Mối liên hệ giữa sức khoẻ đường ruột và chứng tự kỷ ở trẻ

Thực tế, phần lớn trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ gặp phải ít nhất 1 triệu chứng về đường tiêu hoá

Cụ thể, theo nghiên cứu gần đây được đăng tải trên Tạp chí Nhi khoa Thế giới (World Journal of Paediatrics) đã cho thấy trẻ tự kỷ có nguy cơ gặp các vấn đề đường ruột cao hơn đáng kể so với trẻ phát triển bình thường. Tỷ lệ này dao động từ 33% đến 50%, tức gần gấp đôi so với nhóm trẻ khác. Những rối loạn phổ biến bao gồm táo bón, tiêu chảy, đầy hơi hoặc đau bụng kéo dài. Đây không chỉ là những khó chịu tạm thời mà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, khả năng ăn uống và trạng thái cảm xúc của trẻ.

Theo các chuyên gia, hệ tiêu hóa và não bộ có mối liên hệ chặt chẽ thông qua “trục ruột – não”. Đây là hệ thống giao tiếp hai chiều, trong đó các tín hiệu thần kinh, miễn dịch và các chất do vi khuẩn đường ruột sản sinh có thể tác động qua lại giữa ruột và não. Ở trẻ tự kỷ, sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột thường bị xáo trộn. Một số lợi khuẩn có xu hướng suy giảm, trong khi các nhóm vi khuẩn khác có thể phát triển bất thường.

Sự mất cân bằng này có thể dẫn đến tình trạng viêm nhẹ kéo dài hoặc thay đổi trong quá trình sản xuất các chất hóa học liên quan đến tâm trạng và hành vi. Hệ quả là trẻ có thể trở nên nhạy cảm hơn, khó tập trung hoặc dễ rơi vào trạng thái khó chịu kéo dài.

Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng khoa học hiện chưa có bằng chứng khẳng định rối loạn đường ruột là nguyên nhân gây ra tự kỷ. Thay vào đó, hai tình trạng này thường song hành và có thể tác động qua lại lẫn nhau. Một đứa trẻ thường xuyên bị đau bụng có thể gặp khó khăn hơn trong giao tiếp hoặc kiểm soát hành vi. Ngược lại, thói quen ăn uống kén chọn vốn phổ biến ở trẻ tự kỷ lại có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề tiêu hóa.

Vòng xoáy này khiến nhiều gia đình rơi vào tình trạng lúng túng khi không xác định được đâu là nguyên nhân, đâu là hệ quả. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chỉ cần nhận diện đúng vấn đề đã là bước tiến quan trọng. Một trong những cách tiếp cận đơn giản nhưng hiệu quả là theo dõi nhật ký hàng ngày, ghi lại chế độ ăn, thói quen đi tiêu và những thay đổi trong hành vi của trẻ. Qua thời gian, các mối liên hệ có thể dần được nhận diện rõ ràng.

Bên cạnh đó, việc tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nhi là cần thiết để loại trừ các bệnh lý có thể điều trị được, như táo bón mạn tính hoặc dị ứng thực phẩm. Trong nhiều trường hợp, những điều chỉnh cơ bản như tăng cường chất xơ, đảm bảo đủ nước hoặc thay đổi chế độ ăn đã giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng.

Việc chăm sóc sức khỏe đường ruột cho trẻ tự kỷ không phải là giải pháp thay thế cho các can thiệp hành vi hay giáo dục đặc biệt, nhưng lại đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Khi các khó chịu về thể chất được giảm bớt, trẻ có thể ngủ tốt hơn, ăn uống ổn định hơn và từ đó cải thiện khả năng tương tác cũng như học tập.

Nhìn chung, trong bối cảnh nhận thức về tự kỷ ngày càng được nâng cao, cách tiếp cận toàn diện bao gồm cả yếu tố tiêu hóa đang được nhiều chuyên gia khuyến khích. Thay vì coi các vấn đề đường ruột là điều tất yếu phải chấp nhận thì việc chủ động theo dõi và can thiệp sớm có thể mang lại những cải thiện thiết thực cho cuộc sống hằng ngày của trẻ. Sự thay đổi đôi khi không đến từ những can thiệp phức tạp, mà bắt đầu từ việc lắng nghe cơ thể trẻ một cách đầy đủ và kiên nhẫn. Điều này không chỉ giúp giảm bớt khó chịu về thể chất, mà còn góp phần tạo nền tảng tốt hơn cho sự phát triển lâu dài.

 

Một vài mẹo giúp cải thiện rối loạn giác quan ở trẻ tự kỷ

Giải mã dáng đi của người tự kỷ

Podcast: Trẻ biếng ăn khi đi học, cha mẹ nên làm gì?

5 bí quyết giúp trẻ hết biếng ăn