Xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi để thích ứng già hóa dân số

Người cao tuổi được tham gia đa dạng hoạt động giải trí tại mô hình dưỡng lão bán trú tại Hà Nội.

Ngày 26/6, tại phường Long Biên, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp cùng các đơn vị tổ chức hội thảo khoa học “Nghiên cứu xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi nhằm thích ứng với già hóa dân số”.

Hội thảo quy tụ các nhà khoa học, nhà quản lý và đại diện địa phương, tập trung thảo luận các giải pháp chiến lược trước xu hướng già hóa dân số ngày càng rõ nét tại Việt Nam.

Áp lực từ thực trạng “chưa giàu đã già”

Theo các chuyên gia, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và dự kiến chuyển sang giai đoạn dân số già vào năm 2034.

TS. Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), cho biết quá trình chuyển đổi này chỉ diễn ra trong khoảng 23 năm - nhanh hơn đáng kể so với nhiều quốc gia phát triển như Australia (73 năm) hay Pháp (115 năm).

Điều này khiến Việt Nam đối mặt với bài toán “chưa giàu đã già”, khi nền tảng kinh tế và hệ thống phúc lợi chưa đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nhóm dân số lớn tuổi.

Hiện cả nước có hơn 14 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 14% dân số. Tuy nhiên, chỉ 31,9% trong số này có khả năng tự bảo đảm chi phí sinh hoạt và tích lũy. Trong khi đó, nhu cầu khám chữa bệnh, điều trị bệnh mạn tính và phục hồi chức năng ở người cao tuổi cao hơn nhiều so với các nhóm dân số khác, kéo theo áp lực lớn về nguồn lực y tế.

Mô hình bán trú: phù hợp văn hóa gia đình Việt

Một trong những điểm nhấn tại hội thảo là mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày (bán trú) đang được thí điểm tại phường Long Biên. Khác với mô hình dưỡng lão tập trung truyền thống, mô hình này hướng tới việc giữ người cao tuổi trong môi trường gia đình, đồng thời kết nối với cộng đồng và y tế cơ sở.

Cơ sở dưỡng lão bán trú công lập đầu tiên đặt tại số 1, ngõ 307 Thạch Bàn, Long Biên có quy mô 6 tầng, gồm 26 phòng chức năng, phục vụ tối đa 40 người cao tuổi. Tại đây, người cao tuổi được theo dõi sức khỏe mỗi ngày, tập phục hồi chức năng, yoga, các bài tập phòng chống té ngã theo phương pháp của Nhật Bản, đồng thời tham gia các hoạt động giải trí như đọc sách, chơi cờ.

Với mức chi phí khoảng 5,5 triệu đồng mỗi tháng, mô hình “sáng đi, chiều về” được đánh giá phù hợp với nếp sống gia đình Việt, vừa duy trì kết nối giữa các thế hệ, vừa giảm gánh nặng chăm sóc cho con cháu.

Học hỏi kinh nghiệm quốc tế, hoàn thiện chính sách

Tại hội thảo, TS. Đoàn Hữu Minh, đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) chia sẻ nhiều kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng hệ thống chăm sóc dài hạn. Trong đó, Nhật Bản phát triển mô hình bảo hiểm chăm sóc dài hạn; Singapore triển khai chương trình “nhiều bàn tay cùng giúp đỡ” để huy động nguồn lực xã hội; còn Trung Quốc áp dụng chính sách “90-7-3” - với 90% người cao tuổi được chăm sóc tại nhà, 7% tại cộng đồng và 3% tại cơ sở tập trung.

Các chuyên gia cho rằng đây là những mô hình Việt Nam có thể tham khảo để xây dựng hệ sinh thái chăm sóc phù hợp.

Để nhân rộng mô hình và bảo đảm tính bền vững, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp như chính thức hóa nghề chăm sóc người cao tuổi bằng mã ngành, mã nghề và chương trình đào tạo chuyên nghiệp; phát triển bảo hiểm chăm sóc dài hạn để giảm phụ thuộc vào ngân sách; ứng dụng công nghệ số và hồ sơ sức khỏe điện tử trong quản lý bệnh mạn tính; đồng thời thay đổi tư duy truyền thông, nhìn nhận người cao tuổi như một nguồn lực xã hội thay vì gánh nặng.

Kết luận hội thảo, TS. Vũ Hồng Huy, Phó Vụ trưởng Vụ Y tế và Thể thao, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định già hóa dân số là xu thế tất yếu.

Theo ông, việc xây dựng các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng không chỉ mang ý nghĩa nhân văn, phù hợp truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, mà còn là nhiệm vụ quan trọng để bảo đảm phát triển bền vững trong bối cảnh dân số Việt Nam đang thay đổi nhanh chóng.

 

người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất 1 lần/năm

Podcast: Cô đơn ở người cao tuổi

TỌA ĐÀM trực tuyến: Chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người cao tuổi

Nhà trẻ viện dưỡng lão: Khi người cao tuổi là người trông trẻ