Đề xuất gỡ vướng pháp lý cho ngành TPCN trong Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)

Đoàn công tác của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường làm việc tại Viện Thực phẩm chức năng - Ảnh: Việt An

Tại buổi làm việc, ThS. Bùi Thị Hoà, Phó Viện trưởng Viện Thực phẩm chức năng (VIDS), đã báo cáo về những hoạt động chuyên môn của Viện. Đại diện Viện Thực phẩm chức năng cho biết sau hơn 20 năm phát triển, ngành thực phẩm chức năng trong nước vẫn đối mặt nhiều khó khăn về hành lang pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Hiện công tác quản lý chất lượng chủ yếu tập trung vào các chỉ tiêu an toàn như vi sinh vật, kim loại nặng, trong khi các chỉ tiêu về hoạt chất, hiệu quả sinh học và chất lượng thực tế của sản phẩm chưa được kiểm soát đầy đủ.

VIDS hiện sở hữu cơ sở nghiên cứu rộng hơn 1,5 ha tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, có khả năng phân tích 355 hoạt chất và 176 chất đánh dấu trong dược liệu. Tuy nhiên, việc chuẩn hóa nguyên liệu vẫn gặp nhiều trở ngại do thiếu các tài liệu chuẩn và quy định kỹ thuật chuyên biệt cho lĩnh vực thực phẩm chức năng.

Theo đơn vị này, chi phí nhập khẩu các chất chuẩn phục vụ kiểm nghiệm rất cao, trong khi nguồn cung trong nước mới đáp ứng khoảng 10% nhu cầu.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là cơ chế hoạt động tại các khu công nghệ cao. Viện Thực phẩm chức năng cho biết đã làm chủ công nghệ sản xuất hơn 40 loại nguyên liệu sinh học, trong đó có các chủng lợi khuẩn bền nhiệt, với công suất khoảng 400kg/tháng. Tuy nhiên, quy định hiện hành chủ yếu cho phép hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), chưa có cơ chế rõ ràng đối với sản xuất thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm ngay trong khu công nghệ cao.

Theo đại diện Viện, việc không thể đưa các kết quả nghiên cứu ra thị trường khiến nhiều đơn vị khó tạo nguồn thu để tái đầu tư, ảnh hưởng đến khả năng phát triển bền vững và làm giảm hiệu quả khai thác hạ tầng nghiên cứu đã được đầu tư.

Bên cạnh những khó khăn trong hoạt động nghiên cứu và sản xuất, vấn đề hài hòa tiêu chuẩn quản lý với khu vực ASEAN cũng được đặt ra.

Đại diện Viện cho rằng nếu Việt Nam tiếp tục quản lý thực phẩm chức năng hoàn toàn theo nhóm thực phẩm như quy định hiện hành, có thể xuất hiện khoảng cách với xu hướng quản lý chung của khu vực đối với nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Health Supplements), vốn yêu cầu nhiều tiêu chuẩn khắt khe hơn, bao gồm thực hành sản xuất tốt (GMP) đối với các dạng bào chế.

Tại buổi làm việc, Viện kiến nghị dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi cần bổ sung các quy định riêng đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, đồng thời hoàn thiện cơ chế kiểm soát công thức sản phẩm, chất đánh dấu dược liệu và nguồn nguyên liệu sinh học.

Sau khi khảo sát thực tế các Trung tâm nghiên cứu của Viện và lắng nghe các ý kiến, ông Nguyễn Phương Tuấn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Trưởng đoàn công tác, đánh giá cao nỗ lực đầu tư nghiên cứu, làm chủ công nghệ và xây dựng hệ thống trang thiết bị hiện đại của Viện, trong đó có các hệ thống phân tích chuyên sâu như LC-MS/MS và ICP-MS.

Theo ông Tuấn, đoàn khảo sát đã ghi nhận 5 nhóm vấn đề lớn cần nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Trong đó nổi bật là khoảng trống pháp lý trong kiểm soát hoạt chất và chất đánh dấu dược liệu; nhu cầu xây dựng cơ chế quản lý riêng đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe; và đề xuất áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm cho phép thí điểm thương mại hóa sản phẩm công nghệ cao ngay tại các khu công nghệ cao.

Kết luận buổi làm việc, ông Nguyễn Phương Tuấn cho biết các ý kiến từ thực tiễn sẽ được tổng hợp, nghiên cứu và xem xét trong quá trình thẩm tra dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), hướng tới xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm quyền lợi và sự an toàn của người tiêu dùng.

Về định hướng dài hạn, Viện Thực phẩm chức năng Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp xanh, phát triển các sản phẩm probiotics cho nuôi trồng thủy sản và phân bón sinh học, góp phần bảo đảm an ninh thực phẩm bền vững.

 

Viện Thực phẩm chức năng (VIDS) được thành lập bởi Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam theo Quyết định số 13/QĐ-TPCN ngày 12/9/2008 và được tổ chức, hoạt động theo Điều lệ đã được ban hành theo Quyết định số 855/QĐ-TPCN ngày 14/04/2022 của Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam.

 

VIDS mang công nghệ sinh học đến Hoalac Techconnect and Innovation 2025

Đại học Y Dược - ĐHQGHN thăm quan và làm việc tại Viện Thực phẩm chức năng (VIDS)

Đoàn doanh nghiệp Cuba thăm quan và làm việc tại Viện Thực phẩm chức năng

Viện Thực phẩm chức năng tham gia Mạng lưới Công nghệ Sinh học Việt Nam - Cuba