Ở lâu trong không gian kín ảnh hưởng thế nào đến tinh thần?

Ở lâu trong không gian kín có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần

Thuật ngữ “cảm giác tù túng trong không gian hẹp” (cabin fever) không phải là chẩn đoán y khoa chính thức, mà được dùng để mô tả trạng thái căng thẳng, khó chịu về mặt tâm lý khi con người bị hạn chế không gian sống hoặc thiếu tương tác xã hội trong thời gian dài.

Dấu hiệu nhận biết

Theo trang tin Verywell Mind, không phải ai cũng biểu hiện giống nhau, nhưng nhiều người có thể trải qua:

- Rối loạn giấc ngủ: Khó ngủ, ngủ ngày nhiều, uể oải vào buổi sáng.

- Mất tập trung, giảm động lực làm việc

- Ăn uống thất thường, thay đổi khẩu vị.

-  Cảm giác cô đơn, buồn bã, dễ nổi cáu.

- Thiếu năng lượng, chán nản, suy nghĩ tiêu cực.

Nguyên nhân do đâu?

Con người là sinh vật mang tính xã hội, cần kết nối và tương tác để duy trì sự cân bằng về mặt cảm xúc. Khi các nhu cầu này bị gián đoạn, tâm trạng tiêu cực dễ phát sinh.

Trong đại dịch COVID-19, tình trạng bị “mắc kẹt” trong không gian hẹp trở nên phổ biến do giãn cách, phong tỏa. Nhưng ngay cả sau đại dịch, nhiều người vẫn rơi vào trạng thái tương tự vì làm việc tại nhà, hạn chế ra ngoài hoặc thay đổi môi trường sống.

Ngoài yếu tố hoàn cảnh, tính cách cũng đóng vai trò đáng kể. Người hướng nội thường dễ thích nghi hơn với việc ở nhà lâu ngày, trong khi người hướng ngoại dễ cảm thấy ngột ngạt, thiếu kết nối.

Làm gì để cải thiện?

Với mức độ nhẹ, việc thay đổi thói quen sinh hoạt có thể giúp tinh thần ổn định trở lại:

- Tận dụng thời gian ra ngoài: Tiếp xúc với không gian ngoài trời giúp giảm căng thẳng, cải thiện tâm trạng. Ánh sáng tự nhiên còn giúp điều hòa nhịp sinh học. Nếu không thể ra ngoài, nên ngồi gần cửa sổ có nắng, vận động nhẹ nhàng trong nhà.

- Duy trì thói quen sinh hoạt: Không có lịch trình rõ ràng khiến tâm lý mất cân bằng. Lịch sinh hoạt đều đặn giúp kiểm soát lo âu, giữ cảm giác chủ động hơn trong cuộc sống.

- Ăn uống điều độ: Ăn vặt quá nhiều hoặc bỏ bữa khiến cơ thể và tinh thần xuống dốc. Ăn uống khoa học, hạn chế đường và chất béo, uống đủ nước giúp duy trì năng lượng, ổn định tinh thần.

- Đặt mục tiêu cụ thể: Không có mục tiêu dễ khiến thời gian trôi vô nghĩa. Đặt mục tiêu theo ngày, tuần, theo dõi tiến độ, tự ghi nhận thành quả giúp tinh thần tích cực hơn.

- Giữ não bộ hoạt động: Có thể đọc sách, chơi cờ, giải ô chữ hoặc trò chơi trí tuệ để kích thích tư duy, hạn chế cảm giác bế tắc.

- Vận động: Vận động kích thích cơ thể tiết endorphin, giúp tâm trạng tích cực hơn. Có thể tập theo video, leo cầu thang, tập các bài dùng trọng lượng cơ thể. Nhiều nền tảng trực tuyến cung cấp chương trình tập phù hợp với không gian nhỏ.

Khi cần hỗ trợ chuyên môn

Nếu tình trạng kéo dài, không cải thiện dù đã thay đổi thói quen, đặc biệt kèm theo các dấu hiệu như suy nhược, mất hứng thú, rối loạn ăn ngủ, cảm xúc bất ổn..., cần cân nhắc tìm đến chuyên gia tâm lý.

Đây có thể là biểu hiện sớm của các rối loạn như lo âu hoặc trầm cảm. Việc đánh giá đúng tình trạng giúp người dân lựa chọn phương pháp hỗ trợ phù hợp.

 

Infographic: Tự lập độc hại - Khi sự mạnh mẽ trở thành gánh nặng tâm lý

Tại sao nam giới ít tìm đến liệu pháp tâm lý?

Ốm nghén nặng làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về tâm lý?

Cảm giác “tê liệt” sau một sự kiện bất ngờ là gì, ảnh hưởng thế nào tới tâm lý?