Học hỏi truyền thống dọn dẹp cuối năm của Nhật Bản

hông chỉ là vệ sinh, Ōsōji mang ý nghĩa loại bỏ năng lượng tiêu cực của năm cũ

Với nhiều người Việt, khi bước vào thời điểm cận Tết Nguyên đán, mong muốn “dọn dẹp để bắt đầu lại” trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Nếu bạn đang nghĩ đến tổng vệ sinh nhà cửa để đón năm mới, thì tại Nhật Bản, đã có một truyền thống hàng trăm năm tuổi xoay quanh chính nhu cầu đó: ōsōji.

Nguồn gốc của truyền thống ōsōji

Ōsōji là nghi thức cuối năm kết hợp hài hòa giữa dọn dẹp vật chất và sự chiêm nghiệm tinh thần. Mang nghĩa đen là "đại tảo trừ", có thể hình dung ōsōji như phiên bản "tổng vệ sinh quy mô lớn" diễn ra vào tháng 12, ngay trước khi năm mới bắt đầu.

Ban đầu, đây là nghi lễ thanh tẩy được thực hiện tại Hoàng cung, nhằm xua đuổi điều xấu và mời gọi điều lành. Trong xã hội Nhật Bản thời trung đại, khi người dân dùng đèn dầu, lò sưởi, bếp than, lượng muội và bụi bám vào tường, trần và sàn nhà suốt cả năm là rất lớn.

Đến thời Edo (1603–1868), ōsōji lan rộng ra các hộ gia đình bình dân. Chính quyền khi đó còn ấn định ngày 13/12 theo lịch âm là ngày tổng vệ sinh chính thức tại thành Edo.

Chuyên gia sắp xếp nổi tiếng Marie Kondo đã dành hẳn một chương viết về ōsōji trong Letter From Japan, cuốn sách phân tích ý nghĩa văn hóa và tinh thần của nhiều nghi thức truyền thống Nhật Bản. Không chỉ là việc dọn nhà, quét sạch bụi bẩn tích tụ suốt một năm, ōsōji mà còn là cách chuẩn bị để đón vị thần năm mới mang lại hạnh phúc và may mắn cho năm sắp tới. Do đó, nhiều người Nhật quan niệm ōsōji chính là cách mở cửa đón vận may vào nhà.

Ý nghĩa của ōsōji trong đời sống hiện đại

Cũng giống như không khí dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa trước Tết Nguyên đán ở Việt Nam, ōsōji khiến tháng 12 trở thành một trong những tháng bận rộn nhất đối với người Nhật, trước thềm Tết truyền thống Oshōgatsu.

Nghi thức này không chỉ giới hạn trong gia đình. Tại trường học, học sinh được dành thời gian để tự dọn dẹp lớp học của mình. Mọi người cùng chung tay, chia sẻ trách nhiệm và ý thức cộng đồng trong việc giữ gìn không gian chung.

Một số đổi mới cũng xuất hiện, ngày càng nhiều gia đình thuê dịch vụ vệ sinh chuyên nghiệp. Năm 2023, đền Kanda ở Tokyo còn "ban phúc" cho đội robot hút bụi Roomba để hỗ trợ dọn dẹp, một minh chứng thú vị cho sự giao thoa giữa truyền thống và công nghệ.

Ở góc độ cá nhân, nhiều người vẫn tìm thấy ý nghĩa sâu sắc trong nghi thức này. Ōsōji tạo ra một khoảng thời gian và không gian để cảm nhận sự trôi đi của năm cũ, dọn đường cho những điều tốt đẹp phía trước, cả về thể chất lẫn tinh thần.

Từ câu chuyện về ōsōji, bạn có thể bắt đầu dọn dẹp từ một góc nhỏ trong nhà, góc làm việc hoặc bất cứ nơi nào bạn thấy vướng bận. Từ đó, bạn có thể bước sang năm mới với tâm thế mới.

 

Dọn dẹp rồi, sao vẫn thiếu sạch sẽ?

6 thói quen dọn dẹp có thể đã “lỗi thời”

Giải tỏa căng thẳng hiệu quả với vài phút dọn dẹp!

Dọn dẹp phòng bếp thế nào để đảm bảo vệ sinh nhà cửa?