Đảm bảo môi trường ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh

Bạn cần biết gì về nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh và cách giữ an toàn giấc ngủ cho bé?

Khoảng 3.400 trẻ tại Mỹ đã tử vong đột ngột không rõ nguyên nhân trong năm 2024, bất chấp các chiến dịch thúc đẩy giấc ngủ an toàn đã được triển khai nhiều thập kỷ tại quốc gia này.

Trong báo cáo mới, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC Mỹ) phân tích 4.861 ca tử vong trong giai đoạn từ năm 2020 - 2024 tại 31 địa bàn tham gia hệ thống ghi nhận các ca tử vong này. Kết quả cho thấy 73% số ca có yếu tố ngủ không an toàn.

Trao đổi với đài truyền hình CNN (Mỹ), bác sĩ Leana Wen, chuyên gia y học cấp cứu, phó giáo sư lâm sàng tại Đại học George Washington (Mỹ), giải thích tử vong đột ngột không rõ nguyên nhân ở trẻ sơ sinh (Sudden Unexpected Infant Death - SUID) là thuật ngữ bao quát, bao gồm: Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (Sudden Infant Death Syndrome - SIDS), các tai nạn gây ngạt thở (do chăn ga, nằm sấp trên bề mặt mềm, hoặc kẹt giữa đệm và tường...) cùng các trường hợp chưa xác định được nguyên nhân.

Nguy cơ từ chăn gối mềm và ngủ chung giường

Khi xem xét đặc điểm môi trường ngủ, báo cáo ghi nhận các tỷ lệ: 78% có chăn gối hoặc vật dụng mềm; 75% xảy ra trên bề mặt ngủ không phải cũi hay nôi; 59% có việc ngủ chung bề mặt với người khác hoặc động vật; 46% trẻ được phát hiện nằm sấp hoặc nằm nghiêng thay vì nằm ngửa. Những nhóm này có thể trùng nhau, nghĩa là một trẻ có thể gặp nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc.

Theo bác sĩ Wen, trẻ nhỏ chưa có khả năng di chuyển đầu và cơ thể linh hoạt khi đường thở bị cản trở. Gối, chăn hoặc đồ vật mềm có thể che mũi, miệng, trong khi trẻ không tự đổi tư thế để thở được.

Ngủ chung bề mặt còn làm tăng nguy cơ người lớn, trẻ khác hoặc động vật vô tình đè lên trẻ, gây tắc đường thở. Trẻ cũng có thể bị kẹt giữa nệm với tường, đầu giường hoặc đồ vật khác. Vì vậy, giường người lớn không được coi là nơi ngủ an toàn cho trẻ dưới 1 tuổi. Sofa và ghế bành còn có thể nguy hiểm hơn do trẻ dễ mắc kẹt giữa các tấm đệm ghế, hoặc giữa người lớn đang ngủ với thành ghế.

Trong 919 ca được xác định tử vong do ngạt có yếu tố ngủ không an toàn, 74% liên quan đến chăn gối hoặc vật dụng mềm gây tắc đường thở. Khoảng 1/4 liên quan đến việc người khác hoặc động vật đè lên, cản trở đường thở; 8% xảy ra khi trẻ bị kẹt giữa các đồ vật. Một số ca có nhiều cơ chế gây ngạt cùng lúc.

Nằm ngửa, ngủ riêng trên bề mặt phẳng

Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP), trẻ cần được đặt nằm ngửa mỗi khi ngủ, kể cả trong các giấc ngủ ngắn vào ban ngày. Bề mặt ngủ phải chắc chắn, phẳng, được thiết kế dành cho trẻ, như cũi, nôi hoặc cũi di động đáp ứng tiêu chuẩn an toàn. Nệm cần chắc chắn, phủ ga vừa khít. Trong cũi không đặt gối, chăn, chăn bông, đệm quây hay đồ vật mềm khác. Nếu lo trẻ bị lạnh, cha mẹ có thể dùng túi ngủ dạng mặc hoặc cho con mặc quần áo ngủ vừa vặn thay cho chăn rời.

AAP khuyến nghị nên để trẻ ngủ cùng phòng, nhưng không chung giường với cha mẹ, lý tưởng là ít nhất trong 6 tháng đầu đời. Cũi hoặc nôi có thể đặt cạnh giường để thuận tiện trong việc cho bú, dỗ dành, song trẻ cần có bề mặt ngủ riêng.

Nằm sấp có thể giúp trẻ phát triển sức mạnh cơ bắp và kỹ năng vận động, nhưng chỉ thực hiện khi trẻ thức và có người trực tiếp giám sát. Khi trẻ đã có thể tự lật từ ngửa sang sấp và từ sấp về ngửa, cha mẹ không cần liên tục chỉnh lại tư thế trong lúc ngủ. Tuy nhiên, vẫn phải đặt trẻ nằm ngửa khi bắt đầu mỗi giấc ngủ.

Những nguyên tắc này cần được áp dụng ở mọi nơi trẻ ngủ, từ nhà riêng, nhà ông bà, nơi trông trẻ đến khi đi du lịch. Tất cả người chăm sóc cần thống nhất cách thực hiện.

Các biện pháp giảm nguy cơ khác

Bác sĩ Wen nhấn mạnh việc duy trì môi trường ngủ an toàn trong mọi giấc ngủ là biện pháp quan trọng nhất. Bên cạnh đó, cần tránh hút thuốc và sử dụng nicotine trong thai kỳ, đồng thời không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc sau sinh. Phơi nhiễm khói thuốc làm tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh. Vì vậy, không hút thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử gần trẻ, trong nhà hay trong ô tô.

Bà cũng khuyến cáo tuyệt đối không uống rượu, bia hoặc sử dụng các chất kích thích khác trong thai kỳ và sau sinh. Các chất này có thể làm tăng nguy cơ trong thai kỳ. Chưa kể, việc cha mẹ hoặc người chăm sóc sử dụng còn có thể làm giảm khả năng thức dậy và đáp ứng nhu cầu của trẻ.

Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ cũng khuyến nghị nuôi con bằng sữa mẹ và cho trẻ dùng núm vú giả khi ngủ vào ban ngày hoặc ban đêm, do các biện pháp này có liên quan đến nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh thấp hơn. Phụ nữ mang thai cần khám thai định kỳ, trẻ cần được tiêm chủng theo khuyến cáo.

 

Infographic: Những lầm tưởng về giấc ngủ của trẻ sơ sinh khiến cha mẹ dễ lo lắng

Tắm nắng cho trẻ sơ sinh lúc mấy giờ là tốt và an toàn?

14h TỌA ĐÀM trực tuyến: "3 tháng đầu đời - Cùng con khởi đầu khỏe mạnh"

Infographic: Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ sơ sinh