5 rủi ro sức khỏe khi thừa protein

Các loại thịt đỏ là món ăn yêu thích của nhiều người (Ảnh: NYTimes)

Protein là một chất dinh dưỡng thiết yếu, giúp cơ thể hoạt động trơn tru, đúng chức năng nhiệm vụ. Không ít người cho rằng, ăn thêm protein sẽ tốt cho sức khỏe. Các thực phẩm chứa nhiều protein như thịt đỏ, thịt gà, chesse, các loại ngũ cốc… đang được người tiêu dùng ưa thích hơn. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Bettina Mittendorfer - giáo sư dinh dưỡng và sinh lý học thể dục tại Trường Y Đại học Missouri (Hoa Kỳ), “nhiều hơn không nhất thiết là tốt hơn và ăn nhiều hơn so với khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng có thể đi kèm với một số rủi ro.”

Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, không có quy tắc nghiêm ngặt nào về lượng protein bao nhiêu là quá nhiều, và nhiều người có thể vượt quá lượng khuyến nghị mà không gặp vấn đề gì. Tuy nhiên, “các vấn đề tiềm ẩn có thể phát sinh khi mọi người ăn nhiều hơn khoảng 1,2gr protein trên mỗi kilogram cân nặng mỗi ngày”, Tiến sĩ Mittendorfer nói. Dưới đây là một số mối lo ngại đó.

Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đái tháo đường type 2

Phần lớn mọi người đều lựa chọn thịt và các sản phẩm động vật để bổ sung protein. Tiến sĩ Donald Hensrud - Trường Y thuộc Mayo Clinic, cho biết một số nghiên cứu chỉ ra rằng những người ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn có nguy cơ mắc bệnh tim và đái tháo đường type 2 cao hơn. Ví dụ, trong một phân tích quy mô lớn được công bố năm 2023, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng ăn thêm 100 gram thịt đỏ (tương đương với khoảng một miếng sườn lợn mỏng, không xương) mỗi ngày làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim lên 11% và cứ mỗi 50 gram thịt đỏ chế biến sẵn (tương đương với khoảng một chiếc xúc xích tiêu chuẩn) mỗi ngày làm tăng nguy cơ này lên 26%. Một nghiên cứu khác, cũng được công bố năm 2023, cho thấy trong số gần 217.000 người tham gia (chủ yếu là nữ), những người ăn nhiều thịt đỏ nhất có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn 40% so với những người ăn ít nhất, và những người ăn nhiều thịt đỏ chế biến sẵn nhất có nguy cơ cao hơn 51%.

Thịt đỏ và thịt chế biến sẵn thường chứa nhiều chất béo bão hòa, có thể làm tăng nồng độ cholesterol LDL (hay còn gọi là cholesterol “xấu”) trong máu và làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ. Tiến sĩ Hensrud cho biết, những thực phẩm này cũng có thể làm tăng tình trạng viêm nhiễm và kháng insulin, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và đái tháo đường type 2.

Tăng nguy cơ ung thư

Tiến sĩ Hensrud cho biết, việc ăn thụ quá nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. Trong một nghiên cứu được công bố năm 2024, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng chế độ ăn nhiều thịt đỏ làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng lên 30%, và chế độ ăn nhiều thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ lên 40%.

Tiến sĩ Dariush Mozaffarian - bác sĩ tim mạch và là Giám đốc Viện Thực phẩm là Thuốc tại Đại học Tufts (Hoa Kỳ), cho biết các nguồn protein thực vật như đậu nành, đậu lăng, các loại đậu và các loại hạt - cũng như cá và các sản phẩm sữa lên men như sữa chua, là những lựa chọn lành mạnh hơn nhiều. Những người ưu tiên rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, cùng với protein nạc hoặc protein thực vật, ít có khả năng mắc một số loại ung thư (cũng như bệnh tim mạch và đái tháo đường type 2).

Tăng nguy cơ táo bón và các vấn đề tiêu hóa khác

Theo Tiến sĩ Marc O'Meara - chuyên gia dinh dưỡng tại Bệnh viện Brigham and Women's ở Boston (Hoa Kỳ), những người tập trung vào việc tăng cường tiêu thụ protein (đặc biệt là những người theo chế độ ăn ít tinh bột) đôi khi vô tình bỏ qua các thực phẩm giàu chất xơ, như rau và ngũ cốc nguyên hạt.

Tiến sĩ O'Meara cho biết chất xơ rất cần thiết để giữ cho ruột và hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. Nó giúp điều hòa nhu động ruột và là thức ăn cho các vi khuẩn đường ruột. Chế độ ăn giàu chất xơ cũng có thể làm giảm nguy cơ mắc một số rối loạn đường ruột, như hội chứng ruột kích thích.

TS. O'Meara khuyên rằng nên phân bổ lượng rau, protein và ngũ cốc nguyên hạt bằng nhau trong hầu hết các bữa ăn. Hoặc, nếu bạn đang cố gắng hạn chế calo để giảm cân, hãy để một nửa đĩa là rau và mỗi phần tư là protein và ngũ cốc nguyên hạt.

 

4 thay đổi trên khuôn mặt cảnh báo cơ thể thiếu protein

Cơ hội của bột protein từ làn sóng bút tiêm giảm cân

Hiểu đúng vai trò của protein trong thực đơn giảm cân

Tăng cân

Một quan điểm phổ biến trên mạng xã hội là bạn phải tuân theo chế độ ăn giàu protein nếu muốn giảm cân hoặc tăng cơ. Nhưng nếu bạn không tập luyện để bù đắp cho lượng protein tiêu thụ tăng lên, thì với lượng calo dư thừa - bao gồm cả calo từ protein, cũng sẽ được chuyển hóa thành chất béo.

TS. O'Meara lưu ý rằng việc ưu tiên thực phẩm giàu protein hơn rau củ có thể dẫn đến tăng cân. Ví dụ, nửa cốc rau nấu chín có trung bình khoảng 25 calo, trong khi nửa cốc thịt gà nấu chín có khoảng 140 calo. Nếu bạn tăng gấp ba khẩu phần thịt gà để ăn nhiều protein hơn, bạn sẽ tiêu thụ lượng calo gấp năm đến sáu lần so với khi bạn tăng gấp ba khẩu phần rau củ, TS. O'Meara cho biết.

Tăng nguy cơ gặp các vấn đề về thận

TS. Hensrud cho biết, nếu thận của bạn khỏe mạnh, có lẽ bạn không cần phải lo lắng nhiều về việc tiêu thụ quá nhiều protein. Tuy nhiên, đối với những người mắc bệnh thận mạn - đặc biệt là những người đã và sắp chạy thận nhân tạo, việc chuyển hóa một lượng lớn protein có thể gây căng thẳng cho thận, làm suy giảm chức năng thận hơn nữa.

TS. Hensrud cho biết, sỏi thận cũng là một tác dụng phụ tiềm ẩn của việc tiêu thụ quá nhiều protein động vật. Tuy nhiên, nếu bạn uống đủ nước, nguy cơ này sẽ thấp hơn nhiều.