Tác động tiêu cực của nắng nóng đến sức khỏe tinh thần

Mối liên hệ giữa nắng nóng và sức khỏe tinh thần

Nắng nóng ảnh hưởng đến não bộ thế nào?

Tác động của nhiệt độ cao lên cơ thể con người diễn ra theo từng giai đoạn. Ban đầu là tình trạng phơi nhiễm nhiệt, sau đó có thể tiến triển thành kiệt sức do nhiệt và nghiêm trọng hơn là sốc nhiệt - tình trạng cấp cứu y tế cực kỳ nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng. Mức độ ảnh hưởng đến não bộ phụ thuộc vào cường độ nhiệt và thời gian cơ thể phải tiếp xúc với môi trường nóng.

Theo GS.TS Sanjeev Bagai, nhà sáng lập Zenre (Ấn Độ), khi cơ thể gặp khó khăn trong việc điều hòa thân nhiệt, não bộ sẽ phải hoạt động trong trạng thái căng thẳng. Tình trạng này thường được gọi là “stress não bộ”, có thể gây ra sự mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần, khiến con người khó tập trung, suy nghĩ thiếu minh mẫn và gặp trở ngại trong việc hoàn thành các công việc hàng ngày. Người bị ảnh hưởng có thể trở nên hay quên, mất tập trung, cảm thấy bối rối hoặc giảm khả năng đưa ra quyết định.

Vì sao nắng nóng khiến tâm trạng dễ thay đổi?

Các đợt nắng nóng kéo dài có thể làm thay đổi đáng kể hoạt động của não bộ. Một nghiên cứu công bố năm 2023 trên Tạp chí Health Science Reports cho thấy, nhiệt độ cao có thể làm giảm nồng độ serotonin - một chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa cảm xúc và hành vi. Khi mức serotonin giảm, con người dễ trở nên cáu gắt, thiếu kiên nhẫn và nhạy cảm hơn về mặt cảm xúc.

Do đó, trong những giai đoạn thời tiết nắng nóng cực đoan, nhiều người thường xuyên trải qua các cơn thay đổi tâm trạng, cảm giác bực bội hoặc gia tăng tính hung hăng. Các mối quan hệ và tương tác xã hội cũng có thể trở nên căng thẳng hơn, trong khi khả năng chịu đựng áp lực giảm sút đáng kể.

Rối loạn giấc ngủ làm gia tăng nguy cơ sức khỏe tâm thần

Một trong những tác động dễ nhận thấy nhất của thời tiết nóng bức là tình trạng rối loạn giấc ngủ. Nhiệt độ cao vào ban đêm có thể khiến nhiều người khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên thức giấc, dẫn đến chất lượng giấc ngủ suy giảm. Về lâu dài, thiếu ngủ kéo dài có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề như lo âu, trầm cảm và mất ổn định cảm xúc.

Không chỉ vậy, việc tiếp xúc kéo dài với nền nhiệt cực cao còn làm gia tăng nguy cơ xảy ra các tình trạng cấp cứu tâm thần, đặc biệt ở những người vốn đã mắc các rối loạn tâm lý hoặc bệnh lý tâm thần trước đó.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, thời tiết nóng bức có thể khiến các triệu chứng trầm cảm trở nên nghiêm trọng hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ xuất hiện ý nghĩ tự sát ở những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

Đối tượng có nguy cơ bị ảnh hưởng nhiều nhất?

Trẻ em, người cao tuổi và những người đang mắc các bệnh lý nền là nhóm đối tượng dễ chịu tác động của nắng nóng cực đoan nhất.

Phụ nữ cũng có thể bị ảnh hưởng nhiều hơn, đặc biệt trong các giai đoạn thay đổi nội tiết tố như sau sinh hoặc thời kỳ mãn kinh. Khi kết hợp với tác động của nhiệt độ cao, những thay đổi sinh lý này có thể làm tăng nguy cơ lo âu, các cơn hoảng loạn và tình trạng căng thẳng cảm xúc.

Ngoài ra, nắng nóng còn có thể gây mất nước và rối loạn các chất điện giải quan trọng như natri và kali. Hậu quả là cơ thể có thể xuất hiện tình trạng chuột rút, lú lẫn, mất phương hướng và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến bất tỉnh.

Các dấu hiệu thường gặp cho thấy sức khỏe tinh thần đang bị ảnh hưởng bởi nắng nóng bao gồm dễ cáu gắt, giảm khả năng tập trung, rối loạn giấc ngủ và tâm trạng sa sút.

Việc nhận biết sớm những triệu chứng này đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng hơn. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên uống đủ nước, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng trong thời gian dài và đảm bảo nghỉ ngơi hợp lý để bảo vệ cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần trong những đợt nắng nóng kéo dài.

 

Đồ uống nên tránh khi thời tiết nắng nóng?

Nắng nóng, có nên tắm nhiều lần để hạ nhiệt cho trẻ?

Podcast: Nắng nóng, có nên uống nước dừa thay nước lọc?

Podcast: Nguy cơ suy thận cấp trong mùa nắng nóng