Khám phá Phước Tích - làng gốm cổ bên dòng Ô Lâu
SUCKHOE+ | Nằm bên dòng sông Ô Lâu, làng cổ Phước Tích (Huế) lưu giữ nghề gốm hơn 500 năm tuổi, những ngôi nhà rường cổ và hệ thống đình, miếu mang dấu ấn văn hóa của vùng đất Thuận Hóa xưa.
Sau khi xuất hiện trong tập 4 chương trình truyền hình thực tế Quán nhà Haha, làng cổ Phước Tích nhận được sự quan tâm của khán giả. Những câu chuyện về nghề gốm truyền thống, chiếc om đất từng được dùng nấu cơm dâng vua và nếp sống của người dân địa phương giúp công chúng hiểu thêm về một ngôi làng cổ giàu giá trị văn hóa ở xứ Huế.
Cách trung tâm TP. Huế khoảng 40km về phía Bắc, Phước Tích nằm bên dòng sông Ô Lâu, thuộc địa bàn phường Phong Dinh. Theo sử liệu, làng được thành lập năm 1470 dưới thời vua Lê Thánh Tông, có diện tích khoảng 49ha.
Năm 2009, Phước Tích được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Ngôi làng còn lưu giữ nhiều công trình kiến trúc truyền thống, từ nhà rường, đình, chùa đến các miếu thờ gắn với lịch sử hình thành và phát triển của cộng đồng cư dân địa phương.
Làng cổ Phước Tích được nhiều khán giả biết đến hơn qua chương trình truyền hình - Ảnh: Quán nhà Haha
Dấu ấn nghề gốm hơn 500 năm tuổi
Nhắc đến Phước Tích, nghề gốm truyền thống là một trong những dấu ấn nổi bật nhất. Nghề hình thành cách đây hơn 500 năm, từng phát triển mạnh vào thế kỷ XVIII - XIX và những thập niên đầu thế kỷ XX.
Gốm được làm từ đất sét lấy ở sông Ô Lâu, tạo hình thủ công rồi nung bằng rơm theo phương pháp truyền thống.
Sản phẩm gốm Phước Tích mang vẻ mộc mạc, thường không tráng men, có màu nâu sậm tự nhiên.
Du khách có cơ hội tự tay tạo nên những sản phẩm gốm mang dấu ấn riêng tại làng nghề Phước Tích - Ảnh: Cổng thông tin du lịch Phước Tích
Nổi tiếng nhất là những chiếc om đất, còn được gọi là om ngự hay om cồi. Đây là sản phẩm từng được triều đình nhà Nguyễn đặt làm riêng để nấu cơm dâng vua. Danh tiếng của loại om này được lưu truyền qua câu ca: “Om Phước Tích ngon cơm hoàng đế”.
Hiện nay, lò gốm của anh Lương Thanh Hiền là một trong những địa điểm còn duy trì hoạt động sản xuất tại làng. Bên cạnh các mặt hàng gia dụng truyền thống, nghệ nhân đã phát triển thêm sản phẩm gốm mỹ nghệ để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Du khách đến đây có thể tìm hiểu quy trình làm gốm, quan sát nghệ nhân tạo hình sản phẩm và trực tiếp trải nghiệm một số công đoạn dưới sự hướng dẫn của người làm nghề.
Dạo bước giữa những ngôi nhà rường và di tích cổ
Rời lò gốm, du khách có thể đi dọc những con đường nhỏ rợp bóng cây, khám phá không gian làng quê với những ngôi nhà cổ, khu vườn xanh và hàng cây lâu năm.
Phước Tích nổi bật với hệ thống nhà rường truyền thống, chủ yếu có kết cấu 3 gian 2 chái hoặc 1 gian 2 chái. Nhà được dựng bằng gỗ, với hệ thống cột, kèo, xà và các chi tiết chạm khắc tinh tế. Bên trong nhiều ngôi nhà vẫn còn lưu giữ bàn ghế, tràng kỷ, tủ thờ và đồ dùng sinh hoạt qua nhiều thế hệ.
Xen giữa những ngôi nhà là các khu vườn rộng, cây cối xanh tốt và những hàng rào xanh bằng cây chè tàu nối liền nhau - Ảnh: Cổng thông tin du lịch Phước Tích
Phước Tích còn có hệ thống đình, chùa, miếu và nhà thờ họ tộc, phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú của cư dân địa phương. Trong đó, miếu Cây Thị, Miếu Đôi và miếu Quảng Tế là những địa điểm đáng chú ý.
Miếu Cây Thị nằm ở xóm Trung Hòa, được đặt tên theo cây thị cổ bên cạnh. Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, ngôi miếu và cây thị đã tồn tại trước khi tổ tiên người Việt đến khai phá vùng đất này vào năm 1470. Miếu được cho là nơi thờ thần Po Nagar của người Chăm Pa. Công trình được xây bằng gạch vồ, có tường bao quanh, phía trước là bình phong trang trí hình chim phụng.
