Cách phòng ngừa say độ cao và xử trí khi gặp triệu chứng

Nhận biết sớm các dấu hiệu say độ cao là việc rất quan trọng

Vì sao xảy ra tình trạng say độ cao?

Say độ cao là một dạng thiếu oxy nhẹ, xảy ra khi các mô trong cơ thể không nhận được đủ oxy. Khi di chuyển đến nơi có độ cao lớn hơn mức quen thuộc, cơ thể cần thời gian để thích nghi với lượng oxy thấp hơn trong không khí. Mức độ và thời điểm xuất hiện triệu chứng của mỗi người cũng hoàn toàn khác nhau.

Những người có bệnh tim mạch hoặc có vấn đề hô hấp từ trước có thể gặp nhiều khó khăn hơn khi thích nghi với độ cao. Thể trạng tim mạch tốt giúp cơ thể hoạt động hiệu quả hơn ở vùng núi cao, nhưng không đồng nghĩa có thể phòng say độ cao. Ngược lại, một số người mắc hen suyễn thậm chí có thể cảm thấy dễ chịu hơn khi ở vùng cao hơn so với mực nước biển, do môi trường này ít chất gây dị ứng, độ ẩm thấp hơn và có những yếu tố khác thuận lợi hơn cho việc kiểm soát triệu chứng hen.

Một số quan niệm cho rằng uống rượu, mất nước hoặc thể lực kém là nguyên nhân gây say độ cao. Tuy nhiên, đây không phải nguyên nhân trực tiếp. Mất nước và tình trạng nôn nao sau uống rượu có thể khiến cơ thể mệt mỏi, với một số triệu chứng tương tự như say độ cao. Tuy nhiên, yếu tố thực sự gây ra tình trạng này là tăng độ cao quá nhanh khi cơ thể chưa kịp thích nghi.

Triệu chứng say độ cao

Nhận biết sớm các dấu hiệu say độ cao rất quan trọng, đặc biệt khi đi bộ đường dài hay leo núi. Say độ cao mức nhẹ có thể nhanh chóng diễn tiến nghiêm trọng nếu tiếp tục tăng độ cao mà không cho cơ thể thời gian thích nghi.

Triệu chứng nhẹ

Các dấu hiệu có thể xuất hiện khoảng 1 ngày sau khi đến vùng có độ cao lớn. Thông thường, triệu chứng sẽ cải thiện sau vài ngày khi cơ thể dần thích nghi.

Triệu chứng mức độ vừa

Nếu tiếp tục lên cao mà không để cơ thể thích nghi, các triệu chứng ban đầu có thể trở nên nặng hơn, ảnh hưởng đến khả năng đi bộ, leo núi hoặc thực hiện các hoạt động thường ngày tại nơi cắm trại. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, chuyên gia y tế khuyến cáo nên di chuyển xuống độ cao thấp hơn

Triệu chứng nghiêm trọng

Khi các triệu chứng đạt mức độ này, cần xem đây là tình huống cấp cứu, đặc biệt trong môi trường hoang dã, nơi việc tiếp cận cơ sở y tế có thể gặp nhiều khó khăn.

Làm gì để phòng say độ cao?

Đối với những người sống ở vùng đồng bằng hoặc ven biển đang chuẩn bị đến các khu vực núi cao, một trong những cách tốt nhất để cơ thể thích nghi là chuẩn bị cho việc vận động trong điều kiện lượng oxy thấp hơn.

Việc mô phỏng hoàn toàn môi trường vùng cao khi ở đồng bằng khá khó. Một số người sử dụng mặt nạ tập luyện độ cao trong các buổi tập cardio nhằm làm quen với điều kiện oxy thấp. Tuy nhiên, thể lực tốt không thể thay thế quá trình thích nghi với độ cao. Biện pháp quan trọng nhất là tăng độ cao từ từ và cho cơ thể đủ thời gian để thích nghi.

Nếu có kế hoạch đến vùng núi cao, đặc biệt khi từng bị say độ cao hoặc có bệnh lý tim mạch, hô hấp từ trước, bạn nên trao đổi với những người có chuyên môn trước chuyến đi để có thể đánh giá nguy cơ và cân nhắc việc sử dụng thuốc dự phòng nếu phù hợp.

Nếu vẫn bị say độ cao, cần làm gì?

Do nguyên nhân chính của say độ cao là tăng độ cao quá nhanh khi cơ thể chưa kịp thích nghi, biện pháp xử trí quan trọng nhất là giảm độ cao. Khi xuất hiện triệu chứng nhẹ hoặc vừa, nên quay trở lại khu vực thấp hơn, dành thời gian nghỉ ngơi và chờ các triệu chứng thuyên giảm trước khi tiếp tục lên cao.

Nếu xuất hiện 2 biến chứng nguy hiểm của say độ cao là phù phổi do độ cao (HAPE) hoặc phù não do độ cao (HACE), cần di chuyển xuống thấp càng sớm càng tốt. Trong những trường hợp nghiêm trọng, chỉ giảm độ cao có thể chưa đủ để giải quyết tình trạng. Khi đó, người bệnh cần được điều trị y tế khẩn cấp.

 

Những vật dụng cần có trong túi sơ cứu du lịch

Yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn khi đi leo núi

Hình thức tập luyện giúp giảm nguy cơ đái tháo đường type 2

Tập luyện hiệu quả ngay cả khi không đến phòng gym