Những lý do bất ngờ khiến cơ thể thiếu hụt vitamin D

Các thực phẩm như cá béo, lòng đỏ trứng hay sữa chỉ đáp ứng một phần nhu cầu bổ sung vitamin D

Vitamin D vốn được mệnh danh là "vitamin ánh nắng" do cơ thể có thể tự tổng hợp chúng khi tiếp xúc với ánh nắng Mặt trời. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt loại dưỡng chất này lại rất phổ biến. Theo GS.TS Michael Holick, Đại học Boston (Mỹ), có khoảng 60% dân số toàn cầu không nhận đủ lượng vitamin D cần thiết.

Đáng chú ý, biểu hiện của tình trạng thiếu hụt vitamin D thường không rõ ràng. Một số người có thể gặp các triệu chứng như yếu cơ, đau xương và thay đổi tâm trạng, trong khi nhiều trường hợp khác hoàn toàn không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào.

Dưới đây là 5 nguyên nhân bất ngờ dẫn đến thiếu hụt vitamin D:

Khó hấp thu đủ vitamin D từ chế độ ăn uống hàng ngày

Chế độ ăn uống lành mạnh thông thường chỉ cung cấp khoảng 100 - 400IU vitamin D mỗi ngày, mức rất thấp so với nhu cầu thực tế của cơ thể.

Bên cạnh đó, các thực phẩm tự nhiên giàu vitamin D như cá béo (cá hồi, cá thu, cá ngừ), lòng đỏ trứng, gan bò hay dầu gan cá tuyết lại không phải là những món xuất hiện thường xuyên trong thực đơn của mọi người.

Sử dụng thực phẩm bổ sung vi chất như sữa, sữa chua hay ngũ cốc cũng khó lòng đáp ứng đủ nhu cầu nếu chỉ dựa vào ăn uống đơn thuần.

Làn da ít tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng

Khi tia cực tím B (UVB) từ ánh nắng Mặt trời tiếp xúc trực tiếp với da, cơ thể sẽ kích hoạt quá trình tự tổng hợp vitamin D. Tuy nhiên, có rất nhiều rào cản vô tình ngăn chặn quá trình này, ngay cả trong mùa Hè.

TS Holick giải thích, nếu bạn đi dạo lúc 8 - 9h sáng hay sau 3h chiều, cơ thể hầu như không sản sinh được lượng vitamin D đáng kể do góc chiếu của ánh nắng lúc này không tối ưu.  

Bên cạnh đó, mức độ ô nhiễm không khí tại nơi sinh sống cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình này. Khói bụi và các chất ô nhiễm trong không khí sẽ hấp thu tia UVB, làm giảm khả năng tự tạo vitamin D của da.

Một nguyên nhân khác đến từ thói quen bảo vệ da như dùng kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên, mặc áo dài tay, quần dài, đội mũ rộng vành và đeo kính râm, vô tình cản trở làn da hấp thu tia UVB.

Cuối cùng, thói quen sinh hoạt hiện đại với phần lớn thời gian làm việc trong văn phòng khép kín, hoặc di chuyển bằng ô tô cũng khiến thời gian tiếp xúc với ánh nắng bị hạn chế tối đa.

Khả năng tự tổng hợp giảm dần theo tuổi tác

Một thanh niên 20 tuổi có thể tự tổng hợp lượng vitamin D nhiều gấp 2 - 3 lần so với một người 70 tuổi khi tiếp xúc với cùng một lượng ánh nắng.

Bình thường, tia UVB tiếp xúc với da sẽ kích hoạt phản ứng hóa học chuyển đổi một hợp chất gốc cholesterol (gọi là 7-DHC) thành vitamin D.

Tuy nhiên, tuổi tác tăng cao khiến trữ lượng 7-DHC trong da suy giảm, đồng thời cấu trúc da trở nên mỏng hơn và phản ứng kém hiệu quả hơn với ánh sáng Mặt trời.

Tông da sẫm màu

Những người có làn da ngăm thường sở hữu lượng melanin cao hơn. Sắc tố melanin hoạt động như một màng lọc tự nhiên hấp thu tia UV để bảo vệ da, nhưng điều này cũng đồng nghĩa với việc quá trình sản sinh vitamin D bị suy giảm đáng kể.

Ngoài ra, TS Holick cho biết khi bạn bị sạm da do cháy nắng vào mùa Hè, làn da sẽ tự động tạo ra một hàng rào bảo vệ tương đương với chỉ số SPF từ 2 - 4.  

Ảnh hưởng từ các bệnh lý mạn tính và thuốc điều trị

Bác sĩ Leila Khan, chuyên gia nội tiết chuyên về bệnh xương chuyển hóa tại Cleveland Clinic (Mỹ), cho biết các bệnh lý làm giảm khả năng hấp thu của đường ruột như bệnh Celiac, rối loạn ruột, hoặc những người từng trải qua phẫu thuật thu nhỏ dạ dày sẽ bị hạn chế khả năng hấp thu vitamin D.

Bên cạnh đó, các tổn thương ở gan (như gan nhiễm mỡ, xơ gan) cũng gây ảnh hưởng trực tiếp. Gan là nơi chuyển hóa vitamin D thành dạng 25-hydroxyvitamin D để cơ thể sử dụng. Do đó, khi chức năng gan suy giảm, lượng vitamin D hữu dụng đi vào máu sẽ ít đi.

Ngoài ra, một số loại thuốc điều trị mạn tính (chẳng hạn như thuốc chống co giật) cũng đẩy nhanh quá trình phân hủy vitamin D trong cơ thể.

 

Loại vitamin quen thuộc tốt cho sức khỏe não bộ

Muốn cải thiện miễn dịch, nên dùng vitamin C hay D?

Thiếu vitamin D có thể làm tăng nguy cơ u xơ tử cung ở phụ nữ

Người tiêu dùng nên bổ sung vitamin D2 hay D3?