Lì xì: Từ phong tục chúc phúc đến áp lực thời hiện đại

Lì xì (hay mừng tuổi) là nét văn hóa truyền thống đặc trưng trong dịp Tết Nguyên đán

Trong không khí sum họp gia đình, tục lì xì gắn liền với những nghi thức giản dị nhưng giàu tính gắn kết. Người lớn mừng tuổi cho trẻ nhỏ, con cháu chúc thọ ông bà, cha mẹ. Phong bao được trao bằng 2 tay, đi cùng lời chúc năm mới và nụ cười ấm áp. Chính những khoảnh khắc ấy tạo nên một phần không thể thiếu của Tết - khi mọi người sống chậm lại, dành thời gian quan tâm nhau nhiều hơn.

Tuy nhiên, khi xã hội chuyển mình theo hướng hiện đại hóa, nhiều người bắt đầu cảm thấy áp lực khi phải cân nhắc mệnh giá lì xì, sao cho “hợp lý” với vai vế, hoàn cảnh, hay để tránh bị so sánh. Từ một nghi thức mang tính tinh thần, lì xì có xu hướng bị "lượng hóa" thành con số, trở thành khoản chi tiêu cần được tính toán kỹ lưỡng.

Hiện tượng này phản ánh xu hướng phổ biến của đời sống hiện đại. Các giá trị biểu tượng dễ bị quy đổi thành giá trị vật chất. Trong khi áp lực tài chính ngày càng gia tăng, xã hội lại dễ bị chi phối bởi sự so sánh. Ngay cả những nghi thức truyền thống cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó. Nhiều người cảm thấy mệt mỏi ngay từ trước Tết. Họ lo lắng về chi phí, về hình thức, thay vì mong chờ Tết là khoảng thời gian để nghỉ ngơi và phục hồi cảm xúc.

Đáng chú ý, trẻ nhỏ ngày nay - không ít em bắt đầu quan tâm đến mệnh giá trong phong bao hơn là lời chúc đi kèm. Việc bóc lì xì ngay trước mặt người tặng hay so sánh số tiền nhận được không còn là chuyện hiếm. Những hành vi như vậy không chỉ phản ánh ảnh hưởng của môi trường sống hiện đại, mà còn cho thấy vai trò dẫn dắt của người lớn đang bị buông lỏng. Nếu thiếu định hướng, trẻ có thể tiếp nhận phong tục một cách méo mó. Khi đó, giá trị văn hóa dễ bị lãng quên.

Cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, áp lực chỉ phát sinh khi phong tục trao - nhận lì xì bị gắn chặt với kỳ vọng tài chính hoặc các chuẩn mực xã hội không rõ ràng. Khi hành vi trao - nhận lì xì bị chi phối bởi suy nghĩ “phải đủ”, “phải xứng đáng”, sự tự nguyện sẽ bị thay thế bằng cảm giác lo âu. Ngược lại, nếu nghi lễ được thực hiện trong chừng mực, với ý thức rõ ràng về ý nghĩa, chúng hoàn toàn có thể trở thành điểm tựa tinh thần trong những ngày đầu năm.

Từ góc độ sức khỏe tinh thần, Tết là thời điểm đặc biệt để mỗi người tái tạo lại năng lượng và phục hồi cảm xúc. Những nghi lễ truyền thống, nếu được gìn giữ đúng cách, không chỉ nuôi dưỡng cảm giác kết nối và an toàn mà còn giúp chúng ta lấy lại sự nhẹ nhõm trong tâm hồn. Nhưng khi các nghi lễ bị biến thành cơ hội để so sánh, thành gánh nặng hình thức, Tết sẽ mất đi ý nghĩa vốn có. Hệ quả là sự mệt mỏi xuất hiện ngay từ những ngày đầu năm mới.

Việc gìn giữ tục lì xì trong bối cảnh hiện đại không đồng nghĩa với bảo thủ hay phủ định những thay đổi. Điều quan trọng là cách chúng ta nhìn nhận vấn đề. Nên giảm bớt sự tập trung vào giá trị tiền bạc. Nên khuyến khích những lời chúc tử tế và sự trân trọng trong hành vi trao - nhận. Trẻ em cũng cần được nhắc nhở rằng, phong bao lì xì là biểu tượng của tình cảm và sự quan tâm, chứ không phải thước đo giá trị của bản thân hay gia đình.

Xét cho cùng, lì xì chỉ là một yếu tố nhỏ trong số các nghi lễ ngày Tết. Khi lì xì không còn bị biến thành gánh nặng, mà được giữ lại như một cách thể hiện sự gắn bó và yêu thương, phong tục này vẫn là một nét đẹp - vừa mang giá trị truyền thống, vừa góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần trong những ngày đầu Xuân mới.

 

Podcast: Cần làm gì để phòng giải nguy cơ ngộ độc dịp Tết?

Bảo đảm siêu cấp cứu, chữa bệnh 24/24 giờ dịp Tết Bính Ngọ 2026

Podcast: Khói hương ngày Tết ảnh hưởng đến sức khỏe thế nào?

Infographic: Dân dân cần chuẩn bị gì để chuyển tiếp dịp Tết?