Bạn có biết một bệnh dạ dày phụ nữ dễ mắc nhưng thường bỏ qua?

Trên thực tế, rất có thể nhiều người đang gặp phải chứng liệt dạ dày

Mới đây, một nghiên cứu tổng quan mới được công bố trên Tạp chí Hiệp hội Y khoa Mỹ (JAMA) đã xem xét kỹ về chứng liệt dạ dày (gastroparesis) - một dạng rối loạn tiêu hóa phổ biến nhưng nhiều  người vẫn thường coi nhẹ.

Nghiên cứu tổng hợp mới về bệnh liệt dạ dày

Trong thời gian dài, liệt dạ dày được xem là một bệnh hiếm gặp. Tuy nhiên, các dữ liệu hiện nay cho thấy căn bệnh này phổ biến hơn nhiều so với nhận định trước đây.

Các nhà khoa học Mỹ đã sử dụng dữ liệu từ một nghiên cứu sức khỏe quy mô lớn, với 82,6 triệu người dân. Đây một trong những bộ dữ liệu toàn diện nhất về căn bệnh này cho đến nay. Họ cũng tham khảo 2 bộ hướng dẫn lâm sàng: Một từ Đại học tiêu hóa Mỹ, và một bản cập nhật mới hơn của Hiệp hội Tiêu hóa Mỹ, được công bố năm 2025.

Kết hợp các nguồn này đã mang lại bức tranh đầy đủ hơn về mức độ phổ biến của bệnh liệt dạ dày, những đối tượng có nguy cơ cao, cũng như hướng điều trị phù hợp hiện nay.

Liệt dạ dày thực chất là gì?

Liệt dạ dày là tình trạng dạ dày được làm rỗng chậm hơn bình thường, không phải do tắc nghẽn mà do các cơn co bóp của dạ dày suy giảm, hoặc môn vị (van nối giữa dạ dày và ruột non) không giãn đúng cách. Kết quả là thức ăn lưu lại trong dạ dày lâu hơn bình thường.

Theo nghiên cứu tổng hợp  mới, tỷ lệ mắc liệt dạ dày đã được xác nhận là 21,5 trường hợp trên mỗi 100.000 người. Con số này có thể vẫn thấp hơn thực tế vì nhiều trường hợp không được chẩn đoán, hoặc bị nhầm với các tình trạng rối loạn tiêu hóa khác như trào ngược acid dạ dày - thực quản, hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS).

Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn rõ rệt

Liệt dạ dày được chẩn đoán ở phụ nữ nhiều gấp 2 - 4 lần so với nam giới. Đây là một trong những xu hướng nhất quán nhất được ghi nhận trong nghiên cứu.

Các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân phổ biến nhất là do bệnh đái tháo đường type 2, chiếm hơn 50% số trường hợp. Tiếp theo là biến chứng sau phẫu thuật, do ảnh hưởng của một số loại thuốc (như nhóm thuốc chủ vận thụ thể GLP-1, opioid, thuốc kháng cholinergic…) và các trường hợp vô căn (không xác định được nguyên nhân). Đái tháo đường type 1 và các nguyên nhân khác (như các bệnh thoái hóa thần kinh, bệnh nội tiết, nhiễm virus…) cũng có thể góp phần dẫn tới bệnh liệt dạ dày.

Những triệu chứng cần lưu ý

Nhìn chung, các triệu chứng điển hình của bệnh liệt dạ dày bao gồm:

- Hay cảm thấy buồn nôn/nôn mửa.

- Nhanh thấy no chỉ sau khi ăn một lượng nhỏ thức ăn.

- Hay thấy trướng bụng.Hay thấy đau hoặc khó chịu ở vùng bụng.

Điều khiến bệnh dễ bị bỏ qua là những triệu chứng này trùng lặp với nhiều dạng rối loạn tiêu hóa khác, khiến việc chẩn đoán có thể bị trì hoãn nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm.

 

Đái tháo đường gây liệt dạ dày

Đau bụng, buồn nôn là triệu chứng sỏi mật hay bệnh dạ dày?

Nếu bạn thường xuyên gặp đồng thời nhiều triệu chứng kể trên, đặc biệt là sau khi ăn, hãy chủ động đi khám thay vì cho rằng đó chỉ là do hệ tiêu hóa nhạy cảm. Các bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh bằng cách thực hiện xét nghiệm đánh giá tốc độ làm rỗng dạ dày.

Phổ biến nhất là xạ hình làm rỗng dạ dày: Người bệnh ăn một bữa ăn nhỏ, sau đó hình ảnh được ghi lại để theo dõi tốc độ thức ăn rời khỏi dạ dày. Nếu sau 4 giờ và vẫn còn hơn 10% lượng thức ăn trong dạ dày, bạn có thể được chẩn đoán liệt dạ dày.

Vậy bạn nên thay đổi chế độ ăn uống thế nào khi bị liệt dạ dày?

Khi dạ dày được làm rỗng chậm, mục tiêu trong chế độ ăn là giúp dạ dày hoạt động dễ dàng nhất có thể. Khuyến nghị của Hiệp hội Tiêu hóa Mỹ là nên có chế độ ăn với các thực phẩm kích thước nhỏ, hay thức ăn nên được xay nhuyễn hoặc cắt nhỏ, ít chất béo và ít chất xơ khó tiêu. Cụ thể:

- Trường hợp nhẹ: Chế độ ăn nên bao gồm các thực phẩm kích thước nhỏ, kết hợp với dùng thuốc chống buồn nôn (nếu cần) theo chỉ định của bác sĩ.

- Trường hợp trung bình: Dùng thuốc chống buồn nôn và thuốc tăng nhu động dạ dày theo chỉ  định. Điều này giúp dạ dày co bóp và đẩy thức ăn xuống ruột tốt hơn.

- Trường hợp nặng: Chế độ ăn lỏng, hoặc trong một số trường hợp có thể cần ăn qua sonde (tube feeding).

Đối với những trường hợp kháng điều trị, có 2 lựa chọn can thiệp là:

- G-POEM: Thủ thuật nội soi giúp làm giãn môn vị để thức ăn đi qua dễ hơn.

- Kích thích điện dạ dày: Một thiết bị phát các xung điện nhẹ đến cơ dạ dày có thể được cấy vào cơ thể, nhằm hỗ trợ các cơn co bóp của dạ dày.