Hội chứng Anhedonia: Khi cuộc sống dần trở nên vô vị

Hội chứng Anhedonia thường liên quan đến các rối loạn tâm thần khác

Hội chứng Anhedonia là gì?

Anhedonia (mất khả năng cảm nhận niềm vui) là tình trạng suy giảm hoặc mất đi cảm giác thích thú, hài lòng trước những trải nghiệm vốn mang lại niềm vui trong cuộc sống. Người gặp hội chứng này có thể không còn muốn tham gia các hoạt động yêu thích, ít hứng thú với việc giao tiếp, hoặc cảm thấy trống rỗng ngay cả khi ở bên những người thân thiết.

Khác với sự thay đổi sở thích thông thường, Anhedonia khiến một người khó cảm nhận niềm vui từ những điều trước đây từng mang lại cảm giác tích cực. Đây là hội chứng thường gặp ở những người có rối loạn sức khỏe tâm thần, đặc biệt là trầm cảm.

Hội chứng Anhedonia được chia thành 2 dạng chính:

- Mất khả năng cảm nhận niềm vui trong các mối quan hệ xã hội: Khiến người mắc ít hứng thú gặp gỡ, trò chuyện hoặc dành thời gian bên người khác. 

- Mất khả năng cảm nhận niềm vui về thể chất: Làm giảm sự thích thú với những trải nghiệm như ăn uống, nghe nhạc, tiếp xúc cơ thể hoặc hoạt động tình dục.

Người mắc có thể cảm thấy thờ ơ, buồn chán, tê liệt về cảm xúc hoặc khó tìm thấy ý nghĩa trong những hoạt động thường ngày. Một số người còn gặp vấn đề về giấc ngủ, giảm ham muốn tình dục và khó duy trì các mối quan hệ cá nhân. Khi kéo dài, tình trạng này có thể khiến họ thu mình, hạn chế giao tiếp và gia tăng cảm giác cô đơn, lạc lõng.

Bên cạnh đó, cần phân biệt hội chứng Anhedonia với sự thờ ơ (apathy). Anhedonia chủ yếu liên quan đến việc không còn cảm nhận được niềm vui, trong khi sự thờ ơ biểu hiện ở việc thiếu động lực hoặc năng lượng để bắt đầu và duy trì hoạt động. 2 tình trạng có thể xuất hiện đồng thời, nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Nguyên nhân nào gây mất khả năng cảm nhận niềm vui?

Anhedonia có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, tâm thần phân liệt, rối loạn căng thẳng sau sang chấn và rối loạn sử dụng chất gây nghiện. Hội chứng này cũng có thể xuất hiện ở người mắc bệnh Parkinson hoặc sau chấn thương sọ não.

Các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu cơ chế gây ra hội chứng này. Một giả thuyết cho rằng những thay đổi trong hoạt động của hệ thống xử lý phần thưởng trong não có thể làm suy giảm khả năng cảm nhận niềm vui. Trong đó, chất dẫn truyền thần kinh tham gia vào việc tạo động lực, học tập và quá trình xử lý phần thưởng dopamine được cho là có vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, Anhedonia không đơn thuần là tình trạng thiếu dopamine. Nhiều yếu tố sinh học và tâm lý có thể cùng tham gia, vì vậy cần xác định nguyên nhân cụ thể ở từng trường hợp.

Hiện chưa có biện pháp nào có thể phòng ngừa hoàn toàn hội chứng Anhedonia. Triệu chứng có thể cải thiện khi nguyên nhân được điều trị đúng cách, nhưng cũng có nguy cơ tái phát. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ kế hoạch điều trị và tái khám theo hướng dẫn, ngay cả khi đã cảm thấy tốt hơn.

Nếu tình trạng mất hứng thú kéo dài, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hoặc đi kèm những thay đổi bất thường về tâm trạng, nên chủ động tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần. Trường hợp xuất hiện các ý nghĩ tiêu cực, có nguy cơ gây tổn thương cho bản thân, cần tìm kiếm trợ giúp khẩn cấp và không nên ở một mình.

 

Đừng chủ quan với trầm cảm ở người cao tuổi!

Nguy cơ trầm cảm ở tuổi tiền mãn kinh

Thêm hy vọng giảm trầm cảm nhờ vitamin B6

Thói quen đơn giản giúp giảm đau mạn tính và trầm cảm