Chọn loại cốc uống nước thế nào để an toàn cho sức khỏe?

Vật liệu của chiếc cốc thường ngày cũng có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ?

Muốn phòng ngừa cảm lạnh và cúm, nhớ làm sạch đồ gia dụng thường xuyên

8 đồ gia dụng bạn nên làm sạch thường xuyên để bảo vệ sức khỏe

13 “sát thủ” nguy hiểm từ đồ gia dụng

Nguy cơ sảy thai vì... đồ gia dụng

Thủy tinh

So với nhiều vật liệu khác, khả năng giải phóng hóa chất từ thủy tinh tương đối thấp. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi sản phẩm thủy tinh đều hoàn toàn trơ về mặt hóa học. Một lượng nhỏ silica và các thành phần kiềm vẫn có thể thôi nhiễm trong những điều kiện nhất định. Thủy tinh borosilicat và thủy tinh soda-lime thông thường nhìn chung có khả năng hạn chế giải phóng kim loại vào thực phẩm.

Cần lưu ý các sản phẩm thủy tinh trang trí hoặc pha lê có thể tiềm ẩn nguy cơ khác biệt. Một số loại sử dụng thành phần chứa chì hoặc kim loại nặng trong quá trình sản xuất, đặc biệt ở phần họa tiết trang trí và viền miệng ly. Các chất này có thể thôi nhiễm vào đồ uống khi tiếp xúc trong thời gian dài.

Vì vậy, để hạn chế tiếp xúc với hóa chất, người tiêu dùng nên chọn ly thủy tinh trơn, không có lớp trang trí ở phần tiếp xúc trực tiếp với miệng và đồ uống. Nhược điểm của vật liệu này là khá nặng và dễ vỡ khi va đập.

Thép không gỉ

Thép không gỉ là lựa chọn phổ biến để sản xuất bình giữ nhiệt, cốc và chai nước nhờ độ bền cao, khả năng chống ăn mòn và thuận tiện khi mang theo. 2 loại thường được sử dụng trong ngành thực phẩm là thép 304 và 316.

Thép 304 thường chứa khoảng từ 18 - 20% crom và 8 - 12% niken, trong khi thép 316 có khoảng 16 - 18% crom và 4 - 10% niken. Các thành phần này giúp hình thành lớp oxide bảo vệ bề mặt, hạn chế quá trình ăn mòn.

Nhưng trên thực tế, thép không gỉ vẫn có thể giải phóng một lượng nhỏ kim loại như niken và crom vào thực phẩm trong một số điều kiện. Một nghiên cứu thử nghiệm cho thấy, khi nấu nước xốt cà chua có tính acid trong dụng cụ bằng thép không gỉ suốt từ 2 - 20 giờ, lượng kim loại thôi nhiễm tăng theo thời gian tiếp xúc và diện tích bề mặt.

Hiện tượng này giảm dần sau nhiều chu kỳ sử dụng nhưng không biến mất hoàn toàn. Dù vậy, cần lưu ý nghiên cứu được thực hiện trong điều kiện nấu nướng kéo dài, không thể áp dụng trực tiếp để đánh giá mức độ thôi nhiễm từ bình nước hoặc cốc thép không gỉ thông thường. 

Gốm sứ

Ly, cốc gốm sứ được ưa chuộng nhờ khả năng giữ nhiệt, tính thẩm mỹ và sự đa dạng về kiểu dáng. Tuy nhiên, độ an toàn của sản phẩm phụ thuộc đáng kể vào thành phần nguyên liệu, quy trình nung và chất lượng lớp men phủ.

Mối lo ngại lớn nhất là khả năng thôi nhiễm chì và cadmium từ một số loại men hoặc họa tiết trang trí. Đây là những kim loại nặng có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu cơ thể tiếp xúc trong thời gian dài.

Các sản phẩm gốm sứ thường được ưa chuộng bởi màu sắc bắt mắt và đa dạng kiểu dáng

Các sản phẩm gốm sứ thường được ưa chuộng bởi màu sắc bắt mắt và đa dạng kiểu dáng

Người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất theo tiêu chuẩn dành cho vật liệu tiếp xúc thực phẩm, lớp men đồng đều và không có dấu hiệu bong tróc, nứt vỡ.

Nhựa

Đồ uống bằng nhựa có ưu điểm nhẹ, khó vỡ và thuận tiện khi di chuyển, nhưng đây cũng chính là nhóm vật liệu có thành phần hóa học đa dạng, cần được đánh giá theo từng loại polymer và mục đích sử dụng. Một số loại nhựa phổ biến gồm PET, polypropylene (PP) và các dòng copolyester như Tritan. Trong quá trình sản xuất, chúng có thể chứa các phân tử monome dư, chất phụ gia hoặc các hợp chất hỗ trợ gia công. Một số chất có khả năng di chuyển từ vật liệu vào đồ uống, đặc biệt khi tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc tia cực tím trong thời gian dài.

Bisphenol A (BPA) là một trong những hóa chất được quan tâm do có khả năng ảnh hưởng đến hệ nội tiết. Năm 2023, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (European Food Safety Authority - EFSA) đã hạ mức tiêu thụ BPA có thể chấp nhận hàng ngày từ 4 microgram xuống 0,2 nanogram/kg trọng lượng cơ thể/ngày, phản ánh những lo ngại mới về tác động của chất này đối với hệ miễn dịch.

Đáng chú ý, nhãn sản phẩm "không chứa BPA" không đồng nghĩa hoàn toàn không có nguy cơ hóa chất. Một nghiên cứu thử nghiệm trên 14 loại nhựa nhiệt dẻo phát hiện một số mẫu, trong đó có 3 loại Tritan, giải phóng hợp chất có hoạt tính estrogen trong điều kiện thí nghiệm. Tia cực tím cũng làm tăng mức giải phóng ở một số mẫu.

Nên chọn loại cốc nào?

Không có vật liệu nào được chứng minh là an toàn tuyệt đối trong mọi điều kiện sử dụng. Mỗi loại đều có những đặc điểm cần cân nhắc:

- Thủy tinh trơn: Khả năng thôi nhiễm hóa chất thấp, phù hợp để sử dụng hàng ngày nhưng dễ vỡ.

- Thép không gỉ: Bền, tiện lợi, song cần chú ý chất lượng hợp kim và khả năng giải phóng kim loại trong điều kiện nhất định.

- Gốm sứ: Phù hợp để đựng đồ uống nóng, nhưng cần kiểm tra nguồn gốc, lớp men và họa tiết trang trí.

- Nhựa: Nhẹ, dễ mang theo nhưng cần chọn sản phẩm đạt tiêu chuẩn tiếp xúc thực phẩm và sử dụng đúng hướng dẫn.

Ngoài chất liệu, nhiệt độ đồ uống, độ acid và thời gian tiếp xúc cũng ảnh hưởng đến khả năng thôi nhiễm. Ví dụ, đồ uống có tính acid hoặc nhiệt độ cao có thể làm tăng sự giải phóng một số chất từ vật liệu chứa.

Để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm không cần thiết, người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không sử dụng ly bị nứt, bong lớp phủ hoặc biến dạng. Với đồ nhựa, không nên đựng đồ uống nóng nếu sản phẩm không được thiết kế cho mục đích này.

 
Hà Chi (Theo News Medical & Life Science)
Mời quý vị độc giả đọc tin hàng ngày về chủ đề sức khỏe tại suckhoecong.vn trong chuyên mục Kinh doanh - Tiêu dùng