WHO ban hành hướng dẫn mới về phòng và điều trị sâu răng

WHO khuyến nghị điều trị sâu răng ít xâm lấn, không dùng thủy ngân - Ảnh minh họa

Bộ hướng dẫn được xây dựng với sự tham gia của nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực nha khoa, y tế công cộng, khoa học môi trường, vật liệu sinh học... với sự giám sát của Ủy ban Chỉ đạo WHO - Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP).

Theo WHO, tài liệu này đưa ra các khuyến nghị dựa trên bằng chứng khoa học nhằm hỗ trợ các quốc gia thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc răng miệng. Hướng dẫn tập trung vào 3 định hướng chính: Tăng cường phòng ngừa; Mở rộng các phương pháp điều trị không xâm lấn hoặc xâm lấn tối thiểu; Thay thế vật liệu nha khoa chứa thủy ngân bằng các lựa chọn an toàn hơn.

Các khuyến nghị được đưa ra sau khi tổng hợp nhiều nghiên cứu về hiệu quả điều trị, độ an toàn của vật liệu nha khoa, chi phí và tác động đến môi trường. Theo WHO, việc ưu tiên các phương pháp ít can thiệp vừa giúp bảo đảm an toàn cho bệnh nhân, vừa giảm tác động tới môi trường.

Bác sĩ Benoit Varenne, chuyên gia nha khoa của WHO cho biết bộ hướng dẫn cung cấp cơ sở khoa học để các quốc gia chuyển sang các phương pháp điều trị mới. Theo ông, nhiều biện pháp ít xâm lấn kết hợp với vật liệu không chứa thủy ngân vẫn có thể kiểm soát sâu răng hiệu quả.

Sâu răng vẫn là bệnh không lây nhiễm phổ biến nhất

WHO cho biết sâu răng hiện là bệnh không lây nhiễm phổ biến nhất trên thế giới, với khoảng 2,7 tỷ người mắc bệnh.

Bệnh thường bắt đầu từ thời thơ ấu, phổ biến hơn ở những nhóm dân cư có thu nhập thấp hoặc khó tiếp cận với các dịch vụ y tế. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, sâu răng có thể dẫn đến nhiễm trùng và thậm chí mất răng vĩnh viễn.

Trong nhiều thập kỷ, việc điều trị sâu răng chủ yếu dựa vào trám răng amalgam - một hỗn hợp kim kim loại có chứa thủy ngân. Vật liệu này được sử dụng rộng rãi nhờ độ bền cao và chi phí thấp.

Tuy nhiên, thủy ngân là chất độc nguy hiểm, không chỉ với sức khỏe con người mà còn đối với môi trường. Quá trình khai thác, sử dụng và xử lý chất thải chứa thủy ngân có thể gây ô nhiễm đất và nguồn nước. Vì vậy, nhiều quốc gia đang tìm cách giảm dần việc sử dụng vật liệu này.

Xu hướng chuyển đổi cũng gắn với Công ước Minamata về thủy ngân, hiệp ước toàn cầu nhằm hạn chế phát thải và sử dụng thủy ngân trên toàn thế giới. Trong lĩnh vực nha khoa, công ước khuyến khích các quốc gia từng bước thay thế amalgam bằng vật liệu an toàn hơn.

Các phương pháp điều trị ít xâm lấn, thân thiện với môi trường được khuyến nghị

Trong bộ hướng dẫn mới, WHO đưa ra 8 khuyến nghị chính cùng 2 hướng dẫn thực hành, tập trung vào phòng ngừa và điều trị sâu răng bằng các phương pháp ít xâm lấn, thân thiện với môi trường.

Một trong những biện pháp phòng ngừa được nhấn mạnh là sử dụng vecni fluoride (fluoride varnish). Đây là dung dịch chứa fluoride được phủ lên bề mặt răng nhằm tăng khả năng chống acid và hạn chế quá trình sâu răng. WHO khuyến nghị áp dụng rộng rãi biện pháp này trong các chương trình y tế cộng đồng.

