món ăn phản ánh đặc trưng của mùa và vùng đất nơi ryokan tọa lạc.

Ngày nay, kaiseki được xem là một trong những hình thức ẩm thực tinh tế nhất tại Nhật Bản.

Trải nghiệm tắm onsen ngay trong khu nghỉ

Nhật Bản nằm trên vành đai núi lửa, vì vậy nhiều khu vực có nguồn suối khoáng nóng tự nhiên, gọi là onsen.

Từ thế kỷ VIII, người dân đã tìm đến những nơi này để tắm vì tin rằng nước khoáng nóng có lợi cho sức khỏe. Các nhà trọ dần xuất hiện quanh khu vực suối nước nóng để phục vụ người lưu trú dài ngày. Từ đó hình thành mối liên hệ chặt chẽ giữa ryokan và onsen.

Ngày nay, nhiều ryokan vẫn duy trì khu tắm suối khoáng trong khuôn viên. Mục đích chủ yếu là thư giãn, thanh lọc cơ thể và phục hồi năng lượng sau những ngày di chuyển hoặc làm việc căng thẳng.

Theo quy tắc truyền thống, khách phải tắm rửa sạch trước khi bước vào bể nước nóng. Khu tắm thường được tách riêng cho nam và nữ.

Không gian onsen được thiết kế đơn giản, tập trung vào các yếu tố tự nhiên như đá, gỗ, hơi nước và dòng nước nóng. 

Trải nghiệm omotenashi - triết lý hiếu khách của Nhật Bản

Tinh thần phục vụ tại ryokan gắn liền với khái niệm omotenashi. Đây là triết lý hiếu khách đặc trưng của Nhật Bản, nhấn mạnh sự tận tâm, chu đáo và chân thành.

Omotenashi đề cao việc quan sát và dự đoán nhu cầu của khách trước khi họ phải lên tiếng. Sự quan tâm được thể hiện một cách nhẹ nhàng, kín đáo và không phô trương.

Ở góc độ rộng hơn, triết lý này còn hướng tới việc kết nối du khách với văn hóa địa phương, để trải nghiệm lưu trú gắn bó thực sự với văn hóa bản địa. Quan điểm này ảnh hưởng đến toàn bộ trải nghiệm lưu trú, từ thiết kế kiến trúc, cách phục vụ cho đến thực đơn ẩm thực.

Với những yếu tố kể trên, đến ngày nay, ryokan vẫn giữ vị trí đặc biệt trong văn hóa du lịch Nhật Bản mà du khách nên trải nghiệm. 

 

Học hỏi truyền thống dọn dẹp cuối năm của Nhật Bản

Chuyên gia dinh dưỡng Nhật Bản tiết lộ những món không bao giờ ăn

K-hiking: Hình thức du lịch độc đáo tại Hàn Quốc

Hoạt động du lịch được dự đoán trở thành xu hướng vào năm 2026