Bảo vệ nguồn máu hiếm “quý như vàng”

Mỗi giọt máu cho đi là một cuộc đời ở lại, đặc biệt là đối với những người mang nhóm máu hiếm

Máu là loại "thuốc" đặc biệt không thể tổng hợp hay điều chế nhân tạo. Với những người mang nhóm máu hiếm, "liều thuốc" này lại càng trở nên quý giá, không phải lúc nào cũng sẵn có.

Nhân ngày Quốc tế Người hiến máu (14/6), Tạp chí Sức khỏe+ đã có cuộc trò chuyện với Thạc sĩ, bác sĩ Vũ Quang Hưng, Trưởng khoa Tiếp nhận máu, Viện Huyết học - Truyền máu TW để hiểu về tầm quan trọng của việc xây dựng mạng lưới hiến máu và cộng đồng người mang nhóm máu hiếm hiện nay.

Phóng viên (PV): Thưa bác sĩ, ngày 14/6 hàng năm được chọn là Ngày Quốc tế Người hiến máu để tôn vinh những nghĩa cử cao đẹp. Xin bác sĩ cho biết ý nghĩa đặc biệt của ngày này và tại sao việc hiểu về nhóm máu hiếm lại quan trọng đến thế?

ThS.BS Vũ Quang Hưng: Ngày 14/6 chính là ngày sinh của Karl Landsteiner, nhà bác học đã phát hiện ra hệ nhóm máu ABO, mở ra kỷ nguyên mới cho truyền máu hiện đại. Hiểu về nhóm máu không chỉ là kiến thức y khoa mà còn là cách để chúng ta bảo vệ chính mình và cộng đồng. Hiện nay, thế giới đã công nhận khoảng 39 hệ nhóm máu với hàng trăm kháng nguyên khác nhau, nhưng quan trọng nhất vẫn là hệ ABO và Rh.

Theo quy ước quốc tế, một nhóm máu có tỷ lệ dưới 0,1% trong quần thể được coi là hiếm và dưới 0,01% là rất hiếm. Tại Việt Nam, những người mang nhóm máu Rh âm (Rh-) được coi là người có nhóm máu hiếm vì họ chỉ chiếm khoảng 0,1% dân số (nghĩa là trong 1.000 người mới có 1 người). Con số này khác biệt rất lớn so với một số nước châu Âu hay châu Mỹ, nơi tỷ lệ Rh- có thể lên tới 15 - 40%.

PV: Với tỷ lệ thấp như vậy, việc hiến máu ở người mang nhóm máu hiếm có điểm gì đặc biệt?

ThS.BS Vũ Quang Hưng: Vì hiếm nên nguồn máu này thường không có sẵn dự trữ tại các cơ sở y tế. Khi có ca cấp cứu hoặc phẫu thuật khẩn cấp, việc huy động máu hiếm giống như một cuộc chạy đua với thời gian. Thực tế, đã có những bệnh nhân mất máu nguy kịch, nếu không có sự hỗ trợ kịp thời từ cộng đồng người nhóm máu hiếm thì khả năng cứu sống là rất mong manh.

Để giải quyết bài toán này, Viện Huyết học - Truyền máu TW đã thực hiện đồng thời ba giải pháp: Xét nghiệm phát hiện, quản lý đội nhóm/câu lạc bộ và kết nối chia sẻ thông tin giữa các cơ sở truyền máu để đảm bảo nguồn máu quý giá trong công tác điều trị.

Thứ nhất là kiểm tra xét nghiệm để phát hiện. Việc triển khai định nhóm máu để xác định người mang nhóm máu hiếm phải tiến hành trên một quần thể số lượng lớn mới phát hiện được. Tại Viện Huyết học - Truyền máu TW, chúng tôi có kế hoạch kiểm tra hệ nhóm máu Rh cho tất cả những người đi hiến máu để lập ra một danh sách và bảng tổng hợp.

Thứ hai là quản lý dữ liệu và tạo cộng đồng những người mang nhóm máu hiếm. Điều này vô cùng quan trọng. Khi phát hiện người có nhóm máu hiếm, việc đầu tiên là thông tin cho họ biết, sau đó quản lý dữ liệu đó trong ngân hàng máu và tạo thành các câu lạc bộ nhóm máu hiếm.

Đặc biệt, khi người mang nhóm máu hiếm không may cần truyền máu, họ có thể thông báo ngay cho bác sĩ rằng mình thuộc cộng đồng nhóm máu hiếm để nhận được sự hỗ trợ kịp thời. Ngược lại, khi có người bệnh cần, cơ sở y tế sẽ dựa trên dữ liệu để liên hệ, mời gọi những người trong câu lạc bộ đến hiến máu.

Thứ ba là kết nối và chia sẻ nguồn thông tin toàn quốc. Vì người hiến máu hiếm ở khắp các tỉnh thành trong cả nước, các cơ sở truyền máu cần phải có sự kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu để khi cần thiết có thể huy động họ hiến tặng cho người bệnh trong những trường hợp khẩn cấp.

Người có nhóm máu hiếm vẫn có cuộc sống sinh hoạt, học tập và lao động bình thường như những người mang nhóm máu phổ biến khác. Tuy nhiên, khi gặp các tình huống cần can thiệp y tế như phẫu thuật hoặc truyền máu, bạn cần thông báo ngay cho bác sĩ điều trị về việc mình thuộc nhóm máu hiếm và thông tin về cộng đồng máu hiếm mà mình đang tham gia để nhận được sự hỗ trợ nhanh nhất.

 

ThS.BS Vũ Quang Hưng cũng nhấn mạnh, hiến máu theo đúng quy định không những không hại mà còn có lợi cho sức khỏe. Việc hiến máu giúp kích thích tủy xương tăng sinh tế bào máu mới, tạo ra "luồng sinh khí mới" cho cơ thể. Hơn nữa, với người nhóm máu hiếm, hiến máu và tham gia các Câu lạc bộ nhóm máu hiếm chính là cách tự bảo vệ mình.

Nếu bạn chưa biết mình thuộc nhóm máu nào, hãy đi hiến máu để được xét nghiệm và biết đâu, bạn đang sở hữu dòng máu "quý như vàng".

 

TỌA ĐÀM trực tuyến: Hiến Máu - Hiểu Để Trao Đi

Chuyên gia WHO giải đáp: Vì sao cần hiến máu thường xuyên?

5 bước đơn giản để nhận giấy chứng nhận hiến máu tình nguyện

Hiến máu: Lợi ích kép đến người cho và người nhận!