Đối với trẻ em có nguy cơ sâu răng cao, WHO khuyến nghị trám bít rãnh và hố răng để bảo vệ bề mặt răng hàm.

Trong điều trị các tổn thương sâu răng giai đoạn đầu, hướng dẫn đề xuất sử dụng vecni fluoride hoặc dung dịch silver diamine fluoride (SDF) 2 lần/năm. Đây là dung dịch chứa bạc và fluoride, có khả năng ngăn sự tiến triển của sâu răng mà không cần can thiệp xâm lấn.

Trong các trường hợp cần trám răng sâu, WHO khuyến nghị sử dụng vật liệu không chứa thủy ngân như glass ionomer cement - GIC (vật liệu trám răng dùng để phục hồi lỗ sâu, có thể giải phóng fluoride giúp hạn chế sâu răng tái phát) hoặc nhựa composite (vật liệu trám răng có màu giống răng thật, dùng để phục hồi răng, đảm bảo tính thẩm mỹ).

Hướng dẫn cũng đưa ra các yêu cầu an toàn khi sử dụng vật liệu nhựa nhằm giảm nguy cơ tiếp xúc với hóa chất cho bệnh nhân và nhân viên y tế, đặc biệt với những người có nguy cơ dị ứng. Ngoài ra, WHO khuyến nghị hạn chế các vật liệu chứa dẫn xuất BPA (bisphenol A) đối với trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Tăng tiếp cận dịch vụ răng miệng trong hệ thống y tế

Bên cạnh các khuyến nghị kỹ thuật, WHO cũng đưa ra định hướng chính sách nhằm hỗ trợ các quốc gia triển khai hướng dẫn này.

Các nước được khuyến nghị tích hợp phương pháp điều trị ít xâm lấn và vật liệu không chứa thủy ngân vào chính sách nha khoa quốc gia, bao gồm cập nhật phác đồ điều trị, tiêu chuẩn chuyên môn và danh mục vật liệu nha khoa được phép sử dụng.

WHO cũng đề xuất cải tiến chương trình đào tạo nha khoa, giúp bác sĩ và nhân viên y tế làm quen với các phương pháp điều trị mới.

Ngoài ra, các quốc gia cần giảm tác động môi trường của hệ thống nha khoa thông qua quản lý chất thải tốt hơn, cải thiện chuỗi cung ứng vật liệu và thúc đẩy mua sắm bền vững trong ngành y tế.

Theo WHO, những biện pháp này góp phần đưa dịch vụ nha khoa thiết yếu vào hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, phù hợp với mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân trong Kế hoạch hành động toàn cầu về sức khỏe răng miệng giai đoạn 2023 - 2030.

Khoảng trống nghiên cứu và bước triển khai tiếp theo

WHO cho biết vẫn còn một số vấn đề cần nghiên cứu thêm, đặc biệt là hiệu quả lâu dài và chi phí, đặc biệt là hiệu quả của các vật liệu thay thế amalgam. Ngoài ra, cần tiếp tục theo dõi mức độ phơi nhiễm nghề nghiệp của nhân viên nha khoa, cũng như tác động môi trường của các vật liệu mới.

Tổ chức này cũng kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe răng miệng.

Theo kế hoạch, WHO sẽ chính thức giới thiệu bộ hướng dẫn tại hội thảo trực tuyến toàn cầu nhân Ngày Sức khỏe răng miệng Thế giới năm 2026, diễn ra vào ngày 19/3. Sự kiện sẽ quy tụ các chuyên gia và nhà hoạch định chính sách nhằm thảo luận việc triển khai hướng dẫn trong hệ thống y tế của từng quốc gia.

Quý độc giả có thể xem toàn văn bộ hướng dẫn TẠI ĐÂY.

 

Không chủ quan với sức khỏe răng miệng

Xỏ khuyên lưỡi ảnh hưởng thế nào tới sức khoẻ răng miệng

Máy tăm nước có cần thiết cho quá trình vệ sinh răng miệng?

sức khỏe răng miệng kém - Ảnh hưởng đến tim mạch, não bộ