Miếu Cây Thị tại làng Phước Tích - Ảnh: Cổng thông tin du lịch Phước Tích
Bên cạnh miếu là cây thị cổ được công nhận là Cây di sản. Dù phần ruột bên trong đã rỗng, cây vẫn xanh tốt với thân lớn, bộ rễ nổi trên mặt đất và tán lá rộng.
Cách đó không xa là Miếu Đôi, công trình thờ hai vị Khai Canh và Bổn Nghệ, những người có công khai phá, lập làng. Miếu được xây dựng năm 1849 dưới thời vua Tự Đức.
Ở xóm Lò, miếu Quảng Tế gây chú ý bởi những dấu tích văn hóa Chăm Pa. Phía trước miếu có một bệ đá gồm 3 tầng, cùng các khối đá được chế tác đặc biệt. Khu vực này còn lưu giữ hai trụ đá được cho là dấu tích của một công trình thờ tự của người Chăm Pa trước đây. Những di vật này phản ánh sự giao thoa văn hóa, tín ngưỡng giữa cư dân trên vùng đất Thuận Hóa xưa. Thuận Hóa là địa danh hành chính cũ của vùng đất bao gồm Quảng Trị, Huế và phía Bắc Đà Nẵng ngày nay.
Ngoài ra, du khách có thể tìm hiểu đình Trung, chùa Phước Bửu và miếu Bà Liễu Hạnh. Mỗi công trình gắn với những câu chuyện về lịch sử hình thành làng, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và đời sống tinh thần của người dân.
Miếu Bà Liễu Hạnh - vị Thánh Mẫu trong tín ngưỡng thờ Mẫu tại Việt Nam - Ảnh: Cổng thông tin du lịch Phước Tích
Thưởng thức ẩm thực dân gian xứ Huế
Ẩm thực tại Phước Tích mang đậm nét truyền thống của vùng quê xứ Huế, với những món ăn chế biến từ nguyên liệu địa phương và các loại bánh dân gian.
Nổi bật là cơm nấu trong om đất Phước Tích. Những chiếc om từng được triều đình nhà Nguyễn đặt làm để nấu cơm dâng vua vẫn gắn với danh tiếng của làng nghề. Cơm nấu trong om đất thường được dùng cùng các món ăn đồng quê như cá sông Ô Lâu, thịt luộc tôm chua, vả trộn...
Du khách còn có thể thưởng thức các loại bánh truyền thống như bánh bông cây tiến vua, bánh quai vạc, bánh ít tôm thịt, bánh xu xê, bánh hạt sen và bánh ướt thịt heo. Đây là những món ăn quen thuộc trong văn hóa ẩm thực địa phương.
Những món bánh đặc sản tại làng Phước Tích - Ảnh: Quán nhà Haha
Du khách có thể thưởng thức các món ăn tại nhà vườn hoặc những điểm phục vụ ẩm thực trong làng, đồng thời tìm hiểu cách chế biến các món ăn truyền thống qua câu chuyện của người dân địa phương.
Kết nối hành trình khám phá vùng đất Huế
Nếu có thêm thời gian, du khách có thể kết hợp chuyến tham quan Phước Tích với một số điểm đến khác tại Huế.
Khu du lịch suối khoáng nóng Alba Thanh Tân ở phường Phong Thái phù hợp với những người muốn nghỉ dưỡng, ngâm mình trong nước khoáng nóng hoặc tham gia các trò chơi vận động. Trong khi đó, phá Tam Giang và rừng ngập mặn Rú Chá là những địa điểm để khám phá cảnh quan thiên nhiên, tìm hiểu đời sống của cư dân vùng đầm phá.
Những người yêu thích nghề thủ công truyền thống có thể ghé thăm làng hoa giấy Thanh Tiên và làng tranh dân gian Sình ở khu vực hạ lưu sông Hương. Thanh Tiên nổi tiếng với nghề làm hoa giấy có lịch sử hàng trăm năm. Từ giấy màu và những thanh tre vót nhỏ, người thợ tạo nên các loại hoa như sen, cúc, mai, lan, huệ, thường được dùng trang trí bàn thờ, không gian thờ cúng vào dịp lễ, Tết.
Hoa giấy Thanh Tiên và làng tranh Sình - Ảnh: Cổng thông tin điện tử Thành phố Huế, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam
Cách đó không xa, làng Sình lưu giữ nghề làm tranh dân gian phục vụ đời sống tín ngưỡng của người dân xứ Huế. Tranh được in nét bằng ván khắc gỗ trên giấy, sau đó tô màu thủ công. Nội dung tranh thường chia thành 3 nhóm chính: Hình người, đồ vật và các loài vật. Người dân sử dụng tranh trong các nghi lễ cầu an, cúng tế, sau đó hóa tranh theo phong tục.
Bình luận của bạn