"Siêu El Nino" sắp xuất hiện, nguy cơ gia tăng thời tiết cực đoan toàn cầu

El Nino sắp trở lại, dự đoán sẽ mang đến nhiệt độ cao kỷ lục cho mọi nơi trên hành tinh - Ảnh: Live Science/Getty images.

Theo Live Science, cập nhật các mô hình dự báo đầu tháng 6 cho thấy, nhiệt độ bề mặt biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương xích đạo – vùng được sử dụng để theo dõi cường độ El Nino – có thể cao hơn mức trung bình tới 3°C vào cuối năm nay. Một số kịch bản thậm chí cho thấy mức chênh lệch có thể vượt 4°C.

Nếu dự báo này trở thành hiện thực, El Nino 2026 sẽ vượt qua hai sự kiện được xem là mạnh nhất trong lịch sử hiện đại là các đợt El Nino giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016, khi nhiệt độ tại vùng Nino 3.4 (thuộc khu vực trung tâm Thái Bình Dương - là thước đo quan trọng nhất toàn cầu để xác định trạng thái hiện tượng El Nino hoặc La Nina) chỉ cao hơn trung bình khoảng 2,3°C.

El Nino là pha nóng của chu kỳ dao động khí hậu tự nhiên ENSO (El Nino – Southern Oscillation), thường xuất hiện theo chu kỳ từ 2-7 năm/lần, kéo dài từ 9-12 tháng. Hiện tượng này xảy ra khi các dòng gió tín phong (gió mậu dịch) trên Thái Bình Dương suy yếu hoặc đổi hướng, làm nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, gây xáo trộn các hình thái thời tiết trên phạm vi toàn cầu.

Trong báo cáo vừa được đưa ra hồi đầu tháng 6, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo, hiện tượng El Nino có 80% khả năng hình thành trước tháng 9 và 90% khả năng xuất hiện trước tháng 11 năm nay. Phần lớn các mô hình khí hậu dự báo El Nino năm nay sẽ đạt cường độ từ trung bình đến mạnh.

"Các điều kiện El Nino sẽ đổ thêm dầu vào ngọn lửa của một hành tinh đang nóng lên. Những tác động của nó sẽ mạnh hơn, lan xa hơn và vượt qua biên giới quốc gia với tốc độ tàn phá đáng báo động" - Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhấn mạnh và cảnh báo thế giới cần coi đây là một tín hiệu khẩn cấp về khí hậu, theo The Guardian.

Theo các nhà khoa học, El Nino là hiện tượng tự nhiên và vẫn sẽ xảy ra ngay cả khi không có biến đổi khí hậu do con người gây ra. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đã tăng khoảng 1,3°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, tác động của El Nino có thể trở nên nghiêm trọng hơn nhiều.

Đợt El Nino gần đây nhất diễn ra trong giai đoạn 2023-2024 được xếp vào nhóm 5 sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận. Hiện tượng này đã góp phần đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức kỷ lục trong năm 2024.

WMO dự báo El Nino năm 2026 khiến nhiệt độ sẽ tiếp tục ở mức cao bất thường tại hầu hết các khu vực trên thế giới trong 3 tháng tới, đồng thời làm gia tăng nguy cơ thiếu nước, suy giảm sản lượng nông nghiệp và xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, lũ lụt và hạn hán.

Theo The Guardian, mặc dù mỗi đợt El Nino có những đặc điểm riêng, các nhà khoa học cho biết hiện tượng này thường khiến lượng mưa gia tăng tại một số khu vực ở Nam Mỹ, miền Nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi (vùng Đông Bắc Phi) và Trung Á. Trong khi đó, Trung Mỹ, miền Bắc Nam Mỹ, khu vực Caribe, Australia, Indonesia và một số vùng Nam Á thường phải đối mặt với điều kiện khô hạn hơn bình thường.

Nhiệt độ nước biển ấm lên cũng có thể làm gia tăng hoạt động của các cơn bão tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương, đồng thời làm giảm khả năng hình thành bão ở Đại Tây Dương.

Cảnh báo mới được đưa ra trong bối cảnh nhiều khu vực trên thế giới đang trải qua các đợt nắng nóng bất thường. Tây Âu vừa ghi nhận tháng 5 nóng kỷ lục, trong khi WMO và Cơ quan Khí tượng Anh trước đó nhận định gần như chắc chắn thế giới sẽ chứng kiến một năm nóng kỷ lục mới trước khi thập kỷ này kết thúc. Sự quay trở lại của El Nino có thể khiến kịch bản đó xảy ra sớm ngay từ năm 2027.

Ông Gareth Redmond-King, chuyên gia thuộc tổ chức nghiên cứu Energy & Climate Intelligence Unit (Anh) cảnh báo, El Nino sẽ tạo thêm áp lực lên an ninh lương thực toàn cầu vốn đang chịu tác động từ biến đổi khí hậu và những gián đoạn trong nguồn cung phân bón.

"Những tác động mà El Nino gây ra, nếu dẫn đến một năm nóng kỷ lục mới vào năm 2027, sẽ là thảm họa đối với nhiều nông dân và có thể trở thành vấn đề sống còn đối với hàng triệu người trên thế giới" - Ông Gareth Redmond-King chia sẻ, theo The Guardian.

WMO cho biết, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực theo dõi El Nino đã tiến sát ngưỡng kích hoạt hiện tượng này từ cuối tháng 4 đến giữa tháng 5. Đồng thời, các điều kiện khí quyển cũng cho thấy, El Nino đang trong quá trình hình thành. Tuy nhiên, cơ quan này không sử dụng thuật ngữ “siêu El Nino” mà một số nhà khoa học từng đề cập trong thời gian gần đây, do khái niệm này không nằm trong hệ thống phân loại chính thức.

Trong quá khứ, những đợt El Nino mạnh từng gây ra hạn hán nghiêm trọng tại nhiều khu vực, lũ lụt lớn, cháy rừng diện rộng, mất mùa và khủng hoảng lương thực ở nhiều quốc gia.

Đối với Châu Á, các chuyên gia dự báo nhiều khu vực có thể phải đối mặt với các đợt nắng nóng kéo dài, hạn hán nghiêm trọng, cháy rừng và tình trạng thiếu nước. Trong khi đó, một số nơi khác có nguy cơ hứng chịu mưa lớn và lũ lụt bất thường do sự thay đổi của các hình thái khí quyển.

 

Vì sao các nhà khoa học lại “lo lắng” với siêu El Niño?

Liệu chúng ta đang hướng tới “siêu El Niño”?

Đây là biến đổi khí hậu!

Điểm tới hạn đầu tiên và những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu